<\/p>\n
Ukrainako arazoak eguneroko berrietan lehen lekua hartzen du, gaurko estatu boteretsu bat partaide delako. Nazio eslaviarretan zaharrenetako bat dugu Ukraina, Errusia baino bost mendez zaharragoa, leinu eskandinaviarrek eraikia, hamalaugarren mendearen erdira arte urrezko aroa gozatu zuena, Europako Ekialdera kristautasuna hedatu zuena, baina ondotik lehen mundu gerla hasi arte Errusia, Polonia, Lituania eta Austriaren artean zatikatua eta menperatua. Errusiako iraultza komunistaren denboran Sobiet Batasuneko errepublika federatua bihurtuta, eta Sobiet Elkartea deseginez geroztik, Estatu Independenteen Elkarteko kide bilakatuta.<\/p>\n
Hizkuntzari dagokionez, tsarismoaren azken denboretan hasi zioten bertako hizkuntzari erasotzen. Komunismoaren garaian, ukrainera koofiziala izan arren, lehentasuna errusierari eman zioten, non bertako hizkuntza egoera diglosikoan erori baitzen. Biztanleriari dagokionez, meatokiak dauden herriko ekialdera eta Krutxev presidenteak Ukrainari 1954ean emandako Krimera bizi eta lan egitera joan ziren errusiar asko Stalinen denboretatik. 1991. urtetik, toki gero eta gehiagotan bertako hizkuntzari lehentasuna ematen saiatu dira gobernuak, errusiera herrian dauden beste etnien arteko komunikazio hizkuntza erabiliz. Historia ofizialean Ukrainaren nortasun berezia ukatu du Errusiak.<\/p>\n
Errusiak interesak (ukan) dituela Ukrainan: ekialdeko ikatza, gasoduktoarena, ogibia, Krimeako base militarra eta hegoalderantzeko irtenbidea. Ekialdean eta Krimean Errusiatik heldu kolonak mantentzea Errusiari komeni zaio, lurralde honen \u00aberrustasuna\u00bb onarrarazteko, ukrainera eta errusiera antzeko hizkuntzak direla oinarrituz eta bi herrien arteko harremanak aspaldikoak direla kontuan hartuz. Ukraina Errusiaren \u00abanaia txikia delako\u00bb lema zeharo sarturik dago aspalditik errusiarrengan, baina paternalismoaren usaina badu lema horrek, esan nahi baitu elkarren laguntza behar dutela bi herriek. Europaren ekialdean eta Asiaren iparraldeko erdian Errusiak ukan eta galdu nahi ez duen nagusitasuna islatzen digu horrek. Hain zuzen ere, tsarren denboretan, komunismoaren garaietan, baita Sobiet Elkargoa desegin ondoren ere, bloke kolonial handienetako bat izan da Errusia, Britainia Handia, Frantzia eta Espainiaren parean. Azken bi horiek ia desegin ondoren, bere nagusitasunari atxiki nahi dio Errusiak, Asiaren erdian eta Europaren zati batean mantentzen ari delako. Herrialde baltikoek eta Sobiet Elkargoaren beste herri satelitek egin duten bezalaxe egin nahi luke Ukrainako gobernu berriak, baina oztopoak badira: barnekoa, lehenik, Putinari jarraituz Ekialdeko errusiarrak antieuropar direlako; bestea Europako Batasunetik beretik datorkie, 2004tik hainbeste herri bildu ondoren, Ukrainaren Europaratzea hain erraz ez bailitzateke izanen, eta Ukrainarentzat Europako Batasunean sartzea Moskutik eskapatzeko bide bat izan arren, zailtasun asko aurkituko luke bertako biztanleriak: irabazi hoberen bilatzeko elite zientifiko eta teknikoak herritik irtetea; zerga berriak; Bruselak finkaturiko barneko defizitean geratzeko sektore publikoetan murrizketak; mendebaldeko dirudunek bertako olak, nekazari eremuak eta eraikinak erostea.<\/p>\n
Europako elkartean sartu gabe aurrera joan daiteke Ukraina, kontuan hartuta herri batzuk (Suitza, Islandia, Norvegia) Europatik kanpo izan arren, ekonomi makalik ez dutela, baina beren mugak berrikusi edo barnean dauden gutxiengoak errespetatu beharko ditu, bere kultura eta hizkuntza jatorriari lehentasuna emanez. Herrian dauden gutxiengoak errespetatu beharko ditu, eta ondoko nazioekiko (Hungaria eta Errumania) mugak errebisatu beharko lituzke. Baina arazo bortitzena Krimean eta ekialdean dagoen errusiar gutxiengoarekin gertatzen da. Moskuko inperialismoari egoki zaio gutxiengo errusiarra baliatzea; horregatik Krimea Ukrainatik banandu nahi dute eta erreferendumaren data aurreratu dute. Baina edozein demokratarentzat kanpoko armadaren begiradapean egindako erreferendum batek ez du baliorik. Ukraina Errusiarengatik bananduko balitz, Moskuk segurik Ukrainako ekialdean errusiar mikro estatu bat antolatuko luke, Moldaviaren barnean Transnestria muntatu zuten bezala. Baina zer etorkizun baketsua dakartzate halako estatuek? Protestante probritainiarrak dauden Ulsterrari halako estatutu baten emanik zer ondorio ezkorrak ukan zituen ohartu gara 1970 urtetik 1998ra arte. Aljeriaren gerla denboran, Frantziako komunitatea zaintzeko estatu berezi bat antolatu nahi zuten Aljer eta Oranen artean; herri arabiar guztiak berjabetasuna lortu zuten garai haietan, horrelako estatu baten eratzea ondorio ezin latzagoak ukanen zituen.<\/p>\n
Aurtengo ekainetik, errusiera Ukrainako lehen hizkuntza deklaratu zuen Moskuren aldeko gobernu ohiak. Ukrainako komunismoaren ondoko beste gobernuek beste hizkuntza guztiak, errusiera barne, errespetatu zuten arren, errusiera baztertua dela deitoratzen dute. Baina deitoragarria dena bertako hizkuntzaren bazterketaz mutu eta itsu izatea da, eta hizkuntza kolonialistaren defendatzeko gutxiengoen eskubideak aldarrikatzea. Ukraina independentziarantz abiatzen delarik jarraiko dilemaren aurrean izan beharko dira errusiarrak: ukrainera ikasiz, bertako errealitate berria onartzea, edo Moskuk errusiaratu beharko ditu.<\/p>\n
Berria<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ukrainako arazoak eguneroko berrietan lehen lekua hartzen du, gaurko estatu boteretsu bat partaide delako. Nazio eslaviarretan zaharrenetako bat dugu Ukraina, Errusia baino bost mendez zaharragoa, leinu eskandinaviarrek eraikia, hamalaugarren mendearen erdira arte urrezko aroa gozatu zuena, Europako Ekialdera kristautasuna hedatu zuena, baina ondotik lehen mundu gerla hasi arte Errusia, Polonia, Lituania eta Austriaren artean zatikatua […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[82],"tags":[],"class_list":["post-30111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-munduanbarna"],"yoast_head":"\n