{"id":67949,"date":"2026-05-26T16:01:02","date_gmt":"2026-05-26T15:01:02","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/?p=67949"},"modified":"2026-05-26T16:01:02","modified_gmt":"2026-05-26T15:01:02","slug":"por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/","title":{"rendered":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pocas personas habr\u00e1n tenido la oportunidad de recorrer Navarra a lo largo de esa l\u00ednea imaginaria que va desde Ziordia a Vid\u00e1ngoz a trav\u00e9s de innumerables valles y pueblos para recoger un sinf\u00edn de testimonios en lengua vasca. El donostiarra Koldo Artola lo hizo guiado por su gran inter\u00e9s y cari\u00f1o hacia el euskera, a partir de la d\u00e9cada de 1970 y a lo largo de m\u00e1s de 40 a\u00f1os, en sus ratos libres, cargado con un magnetof\u00f3n, cintas de casete y un micr\u00f3fono. Visit\u00f3 m\u00e1s de un centenar de localidades, infinidad de casas y conoci\u00f3 centenares de personas euskaldunes o que hab\u00edan tenido en su ni\u00f1ez un contacto cercano con el euskera. Mujeres y hombres curtidos en duros trabajos con la tierra, el ganado, el monte, los bosques, la madera, las yerbas, las almad\u00edas o en mil labores dom\u00e9sticas. Personas nacidas a lo largo de Sakana, Gulina, Juslape\u00f1a, Ezkabarte, Olaibar, Esteribar, Valles de Arce, Erro, Arriasgoiti, Aezkoa, Salazar y Roncal, por citar algunas zonas. Todas ellas (unas m\u00e1s, otras menos) le aportaron infinidad de historias, vivencias, costumbres, ritos y modos de vida que estaban a punto de desaparecer; en definitiva, recuerdos de un pasado no tan lejano. As\u00ed, por ejemplo, en 1981 lleg\u00f3 a Vid\u00e1ngoz-Bidankoze y recogi\u00f3 los \u00faltimos vestigios de un villancico roncal\u00e9s cantado por la se\u00f1ora Donata Jimeno Ornat: \u201c\u201cBelenen, Belenen, sortu Jesus Nazaren, Nazareneko elizan, aingeru onek kantaten, Gairon gai ona, sortu Jein ona\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Y ya que estamos en v\u00edsperas de Navidad, Joaqu\u00edn Garru\u00e9s Go\u00f1i, natural de Ilurdotz (pueblo de Esteribar que muga con Elkano, Valle de Eg\u00fc\u00e9s) le cont\u00f3 en 1986 que la tarde de Nochebuena iban por las casas y les daban vino, antes de la gran cena fami- liar, y de postre turr\u00f3n royo que vend\u00edan en Huarte. \u201cElkartzen gi\u00f1en hamabortz mutil. Joaten ginde etxez etxe. Sukaldean ematen ziguten kolazio pixko bat, ardoa. Gero, bakotxa bere etxera, afari ederra, ardo ona edateko, etxeetan egiten zuten, bazuzte ardantzeak (mahastiak). Ardo ona, gorki ona. Eta turron gorri bat, gorki ona, Ugerten (Uharte) saltzen zute. Turron zurie ere iten tze, baina ez zakigun koadratzen (gustatzen), pasta bat iten baitzen agoan\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Koldo Artola visit\u00f3 Arrieta (Valle de Arce) en 1981 y Saturnino Etxamendi Larrea le recit\u00f3 la copla que cantaban los pastores por Navidad, vestidos con sus pieles, espalderos, gorros y abarcas. \u201cJaiki, jaiki artza\u00f1ak, ernatu goizean, Belengo ziudadean, Jes\u00fas jaio baita. Eztuzie xinestatzen ikusi artean, hantxe deskantsaturik\u2026. Artza\u00f1ak juaten ziren altxinarruekin, zamarruak, gorro handi haietaik, zorrona, abarkekin, dena uhalez inguraturik, axuri zenbait besoan, haurrari apa ematera, fiarki pollita eiten zute\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Para acabar, un \u00faltimo testimonio de Ezkabarte: la copla de A\u00f1o Nuevo grabada en 1981 en la Txantrea, donde resid\u00eda Celedonia Cenoz Arce, nacida en Anoz. \u201cTxiribiri, txajoneko, Urteberri eguneko, nik dakarrat ur berrie, idiki bez atarie. A la monta\u00f1a, a la monta\u00f1a, hiruna eltxaurre eta launa gazta\u00f1a\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Koldo Artola Kortajarena falleci\u00f3 el pasado mes de octubre a la edad de 87 a\u00f1os, pero sus m\u00faltiples grabaciones (m\u00e1s de 300) est\u00e1n a disposici\u00f3n de toda la ciudadan\u00eda en la Mediateca del Euskera de Navarra, gracias a la donaci\u00f3n efectuada por el propio Koldo Artola a Euskarabidea (Gobierno de Navarra). Goianbego. Guganbego.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">ZE BERRI?<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pocas personas habr\u00e1n tenido la oportunidad de recorrer Navarra a lo largo de esa l\u00ednea imaginaria que va desde Ziordia a Vid\u00e1ngoz a trav\u00e9s de innumerables valles y pueblos para recoger un sinf\u00edn de testimonios en lengua vasca. El donostiarra Koldo Artola lo hizo guiado por su gran inter\u00e9s y cari\u00f1o hacia el euskera, a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":67775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-67949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pocas personas habr\u00e1n tenido la oportunidad de recorrer Navarra a lo largo de esa l\u00ednea imaginaria que va desde Ziordia a Vid\u00e1ngoz a trav\u00e9s de innumerables valles y pueblos para recoger un sinf\u00edn de testimonios en lengua vasca. El donostiarra Koldo Artola lo hizo guiado por su gran inter\u00e9s y cari\u00f1o hacia el euskera, a [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-05-26T15:01:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"413\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"356\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"I\u00f1aki Idigoras\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"ENRIQUE DIEZ DE ULZURRUN SAGAL\u00c0\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"I\u00f1aki Idigoras\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\"},\"headline\":\"Por los caminos del euskera de Koldo Artola\",\"datePublished\":\"2026-05-26T15:01:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/\"},\"wordCount\":572,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg\",\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/\",\"name\":\"Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg\",\"datePublished\":\"2026-05-26T15:01:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg\",\"width\":413,\"height\":356},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Por los caminos del euskera de Koldo Artola\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11\",\"name\":\"I\u00f1aki Idigoras\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"I\u00f1aki Idigoras\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/inaki\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde","og_description":"Pocas personas habr\u00e1n tenido la oportunidad de recorrer Navarra a lo largo de esa l\u00ednea imaginaria que va desde Ziordia a Vid\u00e1ngoz a trav\u00e9s de innumerables valles y pueblos para recoger un sinf\u00edn de testimonios en lengua vasca. El donostiarra Koldo Artola lo hizo guiado por su gran inter\u00e9s y cari\u00f1o hacia el euskera, a [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2026-05-26T15:01:02+00:00","og_image":[{"width":413,"height":356,"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"I\u00f1aki Idigoras","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"ENRIQUE DIEZ DE ULZURRUN SAGAL\u00c0","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/"},"author":{"name":"I\u00f1aki Idigoras","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11"},"headline":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola","datePublished":"2026-05-26T15:01:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/"},"wordCount":572,"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg","articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/","name":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg","datePublished":"2026-05-26T15:01:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#primaryimage","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg","contentUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Enrike-Diez-de-Ulzurrun.jpg","width":413,"height":356},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/por-los-caminos-del-euskera-de-koldo-artola\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Por los caminos del euskera de Koldo Artola"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/8b3e7787e979b08b925031433aaa6f11","name":"I\u00f1aki Idigoras","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0dd5d12b6375229c675eb140c0526db8f7c53d6409b8b696167311ae863d5622?s=96&d=mm&r=g","caption":"I\u00f1aki Idigoras"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/inaki\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67950,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67949\/revisions\/67950"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}