Kultura sistema propio antolatua da komunitate nazional baten ezinbesteko oinarria. Herri batek berezko hizkuntza zein duen, hura ardatz hartuta antolatzen du bere kultura sistema osatua eta integratzailea. Horixe izaten da, halaber, nazio-komunitate horren politika beregainaren zimentarria.
Euskal Herrian gaur ez dugu kultura sistema propiorik, sistema politiko propiorik ez dugun modu berean. Gauza jakina da euskaldunak besteen kulturetan murgildu gaituztela eta ia-ia ezabaturik ere ditugula gure kultur ezaugarriak.
Euskara baldin bada gure ardatza, enbor horren inguruan zabaldu behar dugu euskal kultura sistemaren arbola. Habitat egokia garatu behar dugu horretarako, eta habitus edo kultur ohitura egokiak gureganatu.
Zer egin horretarako? Politika egiteko moduak eta norabideak aldatu behar ditugu lehenbailehen. Euskaldunon politika erabat baldintzaturik agertzen zaigu gaur egun. Batetik, Euskal Herriaren zatiketa larriaren bitartez. Bestetik, bertoko alderdien jokabidearen ondorioz. Hegoaldean, politika espainiarraren komodin hutsak bihurtu zaizkigu modu nabarmenean; estatuko PSOEren gobernua laguntzen dute, eskuinak eta eskuin muturrak bertako gobernua eskura ez dezan, baina trukean PSOEren, hau da, Espainiako Estatuaren, baldintza politiko guztiak irentsita.
EAE deituari begiratuz, EAJk helburu estrategiko bihurtu du, beste gauza denen gainetik, EH Bildu gobernu guztietatik aparte mantentzea, horretarako PSE-PSOErekin ezkontza lehenetsita. Jokabide horren ondorio kaltegarriak begi-bistakoak dira euskaldunontzat.
EH Bilduk, bere aldetik, erabaki taktikoen bitartez legitimatu egiten du Espainiako zein Frantziako egitura politiko zein linguistiko-kulturaletan integratzeko bidea. Bai EAEn, bai Nafarroa Garaian zein Iparraldean, estrategia bakar bihurtu du aliantza-politika taktiko hori, bateko zein besteko sozialdemokrazia estatalen itzalpean jokatuta.
Bestelako alternatibak behar ditugu euskaldunok. Euskal kulturaren zein politikaren ardatzak berton kokatu behar ditugu. Estrategia beregaina garatu. Agenda propioa osatu, Euskal Herri osoari begirakoa. Horretarako bertoko egitura eta erakundeak baliatuta. Gure ohiko alderdiak estrategia eta norabidea guztiz aldatzera behartu behar ditugu, eta horrela ez bada, aukera politiko berri egokiak sortu. Bitartean, badira euskal gizartean kokapen propio egokia hartzen ari diren erakundeak. Euskal sindikatuak, esate baterako, eremu soziopolitiko eta kulturalean ere hautu egokiak egiten ari dira. Beste horrenbeste zenbait mugimendu euskaltzale, indartsu jokatzen ari dira euskal loraldi berriaren alde.
Hegemonia kulturalak omen dakar hegemonia politikoa. Horrela baldin bada, euskararen unibertsaltasuna da gure hegemonia kulturalerako bidea, besteak beste. Helburu hori jarri beharko dugu lehentasunez gure agenda politikoan. Ez da hori bertoko alderdiek gaur egiten dutena. Arrazoi taktiko guztiak medio, espainiera eta frantsesa dira nagusi beren diskurtsoetan, “guztiak ulertzeko beharrez”, esan ohi duten moduan.
Praktika erratu horietatik urrun, badira Euskal Herri osoan norabide zuzena hartzen duten komunikabideak (Berria, ARGIA, Goiena, Kanaldude, Euskadi Irratia, Euskal Telebista 1…), euskal ikastetxe eta unibertsitateak (ikastolak, euskal lizeoak, UEU, MU…), argitaletxeak, kultur eta herri taldeak. Bada, beraz, estrategia beregainerako funts sendorik.
Argia
