Aurtengo pastorala Sohütan emanen da, Maule ondoan, uztailaren 28an eta abuztuaren 4an, bietan igande arratsaldez.
La pastorale de cette année, « René Cassin », sera jouée par les habitants de Chéraute / Sohüta les dimanches 28 juillet et 4 août, après-midi. J’ai eu le plaisir d’écrire cette pièce. L’on me demande : « René Cassin était-il Basque ? » Je répons : Abraham était-il Basque ? Et la plupart des saints, rois et empereurs célébrés par ce genre littéraire ne l’étaient pas davantage. René Cassin est, comme Abraham et quelques autres, un personnage universel. Il entre donc dans la longue tradition de la pastorale souletine, car celle-ci a fait peu de place aux héros basques jusqu’à Etxahun-Iruri qui les mit en vogue. Mais le poète de Troisvilles consacra une de ses neuf pièces à la Castillane Ximena. De plus Cassin, sans être euskaldun (bascophone), a « quelque chose de basque », comme beaucoup de Bayonnais, selon ses propres mots. Surtout il mérite notre hommage pour toute une vie consacrée à la défense de la personne, dans le grand souffle prophétique de la Bible.
Baionan sortürik 1887an, Parisen hil izan da 1976an. Ama Baionako dü, aita Nizako. Lau urteetan familiarekin Nizala badoa bizitzera, bena gaztean bakantzak üsü Baionan igaranen dütü, attatta-amamen etxen, eta üngürünetan lagünak eginen, eüskal kantore franko ikasiz.
Estüdio distirantak ederki ürrentzen dütü züzenbideko doktoregoaz eta agregazioneaz. Abokatü da, eta ünibertsitatean irakasle. Legegizona, züzenbidean haütü, jentearen zaintzen ariko da osoki bizitze güzian. Jentea sakratü zaio, beste oroz gainetik : Estatüa horren zaintzale hüts ikusten dü.
1914ko gerlan soldado soil sartzen da, eta laster itsuski kolpatürik baratzen. Gerlari ohien alkarte bat eraikitzen dü, Frantziako lehena. Clemenceau lehen ministroaren arartez, gerlako biktimen alteko lehen legeak bozkarazten dütü. « Pupilles de la nation » delakoen aita dügü.
Gerlatik landa, aleman eta frantses gerlari ohien arteko bilkürak antolatzen dütü, bi popülüen artean bakea finkatü nahiz. Genèven ONU erakuntearen aitzinekoa den SDN alkargoan parte hartzen dü, Frantziako gobernüaren izenean. Bena maleruski 1933an Hitler Alemaniako gobernübürü sartzen da. Berehala, Goebbels ministro naziarekiko jünta bortitz batetan, Cassinek ikusten dü mündüko bigerren gerla horra dela. Frantzia bulkatzen dü igitzera, Bretainia Handiarekin, Naziek armistiziako armada ttipia baizik ez düeno, bena ez da entzünik.
Le Père de la Déclaration universelle des droits de l’homme
1940ko ekainaren 18ko dei famatüaren ondotik, 24an Cassin emaztearekin Londresera badoa de Gaulleren laguntzera. Renék 1944ko agorrilalano jenerala ürgatziko dü apalik, arraheinki, « de facto » titülü gabeko gobernübürü kargüan. 1948an, « Déclaration universelle des droits de l’homme » delakoa izkiribatzen dü, Eleanor Roosevelt amerikar president zenaren alargüntsaz bermatürik. ONU erakunteak Cassinen idazkia xüxentze ttipi zonbaitekin honartüko dü. 1968an Bakeko Nobel Saria ükenen dü Oslon, Norvegiako hiribürüan.
1976an zentüko da Parisen. Gero 1987an, sortzeko mentebürüan, horren korpitza Pantheonean pausatüko düe, Mitterand presidentaren eta Chirac lehen ministroaren presentzian. Marseillako Simone Yzombard 1917an esposatü züan, haurrik ez düe üken, algarrekin egon dira Simone 1969an hil arte. Cassinen familia jüdio da, gizonen aldetik errelijione gütikoa, emazteen aldetik kartsüagoa ; berak ez düke hanitx pratikatü, bena Bibliako mezüari fidel egon da, bereziki justiziari eta haurridegoari etxekirik. Hamar manüen ordari laiko bat idatzi dü, berak ere klarki erranez, züzenak eginbideen eretzean ezarten dütüalarik mündüko jente güzientzat.
