{"id":64937,"date":"2025-07-29T09:28:57","date_gmt":"2025-07-29T08:28:57","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/?p=64937"},"modified":"2025-07-29T09:28:57","modified_gmt":"2025-07-29T08:28:57","slug":"1592-uztailan-7-san-fermin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/1592-uztailan-7-san-fermin\/","title":{"rendered":"1592: uztailan 7 San Fermin!"},"content":{"rendered":"<p>Aurten, berriz ere ospatu ditugu sanferminak, lagunak berriz elkartzeko parada, bizipenez horditzeko aitzakia. Festagune nagusia dugu Iru\u00f1ea, hiri buruzagia. Gure emozioak eta San Fermin uztartuz, indarberriturik <em>hasten<\/em> dugu urtea. Zauri eta orbanak atzean utzi, gogoa berritu, uda gozatu, tradizioa lagun. Uztailaren 7an txupinazoa. Historia geruzak metatzen joan dira, narrazioak sortu eta moldatzen. San Fermin ospakizunaren jatorria denboraren lainoetan galtzen da.<\/p>\n<p>Done Saturdi izan dugu luzaz hiriko santu zaindari (\u201c<em>San Zernin\u201d<\/em>). Fermin santuaren historia, berriz, istorio interesgarri bat omen da, faltsua bezainbeste (besteak beste, Go\u00f1i Gaztenbidek: \u201c<em>composici\u00f3n tard\u00eda y totalmente desprovista de veracidad<\/em>\u201d). Iru\u00f1eko San Fermin ospakizunaren datari erreparatuz gero, ez zen udan ospatzen, urrian baizik. San Ferminen presentzia areagotuz joan zen Iru\u00f1eko bizitzan Nafarroaren konkistaren azken fasean (1512an hasia): 1527ko urriaren 10ean egin zen lehen San Fermin prozesio ezaguna, 1525eko sorgin ehizaren lorratzean. Errepresioak egin zuen bere lana, gerra bukatzen ari zen, boterearen sinboloak finkatu behar ziren.<\/p>\n<p>Haatik, 1591 eta 1592 izan ziren San Fermin festen urte erabakigarriak. Izan ere, 1591n, ospakizuna urritik uztailera aldatu zen. Ohiko azalpena, hauxe: Iru\u00f1eko hiriak hala eskatuta egin zela hori, eguraldia hobea baitzen udan, eta azienda feriak uztailean egiten ziren. Bada, dakigula, horixe da egia: \u201c<em>Nos fue pedido por esta Ciudad que la fiesta y celebracion del bienaventurado San Fermin [\u2026] se pasase al mes de julio<\/em>\u201d, Iru\u00f1eko apezpikuak.<\/p>\n<p>Haatik, besterik dira gauzak hautaturiko egunaz ari garela. 1591n, Bernardo Sandoval y Rojas Iru\u00f1eko orduko apezpikuak (espainiarra, eta bere aurrekoak bezala, atzerritarra, alegia, ez nafarra) agindu zuen uztailaren 7an ospatu zedila engoitik Iru\u00f1eko San Fermin feria. Bat baino gehiagori bururatu ere egin zaio zazpigarren hileko zazpigarren eguna zelako hartu zuela erabaki hori. Erabakia bere baitan kantuan ari zela hartu ote zuen apezpikuak?<\/p>\n<p>1591 tentsio politiko goreneko urtea izan zen Aragoin, Nafarroaren mugakide. Galdera larria zebilen airean: galduko ote ditu Nafarroak bere foruak? Antonio Perez erreboltariak Aragoitik ihes egin eta aterpe hartu zuen Henrike III.a nafar erregearen Nafarroa \u2013 Biarnon, Bortuz iparraldera. Filipe II.a (Nafarroako IV.a) errege espainiarrak, bestetik, etsaiak besterik ez zituen egiten euskal erresuma zaharrean. \u201c<em>[Los navarros]<\/em> <em>braman por su rey natural<\/em>\u201d, Perezek berak.<\/p>\n<p>Bada, Iru\u00f1eko apezpiku espainiarraren San Fermini buruzko erabakia hurrengo urtean aplikatu zen. Alajaina: Nafarroako konkistaren hasieraren 80. urteurrena zen! Uztailaren 7a, berriz, Fernando Katolikoak (Iruzurtia ere deitua) Nafarroa Gaztelako Koroan sartzearen efemeridea (1515). Sinbolismoz beterik, 1592 hartatik, zintzo errepikatu dugu erritua uztailaren 7an, ospakizun guztiz naturalizatua. Gora San Fermin! Bihotz zimiko txiki batez bada ere.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aurten, berriz ere ospatu ditugu sanferminak, lagunak berriz elkartzeko parada, bizipenez horditzeko aitzakia. Festagune nagusia dugu Iru\u00f1ea, hiri buruzagia. Gure emozioak eta San Fermin uztartuz, indarberriturik hasten dugu urtea. Zauri eta orbanak atzean utzi, gogoa berritu, uda gozatu, tradizioa lagun. Uztailaren 7an txupinazoa. Historia geruzak metatzen joan dira, narrazioak sortu eta moldatzen. San Fermin ospakizunaren [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":54821,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-64937","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Aurten, berriz ere ospatu ditugu sanferminak, lagunak berriz elkartzeko parada, bizipenez horditzeko aitzakia. Festagune nagusia dugu Iru\u00f1ea, hiri buruzagia. Gure emozioak eta San Fermin uztartuz, indarberriturik hasten dugu urtea. Zauri eta orbanak atzean utzi, gogoa berritu, uda gozatu, tradizioa lagun. Uztailaren 7an txupinazoa. Historia geruzak metatzen joan dira, narrazioak sortu eta moldatzen. San Fermin ospakizunaren [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-07-29T08:28:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"452\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"I\u00f1aki Lopez de Luzuriaga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0\"},\"headline\":\"1592: uztailan 7 San Fermin!\",\"datePublished\":\"2025-07-29T08:28:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/\"},\"wordCount\":405,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg\",\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/\",\"name\":\"1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg\",\"datePublished\":\"2025-07-29T08:28:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/07\\\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg\",\"width\":536,\"height\":452},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/1592-uztailan-7-san-fermin\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1592: uztailan 7 San Fermin!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/miren\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde","og_description":"Aurten, berriz ere ospatu ditugu sanferminak, lagunak berriz elkartzeko parada, bizipenez horditzeko aitzakia. Festagune nagusia dugu Iru\u00f1ea, hiri buruzagia. Gure emozioak eta San Fermin uztartuz, indarberriturik hasten dugu urtea. Zauri eta orbanak atzean utzi, gogoa berritu, uda gozatu, tradizioa lagun. Uztailaren 7an txupinazoa. Historia geruzak metatzen joan dira, narrazioak sortu eta moldatzen. San Fermin ospakizunaren [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2025-07-29T08:28:57+00:00","og_image":[{"width":536,"height":452,"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"I\u00f1aki Lopez de Luzuriaga","Tiempo de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0"},"headline":"1592: uztailan 7 San Fermin!","datePublished":"2025-07-29T08:28:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/"},"wordCount":405,"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg","articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/","name":"1592: uztailan 7 San Fermin! - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg","datePublished":"2025-07-29T08:28:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#primaryimage","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg","contentUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/In\u0303aki-Lopez-de-Luzuriaga.jpg","width":536,"height":452},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/1592-uztailan-7-san-fermin\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1592: uztailan 7 San Fermin!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/a0f064c4a38aaef1b58b785c1d4579f0","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8d15af820acecdf93dd9ef2186326ae16943d999ac2e9ee425420f5b54544c99?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/miren\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64937"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64938,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/64937\/revisions\/64938"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=64937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=64937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}