![](\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/word-image-59888-1.jpeg\")
<\/p>\n\u201cI\u00f1aki Aginaga, el hombre que pens\u00f3 la naci\u00f3n\u201d liburua idatzi berri du Luis Mari Martinez Garate idazle iruindarrak, eta asteartean aurkeztuko du, urriak 3, Donostian, Okendoko kultur etxean, arratsaldeko 7etan. Liburua Nabarralde, Herrima eta Iturralde elkarteek argitaratu dute.<\/p>\n
<\/p>\n
1.- Se nos ocurren mil motivos posibles para escribir un libro sobre I\u00f1aki Aginaga. \u00bfCu\u00e1les fueron los tuyos?<\/p>\n
Se puede afirmar con seguridad que Aginaga es un perfecto desconocido en la sociedad vasca actual, as\u00ed como su pensamiento. Era una personalidad que no permit\u00eda la indiferencia. Los que lo conocieron, o bien fueron sus admiradores y seguidores casi incondicionales, o bien sus detractores. Estos \u00faltimos se refer\u00edan m\u00e1s a cuestiones anecd\u00f3ticas o formales que al contenido de sus planteamientos. Algunos porque atacaba el fondo de su pensamiento, otros por falta de preparaci\u00f3n pol\u00edtica para recibir un mensaje no simple y, sobre todo, presentado desde la perspectiva de una naci\u00f3n dominada y no desde la hegem\u00f3nica, dentro de las coordenadas de un Estado dominante.<\/p>\n
Este desconocimiento unido a un celoso recelo a quienes pretend\u00edan interpretarlo y explicarlo, provocaron que en su vida fuera pr\u00e1cticamente imposible reflejarlo sobre el papel por alguien que no fuera \u00e9l mismo. La fuerza de su pensamiento exig\u00eda que fuera conocido a nivel de divulgaci\u00f3n por un p\u00fablico m\u00e1s amplio que el de sus sectores pr\u00f3ximos. Esto es lo que principalmente me ha motivado para escribirlo.<\/p>\n
El libro consiste, fundamentalmente, en mi lectura y recepci\u00f3n del pensamiento de I\u00f1aki Aginaga Beristain. No es una biograf\u00eda personal, aunque aparezcan retazos de la misma, pretende ser una biograf\u00eda intelectual. Por eso mismo, apenas aparecen nombres de personas, salvo que fueran determinantes para su compromiso intelectual y pol\u00edtico, como, por ejemplo, Kepa Anabitarte para el caso de ELA-STV.<\/p>\n
2.- \u00bfC\u00f3mo est\u00e1 estructurado el libro?<\/p>\n
El libro est\u00e1 centrado sobre la situaci\u00f3n concreta de una naci\u00f3n sometida al imperialismo. Es nuestra naci\u00f3n, la naci\u00f3n vasca, la que siempre estuvo en el eje de su pensamiento. A partir de nuestro caso fue elaborando un pensamiento m\u00e1s general con una teor\u00eda sobre el imperialismo de car\u00e1cter general.<\/p>\n
En su primera parte, el libro est\u00e1 estructurado sobre las tres etapas hist\u00f3ricas que vivi\u00f3 nuestro Pa\u00eds bajo el fascismo. A estas tres etapas corresponden, en mi opini\u00f3n, tres fases del pensamiento de Aginaga. Puede ser un tanto arriesgado y simplificador plantear as\u00ed su pensamiento, pero creo que es bastante did\u00e1ctico.<\/p>\n
La primera fase abarca hasta la muerte del general Franco (1975) en cama y no por la fuerza de la oposici\u00f3n pol\u00edtica a su R\u00e9gimen. En ella se expresa su posici\u00f3n frente al abandono que el Pnv, Ela y otras organizaciones hicieron de lo que Aginaga consideraba como elemento fundamental para una transici\u00f3n de m\u00ednimos a un sistema democr\u00e1tico. Era lo que \u00e9l denominaba principio de la autonom\u00eda inmediata. Este principio implicaba que cualquier proceso constituyente en el Estado espa\u00f1ol posterior a Franco deber\u00eda incluir la autonom\u00eda incondicional de las naciones dominadas por el mismo, sin someterla al principio constituyente del conjunto del Estado. Aginaga ya denunci\u00f3 este abandono por las organizaciones vascas en varios pactos de la \u2018oposici\u00f3n espa\u00f1ola\u2019 y que culmin\u00f3 en Munich en 1962. En esta etapa tienen lugar hechos de tanta trascendencia como el nacimiento de ETA, sobre la que tambi\u00e9n expres\u00f3 sus cr\u00edticas. Los textos est\u00e1n recogidos sobre todo en el bolet\u00edn Lan Deya de ELA.<\/p>\n
La segunda, cubre la etapa que sigui\u00f3 a la muerte de Franco, periodo \u2018constituyente\u2019 o que \u00e9l denomin\u00f3 como transici\u00f3n intratotalitaria, al haber mantenido en su totalidad la estructura jur\u00eddica, armada y pol\u00edtica en general del franquismo, incluyendo, por supuesto, la organizaci\u00f3n unitaria del Estado. Los textos est\u00e1n recogidos b\u00e1sicamente en la publicaci\u00f3n Iparla.<\/p>\n
En la tercera etapa, que se superpone cronol\u00f3gicamente a una parte de la segunda, a partir de 2001, Aginaga, siguiendo la corriente iniciada en Iru\u00f1ea por las sociedades Iturralde y Nabarralde, asumi\u00f3 con todas sus consecuencias la existencia del reino de Navarra como Estado hist\u00f3rico de los vascos. Plante\u00f3 su conquista y ocupaci\u00f3n por Espa\u00f1a como origen del conflicto y su no aceptaci\u00f3n por nuestro pueblo como soporte jur\u00eddico internacional de la reivindicaci\u00f3n de su derecho a la independencia. Los textos se recogen en los cuadernos Erresuma.<\/p>\n
En ambas fases elabora una teor\u00eda general sobre el imperialismo.<\/p>\n
El libro incluye una antolog\u00eda de escritos del propio Aginaga y una bibliograf\u00eda general sobre los asuntos referidos en su texto.<\/p>\n
3.- \u00bfFue la de Aginaga la mejor explicaci\u00f3n de la situaci\u00f3n del Pueblo Vasco desde el realismo pol\u00edtico?<\/p>\n
Una de las caracter\u00edsticas m\u00e1s propias del pensamiento de Aginaga es una perspectiva amoral del conflicto. Todo conflicto pol\u00edtico se plantea y resuelve en el contexto de la relaci\u00f3n de fuerzas sociales en presencia. No son cuestiones \u00e9ticas las que determinan si una posici\u00f3n pol\u00edtica es adecuada o no. Su visi\u00f3n es la del realismo pol\u00edtico m\u00e1s crudo en l\u00ednea con Maquiavelo, Hobbes, Marx, Lenin o Carl Schimtt. En este punto pod\u00eda coincidir con Krutwig, aunque el an\u00e1lisis de Aginaga pienso que era m\u00e1s afinado y pr\u00f3ximo a la realidad.<\/p>\n
Otra cualidad suya fue la perspectiva constante del an\u00e1lisis concreto de la realidad concreta, alejado por completo de apriorismos de tipo doctrinal.<\/p>\n
Un punto determinante de su pensamiento fue el modo como plante\u00f3 la superaci\u00f3n de la dicotom\u00eda cuesti\u00f3n social \/ cuesti\u00f3n nacional. Para Aginaga la lucha de clases, el conflicto social, se expresa a nivel internacional. Los partidos socialistas, comunistas, organizaciones obreras cat\u00f3licas etc. plantean siempre el conflicto dentro del marco estatal determinado, sin cuestionar su existencia como producto de conflictos, tambi\u00e9n sociales, pero a otra escala. Y es en este punto en el que hace acto de presencia el imperialismo. La solidaridad de clase imperial hace que burgueses, obreros y todo tipo de grupos sociales de una naci\u00f3n imperial se unan junto a su Estado frente a las naciones despojadas del mismo. A la inversa, en una naci\u00f3n dominada, los intereses de sus clases populares y su peque\u00f1a burgues\u00eda, coinciden en la liberaci\u00f3n del expolio que supone la dominaci\u00f3n imperial.<\/p>\n
4.- Visto lo visto, y llegados a este punto, \u00bfpodr\u00edamos decir que el tiempo le ha dado la raz\u00f3n?<\/p>\n
Aginaga present\u00f3 la renuncia de las organizaciones vascas a la autonom\u00eda inmediata, previa a cualquier proceso constituyente en el Estado espa\u00f1ol, como una traici\u00f3n al pueblo vasco. Vistos los resultados del \u2018sistema auton\u00f3mico\u2019 surgido del r\u00e9gimen espa\u00f1ol tras la muerte de Franco, se puede decir que tuvo una visi\u00f3n certera, cuando sobre todo, consider\u00f3 que nuestro pueblo ten\u00eda fuerza social suficiente para una resoluci\u00f3n m\u00e1s favorable a nuestra parte.<\/p>\n
Uno de los aspectos de la ideolog\u00eda de ETA criticados por Aginaga estaba relacionado con la dicotom\u00eda citada en la pregunta anterior. Todas las escisiones hist\u00f3ricas de ETA proced\u00edan de la misma. Siempre exist\u00eda un sector que, abducido por la demagogia obrerista de las organizaciones espa\u00f1olas, pretend\u00eda presentar la liberaci\u00f3n nacional como respuesta a los intereses de la \u2018burgues\u00eda\u2019. La lucha nacional era peque\u00f1o-burguesa. Las personas y grupos con conciencia nacional fuerte no sucumb\u00edan a los cantos de sirena imperiales, pero carec\u00edan del armamento te\u00f3rico necesario para desmontar sus falacias. En ese sentido, el tiempo ha dado la raz\u00f3n a Aginaga por el modo de plantear el conflicto.<\/p>\n
5.- \u00bfSe podr\u00eda decir que el nivel pol\u00edtico de Aginaga era inversamente proporcional al grado de conocimiento de su obra\/figura por parte del pueblo vasco?<\/p>\n
Afirmar esto de modo tajante, no me parece acertado.<\/p>\n
Creo que efectivamente Aginaga es un pensador de gran altura. Del an\u00e1lisis de una situaci\u00f3n concreta, la naci\u00f3n vasca, y de otros casos similares de naciones sometidas, lleg\u00f3 a una teor\u00eda general de gran inter\u00e9s. No parti\u00f3, como ya he dicho, de una teor\u00eda general y la fue aplicando con calzador a nuestra historia y situaci\u00f3n presente, sino que construy\u00f3 unos conceptos y una teor\u00eda de car\u00e1cter general.<\/p>\n
El grado de conocimiento que se tiene en nuestro pueblo sobre el personaje y su obra presenta muchas facetas. Cuando se est\u00e1 acostumbrado a los conceptos y perspectivas dominantes (lo que Billig llama \u2018nacionalismo banal\u2019) es necesario un esfuerzo para captar la profundidad de sus tesis.<\/p>\n
Su mensaje incomodaba mucho a las organizaciones que dec\u00edan representar la oposici\u00f3n vasca al franquismo. Muchos banalizaron su pensamiento en momentos cr\u00edticos. Por ejemplo, su oposici\u00f3n a determinado tipo de movilizaciones y huelgas de finales de los 60 y primeros 70 del siglo pasado, que denunci\u00f3 Aginaga, se basaba en que era la estrategia de la oposici\u00f3n espa\u00f1ola (el PcE en este caso) y que utilizaba la fuerza y capacidad de movilizaci\u00f3n de nuestro pueblo en favor de unos objetivos contrarios a sus intereses. Este posicionamiento llev\u00f3 a algunos a decir que ELA-STV, a trav\u00e9s de sus escritos en Lan Deya, era un sindicato opuesto a las huelgas, cuesti\u00f3n totalmente falsa. Era opuesto a determinadas huelgas y movilizaciones que utilizaban a nuestro pueblo como carne de ca\u00f1\u00f3n para sus objetivos.<\/p>\n
Pero esto s\u00f3lo no explica su desconocimiento por nuestro pueblo. Como he dicho antes, Aginaga era una persona muy celosa de sus construcciones te\u00f3ricas y muy perfeccionista a la hora de exponerlas No era f\u00e1cil conseguir que las compartiera por escrito. Y de modo oral tampoco se daba a conocer, salvo en su primera fase (a\u00f1os 60 del siglo pasado) en Donostia, en la que particip\u00f3 en muy variados debates con grupos sociales y pol\u00edticos (Pax Christi, partidos diversos \u2013PCE, por ejemplo- y otros)<\/p>\n
6.- \u00bfPor qu\u00e9 no han tenido \u00e9xito (hasta el momento) sus ideas?<\/p>\n
Tampoco me parece acertado afirmarlo as\u00ed.<\/p>\n
Muchas de sus ideas forman parte del bagaje comunicativo normal en uso en el mundo vasco (abertzale).<\/p>\n
Por ejemplo, hablar del \u2018nacionalismo` espa\u00f1ol y franc\u00e9s frente a los que tildan de retr\u00f3grado y burgu\u00e9s al nacionalismo vasco, cuando son ellos los aut\u00e9nticos nacionalistas. Lo mismo sucede con el concepto de \u2018socialimperialismo\u2019 aplicado a los sedicentes \u2018socialistas\u2019 espa\u00f1oles o franceses.<\/p>\n
Tambi\u00e9n ha quedado en el imaginario colectivo vasco su planteamiento de la cuesti\u00f3n de la lengua como un hecho no \u2018superestructural\u2019, sino subyacente en la \u2018base social\u2019, como fuerza productiva directa en terminolog\u00eda marxista. Esta perspectiva destruye la idea de muchos que consideraban, y consideran a\u00fan, al idioma como algo perteneciente al \u2018mundo cultural\u2019, del mismo modo que la literatura y el arte, y teorizan sobre la idea de que el euskara es un idioma de la burgues\u00eda, un idioma burgu\u00e9s, mientras el idioma del proletariado es el espa\u00f1ol. En este punto pudo coincidir con Txillardegi.<\/p>\n
Lo que no ha calado en nuestro pueblo es su visi\u00f3n realista de la pol\u00edtica. Seguimos inmersos en un contexto en el que los conceptos de moral y \u00e9tica, con perspectiva cristiana, se siguen utilizando para analizar la realidad pol\u00edtica del sometimiento. Tampoco nuestra sociedad ha sido capaz de dar la vuelta al discurso sobre las \u2018v\u00edctimas\u2019, en el que seguimos inmersos, con la consiguiente culpabilizaci\u00f3n de quienes, tal vez equivocados en su perspectiva pol\u00edtica ya criticada por el propio Aginaga, pretend\u00edan luchar por nuestra liberaci\u00f3n.<\/p>\n
I\u00f1aki Aginaga<\/strong> (Donostia, 1929-2021) itzaleko intelektual bat izan zen, frankismoan eta trantsizio deiturikoan idatzi eta teorizatu zuena. Zientzia Politikoetako eskola errealistako autoreetatik ikasi zuen (Tuzidides, Makiavelo, Hobbes\u2026), eta bera ere eskola horretan koka dezakegu.<\/p>\n Aginaga mundu mailako joera sozial eta politikoak aztertzeagatik nabarmendu zen, eta bere ukitua eman zien, arreta euskal arazo nazionalean jarrita. Haren obran, kontrako gizarte-indarren arteko borrokak markatzen du une eta leku bakoitzean politika instituzionala.<\/p>\n Klase-borrokaren nazioarteko ikuspegia zuen, eta horretan inperialismoaren kontzeptua txertatu zuen ideia nagusi gisa. Horrek aurrerapen nabarmena ekarri zuen arazo sozialaren eta arazo nazionalaren dikotomia faltsua gainditzeko bidean.<\/p>\n Luis Mari Martinez Garate<\/strong> (Iru\u00f1ea, 1949) telekomunikazioetako goi-mailako ingeniaria da. Iturralde Azterlan eta Ekimenetarako Elkartea sortu zuen 1994an, beste pertsona batzuekin batera, eta Nabarralde elkartearen sortzaileetako bat da (1999).<\/p>\n Hainbat komunikabidetan idatzi izan du, Nabarralderen \u201cHaria\u201d eta \u201cKazeta\u201d argitalpenetan batez ere, eta, besteak beste, \u201cNafarroako historiaren sintesia\u201d eta \u201cParadigma nafarra\u201d lanak idatzi ditu.<\/p>\n Bada, Gure Berriak Martinez Garaterekin izan da, I\u00f1aki Aginagaz eta liburuaren nondik norakoez jakiteko. Hona hemen zer kontatu digun.<\/p>\n \u00a01.- Mila arrazoi bururatzen zaizkigu I\u00f1aki Aginagari buruzko liburu bat idazteko. Zein izan dira zureak?<\/strong><\/p>\n Ziur esan daiteke Aginaga guztiz ezezaguna dela egungo euskal gizartean, bai eta haren pentsaera ere. Haren nortasunak inor ez zuen uzten epel. Ezagutu zutenak, edo haren miresle eta jarraitzaile ia itsuak izan ziren, edo haren aurkakoak. Azken horiek, kontrarioek, gai anekdotiko edo formalei heltzen zieten, haren planteamenduen edukiari baino gehiago. Haietako batzuek hala erantzuten zuten Aginagak haien pentsaeraren funtsari erasotzen ziolako; beste batzuek, berriz, \u00a0prestakuntza politiko nahikorik ez zutelako haren mezua jasotzeko, mezua ez baitzen sinplea, eta, batez ere, honengatik: nazio menderatu baten ikuspegitik egina zen, eta ez hegemonikotik, estatu menderatzaile baten koordenatuen barrutik.<\/p>\n Ezjakintasun horrek eta, horrekin batera, mezua interpretatu eta azaldu nahi zutenekin zuen mesfidantza handiak ia ezinezko egin zuten Aginaga bizi zen bitartean mezua berak ez beste inork paperera aldatzea. Haren pentsaera, hainbesteko indarra izanik, haren ingurukoei baino publiko zabalago bati ezagutarazi beharra zegoen, dibulgazioaren bidez. Batez ere, horrexek bultzatu nau idaztera.<\/p>\n Liburua, funtsean, I\u00f1aki Aginaga Beristainen pentsaera hartu eta nik haren gainean egiten dudan interpretazioa da. Ez da Aginagaren biografia pertsonala, nahiz eta haren zatiak agertu; haren biografia intelektuala egiten ahalegindu naiz. Horregatik, ia ez da pertsona-izenik agertzen, haren konpromiso intelektual eta politikorako erabakigarriak izan ezean; adibidez, Kepa Anabitarte, ELA-STVri dagokionez.<\/p>\n 2.- Nola dago egituratuta liburua?<\/strong><\/p>\n Liburua inperialismoaren mende dagoen nazio baten egoera zehatzari buruzkoa da. Gure nazioa da, euskal nazioa, beti haren pentsaeraren ardatzean egon zena. Gure kasuan oinarrituta, pentsamolde orokorrago bat osatu zuen, inperialismoari buruzko teoria orokorrago bat.<\/p>\n Lehenengo zatian, liburua gure Herriak faxismoaren pean igaro zituen hiru aro historikoen gainean egituratuta dago. Hiru etapa horiei, nire ustez, Aginagaren pentsaeraren hiru fase dagozkie. Beharbada, arriskutsu samarra eta sinplifikatzea da haren pentsamoldea horrela planteatzea, baina nahiko didaktikoa dela uste dut.<\/p>\n Lehen faseak Franco jenerala hil zen arte hartzen du (1975), zeina ohean hil baitzen, eta ez haren erregimenaren aurkako oposizio politikoaren indarrez. Fase hartan, Aginagak, ikusita Pnv-k, Ela-k eta beste antolakunde batzuek bazterrera uzten zutela berak funtsezko elementutzat jotzen zuena sistema demokratiko batera igarotzeko gutxieneko baldintzak beteko zituen trantsizio baterako \u2014hark berehalako autonomiaren printzipioa zeritzon elementua\u2014, bere jarrera adierazten zuen. Printzipio horren arabera, Francoren ondorengo Espainiako Estatuko edozein prozesu konstituziogilek barnean hartu behar zuen Espainiako Estatuak mendean hartutako nazioen autonomia baldintzagabea, autonomia hori Estatu osoaren printzipio eratzailearen mende jarri gabe. Aginagak lehenago ere salatua zuen euskal antolakundeen abandonu hori, \u201cEspainiako oposizioaren\u201d zenbait itunetan, eta Munichen bururaino eraman zuten, 1962an. Etapa horretan, gauza garrantzitsuak gertatu ziren; adibidez, ETA sortu zen. Eta hura ere kritikatu zuen. Testuak ELAren Lan Deya buletinean daude batez ere.<\/p>\n Bigarrenak Francoren heriotzaren ondorengo aroa hartzen du, garai \u201ckonstituziogilea\u201d edo hark trantsizio intratotalitario deitu zuena, oro har frankismoaren egitura juridiko, armatu eta politiko osoa mantendu zuelako, Estatuaren antolaketa unitarioa barne, jakina. Testuak, funtsean, Iparla argitalpenean bilduta daude.<\/p>\n Hirugarren etapa 2001ean hasten da, eta bat egiten du bigarrenaren zati batekin kronologian. 2001etik aurrera, Aginagak, Iturralde eta Nabarralde elkarteek Iru\u00f1ean hasitako korronteari jarraituz, bere egin zuen, ondorio guztiekin, Nafarroako erresuma euskaldunen estatu historiko gisa existitu zelako ideia. Gatazkaren sorburu gisa, Espainiak erresuma konkistatu eta okupatu izana jo zuen, eta, gure herriak bere independentziarako eskubidea aldarrikatzeko nazioarteko euskarri juridiko gisa, berriz, gure herriak konkista eta okupazio horiek ez onartzea. Testuak Erresuma koadernoetan daude.<\/p>\n Bi fase horietan, inperialismoari buruzko teoria orokor bat landu zuen.<\/p>\n Liburuak, gainera, Aginagaren beraren idazkien antologia bat eta testuan aipatzen diren gaiei buruzko bibliografia orokor bat biltzen ditu.<\/p>\n 3.- Aginagak azaldu al zuen ondoen Euskal Herriaren egoera errealismo politikoaren bidez?<\/strong><\/p>\n Aginagaren pentsamoldearen ezaugarririk berezkoenetako bat gatazkaren ikuspegi amorala da. Gatazka politiko oro dauden gizarte-indarren harremanaren testuinguruan planteatzen eta ebazten da. Ez dute kontu etikoek erabakitzen posizio politikoak egokiak diren ala ez. Haren ikuspegia errealismo politiko gordinenaren ikuspegia da, besteak beste Makiavelo, Hobbes, Marx, Lenin eta Carl Schimtt-en ikuspegiaren ildokoa. Puntu horretan, beharbada, bat zetorren Krutwigekin, baina nik uste dut Aginagaren analisia finagoa zela eta errealitatetik hurbilago zegoela.<\/p>\n Haren beste ezaugarri bat errealitate zehatzaren azterketa zehatzaren etengabeko ikuspegia izatea izan zen, zeina apriorismo doktrinaletatik erabat aldenduta baitzegoen.<\/p>\n Haren pentsaeran, puntu erabakigarri bat arazo sozialen eta arazo nazionalaren dikotomia gainditzeko modua izan zen. Aginagaren ustez, klase-borroka, gizarte-gatazka, nazioarte-mailan adierazten da. Alderdi sozialistek, komunistek, langile-antolakunde katolikoek eta abarrek estatu-esparru jakin baten barruan planteatzen dute beti gatazka, eta ez dute zalantzan jartzen estatu-esparru jakin horren existentzia hutsa gatazka-iturri denik, baina gatazka sozialak dira horiek ere, beste eskala batekoak. Eta puntu horretan agertzen da inperialismoa. Klase inperialeko elkartasunak batu egiten ditu burgesak, beharginak eta nazio inperialeko mota guztietako gizarte-taldeak beren estatuaren inguruan, estatua kendu zaien nazioen kontra. Alderantziz, nazio menderatuan, klase herrikoien eta burgesia txikiaren interesak bat datoz menderakuntza inperialak dakarren espoliaziotik askatzeko.<\/p>\n 4.- Ikusitakoak ikusita, eta puntu honetara iritsita, denborak arrazoia eman diola esan genezake?<\/strong><\/p>\n Espainiako Estatuan edozein prozesu konstituziogile hasi aurretik euskal antolakundeek berehalako autonomiari uko egin izana euskal herriari egindako traiziotzat aurkeztu zuen Aginagak. Franco hil ondoren Espainiako erregimenetik sortutako \u201csistema autonomikoaren\u201d emaitzak ikusita, esan daiteke asmatu zuela; batez ere, pentsatu zuenean gure herriak nahikoa indar sozial zuela guretzat konponketa onuragarriago bat lortzeko.<\/p>\n Aginagak ETAren ideologian kritikatzen zituen alderdietako bat lotuta zegoen aurreko galderan aipatutako dikotomiarekin. ETAren zatiketa historiko guztiak hartatik zetozen. Beti zegoen sektore bat, antolakunde espainolen demagogia obreristak abduzituta, nazio-askapena \u201cburgesiaren\u201d interesen erantzun gisa aurkeztu nahi zuena. Borroka nazionala burgesia txikiarena zen. Nazio-kontzientzia indartsua zuten pertsona eta taldeak ez ziren erortzen inperioko sirena-kantuen mende, baina ez zuten haien falaziak desegiteko behar zen armamentu teorikorik. Alde horretatik, denborak arrazoia eman dio Aginagari gatazka planteatzeko moduagatik.<\/p>\n 5.- Esan al daiteke Aginagaren maila politikoa eta Euskal Herriak haren obraz edo figuraz zuen ezagutza alderantziz proportzionalak zirela?<\/strong><\/p>\n Hori zorrotz esatea ez zait egokia iruditzen.<\/p>\n Uste dut, benetan, Aginaga maila handiko pentsalaria dela. Egoera zehatz bat aztertuta \u2014euskal nazioa, alegia\u2014 eta menderatutako nazioen antzeko beste kasu batzuk aztertuta, interes handiko teoria orokor batera iritsi zen. Ez zen, esan dudan bezala, teoria orokor batetik abiatu eta gero hura nola edo hala gure historiari eta oraingo egoerari aplikatzen saiatu; aitzitik, kontzeptu batzuk eta teoria orokor bat eraiki zituen.<\/p>\n Gure herrian pertsonaiari eta haren obrari buruz dagoen ezagutzaren neurriak alderdi asko ditu. Kontzeptu eta ikuspegi nagusietara ohituta dagoenak (Billig autoreak \u201cnazionalismo hutsala\u201d deitzen duen horretara, alegia) ahalegin bat egin behar du haren tesien sakontasuna atzemateko.<\/p>\n Haren mezuak deseroso jartzen zituen frankismoarekiko euskal oposizioa ordezkatzen zutela zioten antolakundeak. Askok banalizatu egin zuten haren pentsamoldea une kritikoetan. Adibidez, Aginaga aurreko mendeko 60ko hamarkadaren amaierako eta 70eko hamarkadaren hasierako mobilizazio eta greba mota jakin batzuen aurka agertu zen, eta salatu egin zituen, horiek Espainiako oposizioaren estrategia zirelakoan (PcE partiduarena kasu horietan) eta gure herriaren indarra eta mobilizatzeko gaitasuna gure herriaren beraren interesen aurkako helburuen alde erabiltzen zituztelakoan. Aginagaren jarrera horren ondorioz, batzuek esan ere egin zuten ELA-STV, Lan Deyan idatzitako idazkietan oinarrituz, greben aurkako sindikatu bat zela, eta hori guztiz faltsua zen: gure herria Espainiako oposizioaren helburuetarako kanoi-bazka gisa erabiltzen zuten greba eta mobilizazio jakin batzuen kontrakoa zen.<\/p>\n Baina horrek bakarrik ez du azaltzen gure herriak zergatik ez duen ezagutzen. Lehen esan dudan bezala, Aginaga oso pertsona jeloskorra zen bere eraikuntza teorikoetan, eta oso perfekzionista zen horiek azaltzeko orduan. Ez zen erraza hark bere teoriak idaztea eta partekatzea lortzea. Eta ahoz ere ez zuen bere burua ezagutzera ematen, lehen fasean izan ezik (joan den mendeko 60ko hamarkadan), Donostian, non askotariko eztabaidetan parte hartu zuen talde sozial eta politikoekin (Pax Christi, hainbat alderdi \u2013PCE, adibidez\u2013 eta beste batzuk).<\/p>\n 6.- Zergatik ez dute arrakastarik izan (orain arte) haren ideiek?<\/strong><\/p>\n Hori esatea ere ez zait egokia iruditzen.<\/p>\n Haren ideietako asko euskal munduan (abertzalean) normal erabiltzen den komunikazio-ondarearen parte dira.<\/p>\n Adibidez, \u201cnazionalismo\u201d espainol eta frantsesaz hitz egitea euskal nazionalismoa atzerakoi eta burgestzat jotzen dutenen aurrean, haiek baitira benetako nazionalistak. Gauza bera gertatzen da \u201csozialinperialismo\u201d kontzeptuarekin, zeina beren buruari oker \u201csozialista\u201d espainol edo frantses deitzen diotenei aplikatzen baitzaie.<\/p>\n Euskal iruditeria kolektiboan geratu da, halaber, hizkuntzaren gaia ez dela \u201cgainegiturako\u201d gertaera bat, baizik eta \u201coinarri sozialaren\u201d azpian dagoena, zuzeneko indar produktibo gisa, terminologia marxista erabiliz esanda. Ikuspegi horrek suntsitu egiten du hizkuntza \u2014literatura eta artea bezalakoa balitz bezala\u2014 \u201ckultur mundukotzat\u201d jotzen zuten eta oraindik jotzen duten askoren ideia, zeinek teorizatu egiten baitute euskara burgesiaren hizkuntza delako eta hizkuntza burgesa delako ideiarekin eta espainola berriz proletarioen hizkuntza delako ideiarekin. Puntu horretan, beharbada, bat etorri zen Txillardegirekin.<\/p>\n Aginagak politikaz zuen ikuspegi errealista izan da gure herriak barneratu ez duena. Mendekotasunaren errealitate politikoa aztertzeko, oraindik moralaren eta etikaren kontzeptuak erabiltzen dira, kristau-ikuspegi batetik, eta testuinguru horretan jarraitzen dugu murgilduta. Gure gizartea ez da gai izan \u201cbiktimei\u201d buruzko diskurtsoari buelta emateko ere. Diskurtso horretan murgilduta jarraitzen dugu, eta, horren ondorioz, erruduntzat jotzen dira gure askapenaren alde \u2014nahiz eta, agian, ikuspegi politikoan nahasturik\u2014 borrokatu nahi zutenak, zeinen ikuspegia Aginagak berak jada kritikatua baitzuen.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cI\u00f1aki Aginaga, el hombre que pens\u00f3 la naci\u00f3n\u201d liburua idatzi berri du Luis Mari Martinez Garate idazle iruindarrak, eta asteartean aurkeztuko du, urriak 3, Donostian, Okendoko kultur etxean, arratsaldeko 7etan. Liburua Nabarralde, Herrima eta Iturralde elkarteek argitaratu dute. 1.- Se nos ocurren mil motivos posibles para escribir un libro sobre I\u00f1aki Aginaga. \u00bfCu\u00e1les fueron los […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":59889,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-59888","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n