{"id":68377,"date":"2026-07-16T16:09:26","date_gmt":"2026-07-16T15:09:26","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/?p=68377"},"modified":"2026-07-16T16:09:26","modified_gmt":"2026-07-16T15:09:26","slug":"iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/","title":{"rendered":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean"},"content":{"rendered":"<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">[ESP beherago]<\/span><\/i><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n\u201cHistoria geldiarazten den unea: <\/span><\/i><b><i>Irulegi<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\"> eta <\/span><\/i><b><i>Iru\u00f1a-Veleia<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Benjamin<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Arendt<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Foucault<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\"> eta <\/span><\/i><b><i>Agamben<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">en argitan\u201d<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Sarrera: Iragana ate bat denean<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-68378 aligncenter\" src=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image1-17.jpg\" alt=\"\" width=\"368\" height=\"341\" srcset=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image1-17.jpg 368w, https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image1-17-300x278.jpg 300w, https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/image1-17-150x139.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 368px) 100vw, 368px\" \/>Badira une batzuk historian non iragana ez den atzean uzten dugun paisaia, baizik eta ate bat, bat-batean gure aurrean zabaltzen dena. Ate bat irekitzen denean, ez gara aztarnen aurrean bakarrik geratzen: boterearen arnasa ere sartzen da, eta harekin batera, egia posibleen mapa osoa. Walter Benjaminek esango luke ate horretatik sartzen d<\/span><a href=\"https:\/\/zuzeu.eus\/saila\/euskal-herria\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">e<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">la \u201chistoriaren haizea\u201d, garaileen narrazioak eta isilarazitako ahotsak elkarrekin nahasten diren tokian.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Horrelako uneetan, iragana ez da objektu arkeologiko bat: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">orainaldiko boterearen ispilu<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> bihurtzen da. Eta ispilu horretan ez dugu soilik zer izan zen ikusten; zer izan daitekeen ere bai, nork kontatzen duenaren arabera.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Euskal Herriko azken hamarkadetako bi aurkikuntzek \u2014Irulegiko eskuak eta Iru\u00f1a-Veleiako ostrakek\u2014 ate horiek berriro ireki dituzte. Baina haizeak ez du norabide bera hartu bi kasuetan. Bata berehala bilakatu da komunitatearen autoirudiaren parte, bestea, berriz, zalantza, eztabaida eta salbuespen-espazioen erdigune. Zergatik? Zer gertatzen da iraganaren ateak irekitzen direnean, baina haizeak norabide desberdinetan jotzen duenean?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Galdera horri erantzuteko, ezinbestekoa da egia-boterearen arkitektura ulertzea. Ez egia teknikoaren ikuspegitik, baizik eta <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">egia nola ekoizten den<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ulertzeko: nork, nola eta zein dispositiboren bidez. Horretarako, lau pentsalari garaikide nagusi \u2014Benjamin, Arendt, Foucault eta Agamben\u2014 izango ditugu bidelagun. Haien begiradek erakusten dute egia ez dela aurkitzen: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">antolatzen, inposatzen eta administratzen<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> dela.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Artikulu honen helburua ez da auzi teknikoetan sakontzea, ezta epaiaren inguruko eztabaida juridikoa berriro irekitzea ere. Ez dut Irulegiko aurkikuntzaren balioa zalantzan jartzen: haren inguruan egin diren kontrasteak eta prozedura gardenak ez dira hemen auzitan. Aztergai dudana bestelakoa da: bi aurkikuntzen inguruan aktibatu diren egia-boterearen mekanismoak nola antolatu diren, eta mekanismo horiek nola baldintzatzen duten iragana irudikatzeko modua. Ez dut neutraltasunaren itxurakerian babestu nahi; aitzitik, begirada kritikoa ahalbidetzen duen paisaia bera jarri nahi dut mahai gainean, non agerian geratzen diren arrakalak, tentsioak eta interesak.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Iraganaren ateak ez dira berdin irekitzen. Eta haizeak ez du beti norabide bera hartzen.<\/span><\/p>\n<p><b>1-Walter Benjamin: Garaileen haizea eta isilarazitakoen hautsa<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Iraganaren ateak irekitzen direnean, lehenengo galdera ez da zer aurkitu dugun, baizik eta <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">nork markatzen duen haizearen norabidea<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Eta hor, Benjaminek eskaintzen du lehen giltza: historiaren haizea ez da neutroa, ezta isila ere.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjaminek ohartarazten digu historiaren kontakizuna ez dela iraganaren argazkia, baizik eta garaileen narrazioak moldatutako mosaikoa. Historiaren aingeruak, haren irudiko, ez du aurrera begiratzen: hondamendien pilaketa ikusten du, eta haize bortitz batek \u2014progresuaren haizeak\u2014 eramaten du etengabe aurrera, atzera begiratu ezin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Haize horrek erabakitzen du zer geratzen den ikusgai eta zer ez. Zer sartzen den historiaren liburuan eta zer galtzen den hondamendien artean.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marko honetatik ikusita, bi aurkikuntzen arteko lehen diferentzia agerian geratzen da:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Irulegiko eskuak narrazio hegemonikoa indartzen du: hizkuntzaren antzinatasuna, komunitatearen jarraipena, iraganaren eta orainaren arteko zubi lasaia.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Iru\u00f1a-Veleiako ostrakak, berriz, narrazio hegemoniko batzuk kolokan jartzen dituzte: erromanizazioaren intentsitatea, kristautasunaren kronologia, hizkuntzaren historia bera.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjaminek erakusten du iragana ez dela finkoa: orainaldiko botereak berridazten du, eta berridazketa horretan aurkikuntza bat \u201congi etorria\u201d izan daiteke, eta beste bat \u201ctraba\u201d. Eta traba bihurtzen denean, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">galdera ez da soilik zer esaten duen iraganak, baizik eta nola jasaten duen orainaldi politikoak egia faktikoaren presentzia<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Hortxe sartzen da Arendt.<\/span><\/p>\n<p><b>2-Hannah Arendt: Egia faktikoaren deserosoa<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjaminek erakutsi digu iragana nola bihur daitekeen garaileen mosaiko. Baina mosaiko hori astintzen denean, eta iraganak orainaldiari galdera deserosoak egiten dizkionean, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">zer gertatzen da?<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Hor sartzen da Hannah Arendt, egia faktikoaren eta politikak behar dituen fikzio antolatzaileen arteko talkaren anatomia eginez.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendtek dio egia faktikoa eta politika ez direla logika berean mugitzen. Politikak kontsentsua, kohesioa eta narrazio partekatuak behar ditu; komunitatea lotzen duten fikzio politikoak eraikitzen ditu. Egia faktikoak, berriz, konplexutasuna, kontraesanak eta deserosotasuna ekartzen ditu, eta horrek narrazio politikoaren egonkortasuna mehatxatzen du. Egia faktikoa ez da arriskutsua gezurra delako, baizik eta politika funtzionatzeko beharrezkoak diren fikzioak astintzen dituelako. Horregatik, sarritan lausotu, baztertu edo kriminalizatu egiten da.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendten begiradatik:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Irulegiko aurkikuntza politikoki \u201cerosoa\u201d da: ez du fikzio hegemonikoa hausten, indartu baizik.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Iru\u00f1a-Veleiako aurkikuntza politikoki \u201cdeserosoa\u201d da: fikzio hegemonikoak zalantzan jartzen ditu eta, ondorioz, erresistentzia sorrarazten du.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendtek erakusten du egia ez dela soilik datu bat: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">narrazio politikoaren egonkortasunaren aurkako indarra<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ere bada. Baina <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">egia deseroso bihurtzen denean, ez da soilik politikaren erreakzioa aldatzen: egia nola ekoizten den bera ere jokoan jartzen da.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Horretarako, Foucaulten dispositibo-ikuspegia behar dugu.<\/span><\/p>\n<p><b>3-Michel Foucault: Dispositiboen dantza eta egia-erregimenaren koreografia<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendtek erakutsi digu egia faktikoa politikoki deserosoa izan daitekeela. Baina deserosoa izateak ez du azaltzen <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">nola<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> ekoizten den egia hori, ezta <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">zein mekanismok<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> egonkortzen edo desegonkortzen duten ere. Horretarako, Michel Foucaulten begirada behar dugu: egia-erregimenaren dantza ikusteko.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Foucaultek erakusten du egia ez dela aurkitzen: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">egia-erregimen batek ekoizten du,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> dispositibo instituzionalen bidez. Dispositiboak ez dira objektuak: harreman-sareak dira, boterea eta ezagutza elkarrekin lotzen dituzten mekanismoak. Ezagutza ez da boterearen aurkakoa; boterearen efektua da, haren antolaketa eta haren hizkuntza.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dispositiboak lerrokatzen direnean, egia azkar egonkortzen da: diskurtsoak bat egiten du, autoritateak elkar indartzen dira, eta zalantzak periferian geratzen dira. Dispositiboak zatitzen direnean, berriz, egia-erregimena krisian sartzen da: autoritateak kontraesanean, diskurtsoak polarizatuta, eta egia bera borroka-zelai bihurtuta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marko honetatik ikusita:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Irulegin, dispositiboak lerrokatuta egon dira: administrazioa, akademia, komunikabideak eta adituen autoritatea norabide berean mugitzen dira.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Iru\u00f1a-Veleian, dispositiboak zatituta egon dira: diskurtsoak kontraesanean, autoritateak banatuta, komunikazioa polarizatuta.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Foucaultek erakusten du egia ez dela boterearen aurkakoa: boterearen efektua da. Eta efektu hori ez da berdina bi kasuetan. Baina dispositiboak ez dira beti modu simetrikoan funtzionatzen: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">batzuetan botereak araua bertan behera uzten du eta salbuespena bihurtzen du egia-erregimenaren bihotz<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Hor kokatzen da Agambenen ekarpena.<\/span><\/p>\n<p><b>4-Giorgio Agamben: Salbuespenaren logika eta egia juridikoaren itzala<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Foucaulten dispositibo-ikuspegiak erakusten du egia nola ekoizten den botere-harremanetan. Baina dispositibo horiek ez dira beti modu simetrikoan funtzionatzen: batzuetan botereak <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">arauaren logika bertan behera uzten du<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, eta salbuespena bihurtzen du egia-erregimenaren bihotz. Hor kokatzen da Giorgio Agambenen ekarpena.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agambenek Foucaulten ildoa sakontzen du, baina administrazioaren eta legearen boterean zentratuta. Haren arabera, botere modernoaren ezaugarri nagusia da <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">salbuespen-egoerak sortzeko gaitasuna<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">: prozedura arruntak bertan behera uzten diren espazioak, non egia juridiko-administratiboa egia zientifikoaren gainetik jartzen den. Salbuespen-espazio horietan, egia ez da kontrastatzen; <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">administratzen<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> da.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Salbuespen-espazioetan kontraste independenteak ez dira beharrezko, prozedura zientifiko arruntak eteten dira, batzorde bereziak sortzen dira eta eztabaida zientifikoa epaiketa bihurtzen da.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Marko honetatik ikusita:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Irulegin, ez da salbuespen-egoerarik sortu: prozedura arruntak jarraitu dira, eta egia-erregimena egonkorra izan da.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">Iru\u00f1a-Veleian, berriz, salbuespen-egoera sortu da: txosten ez-publikoak, batzorde bereziak, prozedura zientifikoen etetea, epaiketa.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agambenek erakusten du nola egia juridikoak ordezkatu dezakeen egia zientifikoa, eta nola salbuespen-espazioak bihurtzen diren egia-erregimenaren bihotz ilun. Eta salbuespenaren logika agertzen denean, bi aurkikuntzen arteko tratamendu desberdina ez da ustekabeko desbideratze bat: egia-boterearen konfigurazioak berak markatzen du haizearen norabidea. Hortik abiatuta iristen gara ondoriora.<\/span><\/p>\n<p><b>Ondorioa: Haizearen norabidea<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agambenek salbuespenaren arkitektura erakusten duenean, puzzlea osatzen hasten da: narrazio hegemonikoen indartzea edo haustura, egia faktikoaren deserosoa, dispositibo instituzionalen lerrokatzea edo zatiketa, eta salbuespen-espazioen presentzia edo absentzia. Lau begirada horiek elkartzen direnean, argiago ikusten da bi aurkikuntzen arteko tratamendu desberdina ez dela datu teknikoen ondorio hutsa, baizik eta egia-erregimenaren egitura politiko-instituzionalaren emaitza zuzena.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjaminek erakusten du nola moldatzen diren narrazio hegemonikoak. Arendtek, nola egia faktikoak narrazio horien egonkortasuna astintzen duen. Foucaultek, nola dispositibo instituzionalek ekoizten duten egia bera. Agambenek, nola salbuespen-espazioek ordezkatzen duten egia zientifikoa egia juridiko-administratiboarekin.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ikuspegi horiek elkartuta, argi geratzen da zergatik aurkikuntza bat (Irulegi) berehala integratu den, eta zergatik bestea (Iru\u00f1a-Veleia) berehala zalantzan jarri den. Ez froga teknikoengatik, baizik eta egia-erregimenaren konfigurazioak berak erabakitzen duelako zer haize sartzen den atea irekitzen denean.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Iraganaren ateak ez dira berdin irekitzen. Eta haizeak ez du beti norabide bera hartzen. Ateak berriro ixten direnean, haizearen norabideak berak uzten du arrastoa: zer geratu den ikusgai, zer isilarazi den, eta zer galdetzen jarraitzen duen iraganak gure begiradaren ertzean. Iragana ez da desagertzen: gure begiradaren ertzean geratzen da, isilean galdetzen nola antolatzen dugun egia, nola erabiltzen dugun boterea, eta zer uzten dugun haizeak eramandako hautsen artean eta zer ez.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zuzeu.eus\/euskal-herria\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">https:\/\/zuzeu.eus\/euskal-herria\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/<\/span><\/a><\/p>\n<p><b>A las puertas del pasado: los vientos del poder de la verdad frente a dos descubrimientos<\/b><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00abEl momento en que se detiene la historia: <\/span><\/i><b><i>Irulegi<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\"> e <\/span><\/i><b><i>Iru\u00f1a-Veleia<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Benjamin<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Arendt<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><\/i><b><i>Foucault<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\"> y <\/span><\/i><b><i>Agamben<\/i><\/b><i><span style=\"font-weight: 400;\"> en la luz\u00bb<\/span><\/i><\/p>\n<p><b>Introducci\u00f3n: Cuando el pasado es una puerta<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Hay momentos en la historia donde el pasado no es el paisaje que dejamos atr\u00e1s, sino una puerta que de repente se abre ante nosotros. Cuando se abre una puerta, no nos dejamos solos frente a las huellas: el aliento de poder tambi\u00e9n entra, y con \u00e9l, todo el mapa de posibles verdades. Walter Benjamin dir\u00eda que entra por esa puerta el \u00abviento de la historia\u00bb, donde las narrativas de los vencedores y las voces silenciadas se mezclan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">En tales momentos, el pasado no es un objeto arqueol\u00f3gico: se convierte en un <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">espejo del poder del presente<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Y en ese espejo no solo vemos lo que era; tambi\u00e9n vemos lo que podr\u00eda ser, dependiendo de qui\u00e9n lo diga.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dos descubrimientos del Pa\u00eds Vasco en las \u00faltimas d\u00e9cadas \u2013manos de Irulegi y la ostraca de Iru\u00f1a-Veleia\u2013 han vuelto a abrir esas puertas. Pero el viento no ha tomado la misma direcci\u00f3n en ambos casos. Uno se ha convertido r\u00e1pidamente en parte de la imagen de la comunidad, mientras que el otro se ha convertido en el centro de la duda, el debate y los espacios de excepci\u00f3n. \u00bfPor qu\u00e9? \u00bfQu\u00e9 sucede cuando se abren las puertas del pasado, pero el viento sopla en diferentes direcciones?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Para responder a esta pregunta, es esencial entender la arquitectura del poder de la verdad. No desde <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">la<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> perspectiva <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">de la<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> verdad t\u00e9cnica, sino para entender <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">c\u00f3mo se produce la<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> verdad: por qui\u00e9n, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">c\u00f3mo<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> y a trav\u00e9s de qu\u00e9 dispositivo. Con este fin, tendremos cuatro pensadores contempor\u00e1neos principales \u2013 Benjamin, Arendt, Foucault y Agamben \u2013 como compa\u00f1eros. Sus miradas muestran que la verdad no se encuentra: que est\u00e1 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">organizada, impuesta y administrada<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">El prop\u00f3sito de este art\u00edculo no es profundizar en cuestiones t\u00e9cnicas, ni reabrir el debate legal en torno a la sentencia. No cuestiono el valor del descubrimiento de Irulegi: los contrastes y los procedimientos transparentes que se hacen a su alrededor no se cuestionan aqu\u00ed. Lo que estoy analizando es diferente: c\u00f3mo se han organizado los mecanismos de la verdad-poder en torno a los dos descubrimientos, y c\u00f3mo esos mecanismos condicionan la forma de imaginar el pasado. No quiero protegerme en la hipocres\u00eda de la neutralidad; m\u00e1s bien, quiero poner el mismo paisaje sobre la mesa que permite una mirada cr\u00edtica, donde las grietas, tensiones e intereses se hacen evidentes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Las puertas del pasado no est\u00e1n abiertas de la misma manera. El viento no siempre toma la misma direcci\u00f3n.<\/span><\/p>\n<p><b>1-Walter Benjamin: El viento de los ganadores y el polvo de los silencios<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Cuando <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">se<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> abren <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">las<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> puertas <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">del<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> pasado, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">la<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> primera pregunta no es qu\u00e9 hemos encontrado, sino <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">qui\u00e9n marca la direcci\u00f3n del viento<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Y all\u00ed, Benjamin ofrece la primera llave: el viento de la historia no es ni neutral ni silencioso.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjamin nos advierte que la narrativa de la historia no es una fotograf\u00eda del pasado, sino un mosaico moldeado por las narrativas de los vencedores. El \u00e1ngel de la historia, en su opini\u00f3n, no mira hacia adelante: ve la acumulaci\u00f3n de desastres, y un fuerte viento \u2013 el viento del progreso \u2013 lo lleva constantemente hacia adelante, incapaz de mirar hacia atr\u00e1s.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ese viento determina lo que todav\u00eda es visible y lo que no. Lo que entra en la historia y lo que se pierde entre desastres.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A partir de este marco, se revela la primera diferencia entre los dos descubrimientos:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">La mano de Irulegi refuerza la narrativa hegem\u00f3nica: la antig\u00fcedad del lenguaje, la continuaci\u00f3n de la comunidad, el puente tranquilo entre el pasado y el presente.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">La ostraca de Iru\u00f1a-Veleia, por su parte, puso en juego algunas narrativas hegem\u00f3nicas: la intensidad de la romanizaci\u00f3n, la cronolog\u00eda del cristianismo, la historia del propio lenguaje.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjam\u00edn muestra que el pasado no es fijo: el poder del presente lo reescribe, y en esa reescritura un descubrimiento puede ser \u00abbienvenido\u00bb, y otro \u00abobst\u00e1culo\u00bb. Y cuando se convierte en un obst\u00e1culo, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">la cuesti\u00f3n no es solo lo que dice el pasado, sino c\u00f3mo el presente pol\u00edtico sufre la presencia de la verdad objetiva<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Ah\u00ed es donde entra Arendt.<\/span><\/p>\n<p><b>2-Hannah Arendt: La inc\u00f3moda verdad de los hechos<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjam\u00edn nos ha mostrado c\u00f3mo el pasado puede convertirse en un mosaico de vencedores. Pero cuando ese mosaico tiembla, y el pasado hace preguntas inc\u00f3modas al presente, <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00bfqu\u00e9 sucede?<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Ah\u00ed es donde Hannah Arendt entra, haciendo una anatom\u00eda entre la verdad f\u00e1ctica y los organizadores ficticios que necesitan pol\u00edtica.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendt dice que la verdad y la pol\u00edtica f\u00e1cticas no se mueven en la misma l\u00f3gica. La pol\u00edtica necesita consenso, cohesi\u00f3n y narrativas compartidas; construye ficciones pol\u00edticas que conectan a la comunidad. Las verdades objetivas, por otro lado, traen complejidad, contradicciones e incomodidad, lo que amenaza la estabilidad de la narrativa pol\u00edtica. La verdad f\u00e1ctica no es peligrosa porque es una mentira, sino porque sacude las ficciones necesarias para que la pol\u00edtica funcione. Por lo tanto, a menudo se difumina, descarta o criminaliza.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Desde la perspectiva de Arendt:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">El descubrimiento en Irulegi es pol\u00edticamente \u00abc\u00f3modo\u00bb: no rompe la ficci\u00f3n hegem\u00f3nica, sino que la fortalece.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">El descubrimiento de Iru\u00f1a-Veleia es pol\u00edticamente \u00abinc\u00f3modo\u00bb: cuestiona la ficci\u00f3n hegem\u00f3nica y, en consecuencia, genera resistencia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendt demuestra que <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">la<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> verdad no es solo un hecho: tambi\u00e9n es una <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">fuerza contra<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> la <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">estabilidad<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> de <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">la narrativa pol\u00edtica<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Pero <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">cuando la verdad se vuelve inc\u00f3moda, no solo cambia la reacci\u00f3n a la pol\u00edtica: c\u00f3mo se produce la verdad tambi\u00e9n est\u00e1 en juego.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> Para ello, necesitamos el enfoque de dispositivo de Foucault.<\/span><\/p>\n<p><b>3-Michel Foucault: Danza de dispositivos y coreograf\u00eda del r\u00e9gimen de la verdad<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Arendt nos ha demostrado que la verdad f\u00e1ctica puede ser pol\u00edticamente inc\u00f3moda. Pero sentirse inc\u00f3modo no explica <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">c\u00f3mo<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> se produce esa verdad, ni <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">qu\u00e9 mecanismos<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> la estabilizan o desestabilizan. Para ello, necesitamos la mirada de Michel Foucault: ver la danza del r\u00e9gimen de la verdad.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Foucault muestra que la verdad no <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">se<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> encuentra: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">es producida por un r\u00e9gimen<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> de la verdad<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">,<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> a trav\u00e9s de dispositivos institucionales. Los dispositivos no son objetos: son redes de relaci\u00f3n, mecanismos que conectan la potencia y el conocimiento. El conocimiento no est\u00e1 en contra del poder; es el efecto del poder, su organizaci\u00f3n y su lenguaje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Cuando los dispositivos se alinean, la verdad se estabiliza r\u00e1pidamente: los discursos se unen, las autoridades se fortalecen entre s\u00ed y las dudas permanecen en la periferia. Sin embargo, cuando los dispositivos est\u00e1n divididos, el r\u00e9gimen de la verdad entra en crisis: las autoridades en contradicci\u00f3n, los discursos polarizados y la verdad misma se convierten en un campo de batalla.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Desde este marco:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">En Irulegi, los dispositivos se han alineado: administraci\u00f3n, academia, medios de comunicaci\u00f3n y autoridad experta se mueven en la misma direcci\u00f3n.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">En Iru\u00f1a-Veleia, los dispositivos se han dividido: discursos en contradicci\u00f3n, autoridades divididas, comunicaci\u00f3n polarizada.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Foucault muestra que la verdad no est\u00e1 en contra del poder: es el efecto del poder. Y ese efecto no es el mismo en ambos casos. Pero <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">los<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> dispositivos no siempre funcionan sim\u00e9tricamente: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">a veces el poder abandona la regla y la convierte en una excepci\u00f3n en el coraz\u00f3n del r\u00e9gimen de la verdad<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Ah\u00ed es donde radica la contribuci\u00f3n de Agamben.<\/span><\/p>\n<p><b>4-Giorgio Agamben: La l\u00f3gica de la excepci\u00f3n y la sombra de la verdad legal<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">La vista de dispositivo de Foucault muestra c\u00f3mo se produce la verdad en las relaciones de poder. Pero estos dispositivos no siempre funcionan sim\u00e9tricamente: <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">a<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> veces <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">el<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> poder <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">abandona la l\u00f3gica de la regla<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> y hace <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">que<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> la excepci\u00f3n sea el coraz\u00f3n del r\u00e9gimen de la verdad. Ah\u00ed es donde radica la contribuci\u00f3n de Giorgio Agamben.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agamben profundiza la l\u00ednea de Foucault, pero se centr\u00f3 en el poder de la administraci\u00f3n y el derecho. Seg\u00fan \u00e9l, la principal caracter\u00edstica del poder moderno es la <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">capacidad<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> de <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">crear estados de<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> excepci\u00f3n: espacios donde se abolen los procedimientos ordinarios, donde la verdad legal-administrativa se coloca por encima de la verdad cient\u00edfica. En esos espacios excepcionales, la verdad no se contrasta; se <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">administra<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Los contrastes independientes no son necesarios en espacios excepcionales, se interrumpen los procedimientos cient\u00edficos ordinarios, se crean comit\u00e9s especiales y el debate cient\u00edfico se convierte en juicio.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Desde este marco:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">En Irulegi no ha surgido ning\u00fan estado de excepci\u00f3n: se han seguido procedimientos ordinarios y el r\u00e9gimen de la verdad ha sido estable.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">En Iru\u00f1a-Veleia, por su parte, ha surgido un estado de excepci\u00f3n: informes no p\u00fablicos, comit\u00e9s especiales, suspensi\u00f3n de procedimientos cient\u00edficos, juicio.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Agamben muestra c\u00f3mo la verdad legal puede reemplazar la verdad cient\u00edfica, y c\u00f3mo los espacios excepcionales se convierten en el coraz\u00f3n oscuro del r\u00e9gimen de la verdad. Y cuando aparece la l\u00f3gica de la excepci\u00f3n, el tratamiento diferente entre los dos descubrimientos no es una desviaci\u00f3n inesperada: la configuraci\u00f3n del poder de la verdad en s\u00ed marca la direcci\u00f3n del viento. Llegamos a la conclusi\u00f3n desde all\u00ed.<\/span><\/p>\n<p><b>Conclusi\u00f3n: Direcci\u00f3n del viento<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Cuando Agamben muestra la arquitectura de la excepci\u00f3n, el rompecabezas comienza a completarse: fortalecer o romper narrativas hegem\u00f3nicas, verdad f\u00e1ctica inc\u00f3moda, alineaci\u00f3n o divisi\u00f3n de dispositivos institucionales, y la presencia o ausencia de espacios excepcionales. Cuando esas cuatro perspectivas se unen, se hace m\u00e1s claro que el diferente tratamiento entre los dos descubrimientos no es simplemente una consecuencia de los datos t\u00e9cnicos, sino m\u00e1s bien un resultado directo de la estructura pol\u00edtico-institucional del r\u00e9gimen de la verdad.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Benjamin muestra c\u00f3mo se forman las narrativas hegem\u00f3nicas. Arendt, c\u00f3mo las verdades f\u00e1cticas sacuden la estabilidad de esas narrativas. Foucault, c\u00f3mo los dispositivos institucionales producen la misma verdad. Agamben, c\u00f3mo los espacios excepcionales reemplazan la verdad cient\u00edfica con la verdad legal-administrativa.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Combinando estas perspectivas, queda claro por qu\u00e9 un descubrimiento (Irulegi) se ha integrado de inmediato, y por qu\u00e9 el otro (Iru\u00f1a-Veleia) ha sido cuestionado inmediatamente. No por evidencia t\u00e9cnica, sino porque la configuraci\u00f3n del propio r\u00e9gimen de la verdad determina qu\u00e9 viento entra cuando se abre la puerta.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Las puertas del pasado no est\u00e1n abiertas de la misma manera. El viento no siempre toma la misma direcci\u00f3n. Cuando las puertas se cierran de nuevo, la direcci\u00f3n del viento mismo deja su huella: lo que ha permanecido visible, lo que ha sido silenciado, y lo que el pasado sigue pidiendo en el borde de nuestra mirada. El pasado no desaparece: permanece en el borde de nuestra mirada, preguntando silenciosamente c\u00f3mo organizamos la verdad, c\u00f3mo usamos el poder y qu\u00e9 dejamos entre el polvo que lleva el viento y lo que no.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ESP beherago] \u201cHistoria geldiarazten den unea: Irulegi eta Iru\u00f1a-Veleia, Benjamin, Arendt, Foucault eta Agambenen argitan\u201d Sarrera: Iragana ate bat denean Badira une batzuk historian non iragana ez den atzean uzten dugun paisaia, baizik eta ate bat, bat-batean gure aurrean zabaltzen dena. Ate bat irekitzen denean, ez gara aztarnen aurrean bakarrik geratzen: boterearen arnasa ere sartzen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":65921,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-68377","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[ESP beherago] \u201cHistoria geldiarazten den unea: Irulegi eta Iru\u00f1a-Veleia, Benjamin, Arendt, Foucault eta Agambenen argitan\u201d Sarrera: Iragana ate bat denean Badira une batzuk historian non iragana ez den atzean uzten dugun paisaia, baizik eta ate bat, bat-batean gure aurrean zabaltzen dena. Ate bat irekitzen denean, ez gara aztarnen aurrean bakarrik geratzen: boterearen arnasa ere sartzen [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-16T15:09:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"939\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"786\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"I\u00f1aki Idigoras\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jesus Perez de Vi\u00f1aspre\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"I\u00f1aki Idigoras\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\"},\"headline\":\"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean\",\"datePublished\":\"2026-07-16T15:09:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/\"},\"wordCount\":3224,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg\",\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/\",\"name\":\"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-16T15:09:26+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/12\\\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg\",\"width\":939,\"height\":786,\"caption\":\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\",\"name\":\"I\u00f1aki Idigoras\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"I\u00f1aki Idigoras\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/inaki\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde","og_description":"[ESP beherago] \u201cHistoria geldiarazten den unea: Irulegi eta Iru\u00f1a-Veleia, Benjamin, Arendt, Foucault eta Agambenen argitan\u201d Sarrera: Iragana ate bat denean Badira une batzuk historian non iragana ez den atzean uzten dugun paisaia, baizik eta ate bat, bat-batean gure aurrean zabaltzen dena. Ate bat irekitzen denean, ez gara aztarnen aurrean bakarrik geratzen: boterearen arnasa ere sartzen [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2026-07-16T15:09:26+00:00","og_image":[{"width":939,"height":786,"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"I\u00f1aki Idigoras","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"Jesus Perez de Vi\u00f1aspre","Tiempo de lectura":"17 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/"},"author":{"name":"I\u00f1aki Idigoras","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11"},"headline":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean","datePublished":"2026-07-16T15:09:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/"},"wordCount":3224,"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg","articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/","name":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg","datePublished":"2026-07-16T15:09:26+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#primaryimage","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg","contentUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Jesus-Perez-de-Vinaspre-Txurruka.jpg","width":939,"height":786,"caption":"OLYMPUS DIGITAL CAMERA"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/iraganaren-ateetan-egia-boterearen-haizeak-bi-aurkikuntzaren-aurrean\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Iraganaren ateetan: egia-boterearen haizeak bi aurkikuntzaren aurrean"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11","name":"I\u00f1aki Idigoras","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","caption":"I\u00f1aki Idigoras"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/inaki\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68380,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68377\/revisions\/68380"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}