Hitzek esanahi berriak hartu dituzte: \u00abgaizkiaren ardatza\u00bb, \u00abterrorearen aurkako gerra\u00bb, \u00abgerra prebentiboa\u00bb, \u00abterrorismo palestinarra\u00bb, \u00abIsraelen defentsa\u00bb… Hildako zibilak \u00abalboko kalteak\u00bb dira orain. \u00abAparteko entregak\u00bb, \u00aberregimen-aldaketa\u00bb, \u00abitotze<\/p>\n
simulatua\u00bb, \u00abpoliziaren esku-hartze proportzionala\u00bb… Lehenengo hitzak lapurtzen dira, gero esanahiak, eta gero gerokoak.<\/p>\n
Euskal Herrian, edo Herrialde Katalanetan, \u00abelkarbizitza arazo bat\u00bb omen dago \u201carazo politikoa\u201d ez esatearren. Eta\u00a0 arazo politiko horren atzean \u201csupremazismo gaztelarra\u201d eta \u201celiteen interesak\u201d daude. Elite hauen ikuspuntutik, eta mezua errez dakite hedatzen, eurak ez dira \u00abnazionalista espainiarrak\u00bb, munduaren zati honi berez eta betidanik dagokiona beraiek ordezkatzen eta defendatzen baitute: \u201cnormaltasuna\u201d. Zerbait kontrolpetik ihes egiteko arriskua ikusten duten bakoitzean lotsa barik banderak eta jendearen sentimendurik nazionalistenak \u00a0\u00abnazionalismo baztertzailearen\u00bb aurka (eurena ez den edozein), \u00absozial-komunista bolibartarren\u00bb aurka (terminologia berrixeagoa betiko \u00abgorrientzat\u00bb), \u00abfilo-terroristen\u00bb aurka (betiko komodina) eta \u00abkolpisten\u201d aurka astinduko dituzte azkar asko.\u00a0 \u201cKolpistak\u201d dira azken boladako asmakizun semantikoa. Herriari erabakitzeko eskubidea ematen saiatzeagatik espainiarrek Kataluniako parlamentariak zigortzeko \u00a0asmatutakoa. Aitzitik, 1936koak, 1981ekoak edo ildo beretik 2020an gobernu \u00absozial-komunistaren\u00bb aurkako manifestua sinatu zuten 271 militarrak \u00abpatriota konprometituak\u00bb ei dira, eta ez zaie inoiz begirunea \u00a0eta barkamena falta izan.<\/p>\n
Euskal Herria-Nafarroako lurralde hauetan ere bada, lankidetzaren onurengatik, mendeetan zehar Gaztela-Espainiarekin lerrokatu izan diren eliteak. Bat datoz \u00abEspainiako historia\u00bb baten egiazkotasuna betikotzeko \u00abkontakizunarekin\u00bb. Espainiako historia, gaztelarra azken finean, \u00f1abardurak \u00f1abardura, \u00a0eurena egin baitute. Oraina sustatzeko \u00abHispaniako jatorrizko biztanle\u201d haiengandik abiatzen den kontakizuna: zeltak, iberiarrak, hispano-erromatarrak eta godoak. Ez, ez: jende euskalduna inoiz gutxitan agertzen da. Nekez uler daiteke nola demontre gauden hemen. Gero, Errege Katolikoen \u00aberrekonkista\u00bb eta \u00abEspainiaren bateratzea\u00bb, sekulako<\/p>\n
eta betiko \u00abbatasun sakratuaren\u201d abia.<\/p>\n
Kontakizun honek bere hizkera manipulatzailea behar du ezinbestez. Mendebaldeko Nafarroaren konkista, 1200ean, \u00abborondatezko entrega\u00bb bihurtuko da. 1512ko Nafarroa Garaia eta Beherakoaren inbasioari \u00abbateratzea\u00bb esango diote. Herritarren konkista eta asimilazioari aurre egiteari \u00abindarkeria\u00bb esango diote. Okupatzailea eta bere kolaboratzaileak \u00abbakearen eta ordenaren defendatzaileak\u00bb izango dira, eta \u00abzuzenbide estatuaren\u00bb\u00a0 menpe erreboltariak makurrarazteko neurri errepresibo militarrak zein judizialak hartzeko estatuaren \u201czilegitasun demokratikoa\u201d erabiliko dute erruz.<\/p>\n
Joan den 2020an, pandemia hasi zen urtean, azken euskal lurraldeen independentzia galdu zeneko 400. urteurrena ere izan zen. \u00a0Frantziak Nafarroa Behera eta Biarnoaren okupazio militarra burutu zuen 1620an. Ia 1000 urteko ibilbide burujabearen hondarretan, Euskal Herri independentearen Estatu Nafarrak berea egin zuen orduan; eta orain arte.\u00a0 Edozein nazioren memorian funtsezkoa izango litzaketen gertaera historiko hori oharkabean igaro zen. Baina Nafarroa Behera, Frantziako Errepublikan dago, eta, beharbada, \u00abgabatxoen\u00bb kontua izango da, gure Iparraldeko aberkideei erreferentzia eginez.<\/p>\n
2021eko ekainaren 30 honetan, 500 urte beteko dira Noaingo gudua gertatu zenetik. Izan ere, 1512an espainiarrek Nafarroa Garaia inbaditu ondoren, hirutan saiatu ziren\u00a0 nafarrak independentzia berreskuratzen. \u00a01521an hiri nagusiak altxatu ziren eta gaztelarrak botatzea lortu zuten. \u00a0Baina ekainean, jauntxo baskongado eta nafar etxekalte batzuen laguntzarekin, espainiarrek nafar tropak eta haien aliatu gaskoiak garaitu zituzten Noaingo batailan. Bost mila nafar inguru hil ziren Getzeko zelaietan, Nafarroako gazteriaren odoluste handia. Gero, Amaiur eta Hondarribia etorri ziren. Alardeak, \u00abitunak\u00bb, \u00abforu-sistemaren errespetua\u00bb eta beste manipulazio batzuk. \u00abKontakizun\u00bb horrek eragina izan du autonomien estatua besterik ezagutu ez duten belaunaldien artean. Askorentzat \u00abeuskal\u00bb eta \u00abnafarra\u00bb bi gauza desberdin bilakatu dira eta, gainera, \u00abondo gaude gauden bezala\u00bb. Iragan independentea gogora ekartzen \u00a0duten euskal-nafarrei \u00a0\u00abpresentismo historikoaren\u00bb akatsa leporatuko zaie, hau da: \u00abnazionalismo baztertzailea\u00bb sostengatzeko iraganeko gertaerak eta jokabideak egungo pentsamoldearekin aztertzea. Akats hori leporatzen dieten \u00abez-nazionalistak\u00bb dira baina, egungo estatu espainiarra – eta \u00abplus ultra\u00bb- sostengatzeko penintsulako edozein txokotako \u00abiragan espainiar loriatsua\u00bb (gaztelarra beti ere) presente dutenak .<\/p>\n
1521ean \u00abfrantsesek\u00bb Nafarroa inbaditu zutela entzungo dugu, eta Loiolako I\u00f1igo santua Iru\u00f1earen defentsan zauritu zutela \u00abtropa inbaditzaile frantziarren\u00bb aurkako borrokan. Gaztelaren zerbitzuan jauntxo mertzenarioa zen Oinaztarra; Iru\u00f1eko okupatzaile, bertako biztanleen etsai. Nafarroako bandoan beste santuaren anaiak, Frantses edo Frantzisko Xabierkoarenak,\u00a0 Jatsu Azpilkueta leinukoak.<\/p>\n
Baina oraingoan ere, \u00a0Hegoaldeko bi autonomien elite ekonomiko eta politikoek ez dut uste ezer asko jakin nahiko dutenik estatu euskal-nafarraren \u201cmemoria\u201d eguneratzeko ahaleginez. \u00abFoixeko Errege Nafarrak\u00bb atzerritar frantsesak izango diren \u00abkontakizun\u00bb ofiziala errepikatuko da, eta Carlos I.a gaztelaniaz hitz bi egiten ez zekiena \u00a0eta Gaztelako Komuneroen Errebolta zanpatu berri zuena, bertako taldearen kapitaina izango dugu. Nafarroako erregea, Foix Etxeko Henrike II.a Albret edo Labrit, Sang\u00fcesa\/Zangotzan jaio zen. Garai hartan merindade elebiduna: euskalduna eta erromantzatua . Henrike II.a hizkuntza erromantzeak hitz egiteaz gain, euskaraz ere moldatuko zen \u00a0ziurrenik. XVI. mendeko nafar gehien-gehienen hizkuntza naturala euskara zen, baita gortekoa eta erresumako funtzionarioena ere. Baina \u00abfrantsesa\u00bb izatea ez da gauza ona nonbait. Beraz, adiskide gaztelarrek inoiz azaldu didatenez, gure \u00aberrege frantsesengandik liberatu\u201d gintuztenean mesede galanta egin omen ziguten. Habsburgortarrak \u00a0Arratiakoak edo Erriberakoak balira bezala! Hizkuntza nazionaletan inprimatzen hasi zenean, Foix horiek, \u00abfrantses\u00bb horiek, izan ziren euskarazko lehen argitalpenak sustatu zituztenak. Gaztelatik debekua eta mespretxua baino ez\u00a0 diote euskarari opa. Nolanahi ere, supremazismo gaztelarra ala jakobinismo frantsesa?: lokatzatik lupetzera..<\/p>\n
Gure bizitza pribatua eta memoria kolektiboa baldintzatzen digun hizkera manipulazioaren zerrenda luze joan daiteke: \u00abmaila nazionalean\u00bb, \u00abeuskararen inposizioa\u00bb, \u00abinpartzialtasun judiziala\u00bb, \u00abbiolentoak eta demokratak\u00bb, \u00aberagindako kaltearen aitorpena\u00bb, \u00abgorroto-delitua\u00bb, \u00abkale borroka\u00bb, \u00abinformazio-neutraltasuna\u00bb, langile plantilla edo pentsioen \u201cbirdoitzea\u00bb, \u00abeuskaldunak eta nafarrak\u00bb.\u00a0 Ez dira kalterik gabeko hitz aldaerak. Burmuinetan itsatsita geratzen zaizkigun kontzeptuak dira eta gure bizimodu pribatuan zein kolektiboan beti ere ondorioak dituztenak. Voltaire filosofo frantsesak XVIII. mendean hau zioen: \u201czentzugabekeriak sinetsarazi diezazkieketenek ankerkeriak eginaraz diezazkizukete\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hitzek esanahi berriak hartu dituzte: \u00abgaizkiaren ardatza\u00bb, \u00abterrorearen aurkako gerra\u00bb, \u00abgerra prebentiboa\u00bb, \u00abterrorismo palestinarra\u00bb, \u00abIsraelen defentsa\u00bb… Hildako zibilak \u00abalboko kalteak\u00bb dira orain. \u00abAparteko entregak\u00bb, \u00aberregimen-aldaketa\u00bb, \u00abitotze simulatua\u00bb, \u00abpoliziaren esku-hartze proportzionala\u00bb… Lehenengo hitzak lapurtzen dira, gero esanahiak, eta gero gerokoak. Euskal Herrian, edo Herrialde Katalanetan, \u00abelkarbizitza arazo bat\u00bb omen dago \u201carazo politikoa\u201d ez esatearren. Eta\u00a0 arazo […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":45382,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-50840","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n