<\/p>\n
1978an, Orreagako guduaren 1200. urtemugan egin zen mugarriaren inaugurazioan, Francoren garaian Nafarroako Foru Aldundiaren lehendakaria izan zen Amadeo Markok pasadizo xelebre bat burutu zuen. Zuetako askok gogoratuko duzue seguru asko. Izan ere, Nafarroan baskoien irrintziak dagoeneko ez zirela entzuten esan zuen.<\/p>\n
Recuerdo bien que un peri\u00f3dico de entonces, posteriormente clausurado por orden gubernativa, public\u00f3 la noticia con el siguiente titular: \u00abAmadeo Marco no oye los irrintzis de los vascos\u00bb. Y ese es, precisamente, uno de los mayores problemas que, como pueblo, los vascones, los vascos, los navarros, hemos tenido y a\u00fan tenemos. Las autoridades que ocupan los despachos, las personas importantes, no escuchan nuestros gritos, no oyen las demandas que como pueblo sostenemos.<\/p>\n
778. urtean, Iru\u00f1ea suntsitu ondoren Karlomagno etxera itzultzen ari zenean, euskaldunak kontutan izan balitu, seguru asko ez zuen pairatuko, lurralde hauetan, haren bizitzako porrotik iraingarriena.<\/p>\n
Baina, zeintzuk ziren baskoi horiek? Karlomagnok galdetu izan balitu, zer ikasiko zuen erasotzen ari zen herri horretaz?<\/p>\n
Baskoiak aski ezagunak ziren Europan. Kristo aurreko II. mendean aipatu ziren lehen aldiz historian. Erromatarrek, Pirinioetako bi aldeetan bizi zirela adierazi zuten, eta ilargi beteko gauetan izenik gabeko jainko bat gurtzen zutela zioten. Gerrarako kaskoa mesprezuz baztertzen omen zuten, eta burruketan mugikortasun handia erakusten zutela esan zuten. Mugikortasun hori dela eta, garai hartako idazle batek, Silio Italicok, esaera bat zabaldu zuen baskoiei buruz: \u00abvasco levis\u00bb, hau da, \u00abeuskaldun bat bezain bizkorra\u00bb.<\/p>\n
Par cons\u00e9quent, au huiti\u00e8me si\u00e8cle, les Basques \u00e9taient au moins mille ans en regardant passer, devant eux, des arm\u00e9es les plus fortes de l’Europe. Hab\u00edan visto pasar a los cartagineses, y a las legiones romanas que acabaron con los cartagineses. Vieron tambi\u00e9n pasar a los b\u00e1rbaros que acabaron con los romanos, as\u00ed como a los visigodos que surgieron de entre aquellos b\u00e1rbaros.<\/p>\n
Aski ezaguna da hiru mendeetan zehar bisigodoen erregeek baskoiak menperatu zituztela aldarrikatu zutela. Reciario, Eurico, Leovigildo, Recaredo, Gundemaro, Suintila eta Wamba erregeek behintzat, haien kroniketan horrela adierazi zuten V eta VII mendeen artean. Modu honetan adierazten ziguten, hala ere, bakar batek ere ez zuela lortu. Eta honela, 711an musulmanek itsasartea gurutzatu zutenean, penintsularen inbasioari hasiera ematen, Rodrigo, bisigodoen erregea oso urruti dago, baskoiak hamaikagarren aldiz menperatzen saiatzen, eta ezin izan zuen musulmanen konkista garaiz ekidin. Beste modu batez esanda, baskoiekiko erasokortasun eta inperialismo hori izan zen haien erresumaren eroraldia ekarri zuena.<\/p>\n
Orreagako guduaren bezperan Karlomagnok galdetu izan balu, baskoien mugikortasun ospetsu hori ezagutuko zuen. Eta jakingo zuen, baita ere, euskaldunak herri inperialista edo konkistatzailea ez izan arren, asko maite zutela haien independentzia. Baina, argi dago, enperadoreak ez zuen entzun, ez zuen jakin nahi izan.<\/p>\n
Asko dira historiak eskaintzen dizkion ikasketak ikasteko gogoak erakusten dituenari. L’un d’eux est que les empereurs, les conqu\u00e9rants, les personnes importantes n’\u00e9coutent pas les gens, et r\u00e9gissent souvent dans son dos. Mais ces personnes importantes passent, pendant que les gens restent.
Eta bizirauteko, hain zuzen ere, haien aurrean inperiorik boteretsuenak pasatzen mila urte zeramatzaten euskaldunek, haiek ere eboluzionatu behar zutela ikusi zuten, eta beraien proiektu politikoa sortu behar zutela ulertu zuten. Honela, 824an, eta Orreagako gudua ezagutu zuen belaunaldi hura oraindik bizirik zegoela, haien estatu propioa eratu zuten, eta Eneko Aritza, lehen errege euskalduna, ezkutuaren gainean altxatu zuten.
Navarre est l’instrument politique que le peuple Basque a utilis\u00e9 pour survivre comme peuple. Et il a \u00e9t\u00e9 aussi un instrument efficace et valide, puisqu’il a servi leurs fins pendant huit si\u00e8cles, jusqu’\u00e0 il a \u00e9t\u00e9 d\u00e9truit par l’imp\u00e9rialisme qui est venu du sud depuis 1512.<\/p>\n
Mundua eta gizartea aldatu da, itxuraz behintzat, eta gaur egun menpekotasun eta zapalketa baliabideak maltzurragoak eta sibilinoagoak dira. Pertsona garrantzitsuek jarraitzen dute euskaldunei entzun gabe, nahiz eta gaur egun ezpaten ordez ezkutaketa, iruzurra eta gezurra erabiltzen den.<\/p>\n
Puntu honetatik iparraldera eta hegoaldera zabaltzen den Nafarroa honetako ikasleek erabiltzen dituzten testuliburuetan ez da haien arbasoen historia kontatzen. Bertan agertzen diren protagonista guztiak atzerritarrak dira. Nafarroako museoetan \u00abbaskoi\u00bb hitza erbesteratua dago, eta aztarnategi arkeologikoetan kultura ofizialeko arkeologoek ez dute oraindik aurkitu baskoitzat har dezaketen gizon edo emakume bakar baten aztarnak. Herrixka bakar bat ere, ezta hilobi bat, arma bat, tresna bat edota zeramika puska txiki bat ere. Ezer ez.<\/p>\n
Arrastorik ez, orain dela 2000 urte autore klasikoek, Tito Livio, Claudio Ptolomeo, Plinio Gaztea, Estrab\u00f3n, T\u00e1cito, Avieno edota Silio It\u00e1lico bezalako idazle klasikoek aipatu zuten herri baskoi horretatik. 2008an, hiru hilabetez Iru\u00f1an paratu zuten erakusketa erraldoi bat, titulu honekin: \u00ablos Iberos, nuestra civilizaci\u00f3n antes de Roma\u00bb. Erakusketa hura erakundeen laguntzarekin muntatu zen, eta kultura ofizialeko kideek ez zuten iruzurra salatu.<\/p>\n
Baina, lehen esan dudan moduan, historiara jakinguraz hurbiltzen denak, eta galdera egokiak planteatzen dituenak oso erantzun erabilgarriak jasotzen ditu. Horri esker badakigu guk iraungo dugula. Bulegoetan dauden handikiak pasako direla, baina herriek iraungo dutela.<\/p>\n
Hoy aqu\u00ed recordamos tres hechos fundamentales de nuestra historia. Celebramos, por supuesto, la victoria del David vasc\u00f3n contra el Goliath imperialista en 778. Celebramos tambi\u00e9n la coronaci\u00f3n de Eneko Aritza y el surgimiento del estado vasco en 824. Y por supuesto, recordamos tambi\u00e9n la persecuci\u00f3n que las mujeres de estas tierras sufrieron en el a\u00f1o 812 a manos carolingias.<\/p>\n
Jazarketa horrek, gainera, gogorarazten digu, gudu-zelaietako kea baino haratago, heroien irudi loriotsua baino haratago, gerrak familiei eramaten diela miseria eta oinazea, batez ere emakumeei. Ikusten ari gara, egun hauetan, munduko liskarretan, Afrikan, Iraken, Palestinan eta beste hainbat lekutan.<\/p>\n
Por eso hoy, aqu\u00ed en Orreaga, y por encima de todas las cosas, los hombres y mujeres de Euskal Herria celebramos que, pasados 1236 a\u00f1os, seguimos en pie, solidarios con todos los pueblos del mundo, pero igualmente celosos de nuestra propia personalidad. Aunque los emperadores, los reyes, los gobiernos y las personas importantes finjan que no oyen nuestros irrintzis.<\/p>\n
Gora Nafarroa. Gora Euskal Herria.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1978an, Orreagako guduaren 1200. urtemugan egin zen mugarriaren inaugurazioan, Francoren garaian Nafarroako Foru Aldundiaren lehendakaria izan zen Amadeo Markok pasadizo xelebre bat burutu zuen. Zuetako askok gogoratuko duzue seguru asko. Izan ere, Nafarroan baskoien irrintziak dagoeneko ez zirela entzuten esan zuen. Recuerdo bien que un peri\u00f3dico de entonces, posteriormente clausurado por orden gubernativa, public\u00f3 la […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-30964","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n