{"id":29015,"date":"2013-08-28T09:56:21","date_gmt":"2013-08-28T07:56:21","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/"},"modified":"2013-08-28T09:56:21","modified_gmt":"2013-08-28T07:56:21","slug":"nafarroa-eta-zergatik-ez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/","title":{"rendered":"Nafarroa? Eta zergatik ez&#8230;?"},"content":{"rendered":"<p>  <!--more-->  <br \/>Azken urteotan gure aberriaren izenari buruzko eztabaida pil-pilean dago. Batzuek Euskadi nahiago, beste batzuek <em>Euskal Herria<\/em> eta badira ere <em>Nafarroa<\/em> gure nazioaren izena dela diotenak. Eztabaida honetan ez dira orain  arte kontuan hartu behar diren zenbait alderdi. Ikus ditzagun.<\/p>\n<p>Munduan dauden estatuen izenetan multzo batzuk daude. Batzuetan, herria-hizkuntza binomioa eta estatua oro har bat datoz: <em>Islandia<\/em>, <em>Polonia<\/em>, <em>Errumania<\/em>\u2026  Beste estatu batzuetan herria-hizkuntza batek berari dagokion lurraldea  baino gehiago hartu du, beste herriei haien hizkuntza eta izana  inposatuz: <em>Frantzia<\/em> (frankoek bretainiarrei, akitaniarrei, euskaldunei\u2026 gailenduz), <em>Errusia<\/em>\u2026  Kasu horietako batzuetan herri zapaltzaileak bere herriaren izena  erabili beharrean, zapalketa sotilagoa izan dadin, izen geografiko bat  erabiltzen du, esaterako <em>Britainia Handia<\/em> (Ingalaterraren ordez), edo <em>Espainia<\/em> (Gazteleren ordez). Gogoratu beharra dago Gaztela Espainia izena  erabiltzen hasi zenean nafar errege batek protesta egin zuela, erreinu  espainiarrak lau zirelako: Portugal, Nafarroa, Gaztela eta Aragoi.<\/p>\n<p>Badira  ere bertakoak zapalduz kanpotik etorritako jendeak moldatutako  estatuak, hala nola Estatu Batuak. Aldagai gehiago egonda ere hiru  estatu izen multzo ditugu: izen etniko-geografikoak (<em>Islandia<\/em>), izen geografiko hutsak (<em>Espainia<\/em>) eta bestelakoak (<em>Estatu Batuak<\/em>).<\/p>\n<p>Gurera  etorrita, euskaldunok izan dugun azken estatua Nafarroa izan dela argi  dago, baina izendapen geografikoa izan zela kontuan hartu beharra dago,  gure hizkuntza edo izaera ez delako nafar hitzaren parekidea izan. Bai  ordea beste modu askotara: <em>baskoiak<\/em>, <em>kantabriarrak<\/em>, <em>bizkaitarrak<\/em>, <em>euskaldunak<\/em>\u2026<\/p>\n<p>Nafarroako  Erreinuak Okzitania izan zuen ardatz, ekonomia, biztanleria eta  hizkuntza ikusita. Bere helburua botere ekonomikoa okzitaniarren esku  uztea izan zen, eta horretarako fundatu zituen hiribilduak (Donostia\u2026)  Okzitaniatik etorritako jendeaz egin zuen. Erreinuak okzitanieraz  funtzionatu zuen nagusiki eta desagertu izan ez balitz, seguruenik,  hizkuntza hori izango zen jaun eta jabe. Gaztelako errege-erreginekin  alderatuta Nafarroakoak askoz aurreratuago zebiltzan: irekiagoak ziren  (juduekin eta musulmanekiko errespetuzko harremanak\u2026), kultur maila  handiagokoak\u2026 baina\u2026 okzitaniarrak (euskaldunon neba-arrebak hala ere).<\/p>\n<p>Nafarra  ez zen euskaldunaren sinonimoa. Adibidez, Frantzisko Xabierrek argi  zeukaten hori eta ondo jaso ez badut ere, honen antzeko zerbait esan  zuen: \u00ab<em>neu herritartasunez nafarra naiz, nazioz bizkaitarra<\/em>\u2026\u00bb.  Hau da, nafarra ez zen euskaldunaren sinonimoa erromatarren garaian,  ezta Erdi Aroan, ezta gaur egun ere. Nafar Erreinua hemen kokatuta egon  beharrean Toulousen egon izan balitz, praxi linguistiko berdina izango  zuen. Hala ere, Okzitaniari begira egotea ez zen aitzakia izan behar  bizkaitar eta gipuzkoar askok Gaztelarekin bat egiteko Nafarroaren  kontra, gainera, kontuan hartzen badugu 1471an, Bizkaiak Gaztelerarekin  bat egin nahi zutenen kontra Mungian guda egin eta borroka irabazi  zutela.<\/p>\n<p>Herri batek ezin du azken 1.300 urteko historia bakarrik  begiratu, euskaldunok ez behintzat. Europako zibilizazio zaharrena,  labar artearen arabera, Kantabrian sortu zen orain dela 40.000 urte. Eta  nortzuk izan ziren horiek? Ondorengorik izan ote zuten? Joxemiel  Barandiaranen arabera euskal etniak gutxienez 8.500 urte daramatza hemen  eta, orain, genetika azterketek teoria egiazkotzat hartu eta epe hori  gutxienez 15.000 urtera luzatu dute. Euskaran haitz erroa duten hitzek  ere paleolito garaira garamatzate. Beraz, nortzuk borrokatu ziren  erromatarren aurka \u00abguda kantabriarretan\u00bb? Edo Senecak erromatarrak  Kortzegara heldu baino lehen hizkuntza kantabriarra hitz egiten zela  idatzi zuenean, zer adierazi nahi zuen?<\/p>\n<p>Bestetik, historikoki  hemengo idazle ia guztiek (Poza, Garibai, Larramendi, Xaho\u2026) geure burua  kantabriartzat izendatu izan dute etengabe, gauza normalena bezala,  orain mende luze bat arte, Kantabriakoa ez zen baina han bizi zen apaiz  batek horren kontrako kanpaina hasi zuen arte. Idazle horiek guztiek  zergatik erabili zuten etengabe kantabriar hitza geu ere izendatzeko?<\/p>\n<p>Bestetik, azken mila urteotan kantabriar izendapenarekin batera bizkaitarra ere ikusi dugu euskaldunaren sinonimo gisa: <em>lengua vizcaina<\/em>, <em>escribir en bizkaino,<\/em> <em>Bizkaiko Golkoa<\/em>\u2026 Geure hizkuntzan, euskaraz argiago izan dugu beti: <em>euskaldunok<\/em>, <em>Euskalerria<\/em>, <em>Eskual Herria<\/em>\u2026<\/p>\n<p><em>Euzkadi<\/em> eta ondorengo <em>Euskadi<\/em> izenari buruz denetik entzun dugu. Izendapen hori ezinbestekoa izan zen  gure proiektu politiko subiranoa zehazteko, eta Sabino Aranak  horretarako sortu zuen, <em>Euskalerria<\/em> garai horretan (ez gaur egun)  folklore merkean jausten zirenek erabiltzen zutelako. Baina zoritxarrez  berau defendatu dutenek kamustu dute, Eusko Jaurlaritzak EAEko  autonomia erkidegorako erabiltzean gure aberri osoa izendatzeko oztopo  bihurtu dutelako.<\/p>\n<p>Laburbilduz, herriak ez direla gauza  monolitikoak esan beharko genuke: izendapen bakarra, ikuspegi bakarra\u2026  eta gure herri zaharraren kasuan askoz gehiago. Agian Euskal Herria  euskararako eta <em>Baskonia<\/em>, <em>Pays Basque<\/em>, <em>Basque Country<\/em>\u2026  beste hizkuntzetarako izan litezke gure estatu berrirako izenik  egokienak, gure izaera eta hizkuntzarekin bat egiten dutelako. Edo  izendapen bikoitza eduki <em>Euskal Herria-Nabarra<\/em>? Interneten <em>Euskal Herria-<\/em>ren alde egin da: .eus domeinua.  <\/p>\n<p>Eta  Euskal Herriaren izenean beste arazotxo bat: Txorierri, Goierri,  Beterri\u2026 erabiltzen badira, zergatik Euskaltzaindiak ez zuen Euskalerria  hobetsi? Batez ere horrenbeste mendeetako tradizioko berba izanik.<\/p>\n<p>Azkenik,  Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren  alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke  euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz,  nortasunez\u2026 eta izenez.<\/p>\n<p><a title=\"Berria\" href=\"http:\/\/paperekoa.berria.info\/iritzia\/2013-08-27\/005\/001\/nafarroa_eta_zergatik_ez.htm\"><br \/><\/a><\/p>\n<p><a title=\"Berria\" href=\"http:\/\/paperekoa.berria.info\/iritzia\/2013-08-27\/005\/001\/nafarroa_eta_zergatik_ez.htm\">http:\/\/paperekoa.berria.info\/iritzia\/2013-08-27\/005\/001\/nafarroa_eta_zergatik_ez.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[79],"tags":[],"class_list":["post-29015","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nabarmena"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-08-28T07:56:21+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Xabier Larrabe\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Nafarroa? Eta zergatik ez&#8230;?\",\"datePublished\":\"2013-08-28T07:56:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/\"},\"wordCount\":737,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Nabarmena\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/\",\"name\":\"Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2013-08-28T07:56:21+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"description\":\"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nafarroa-eta-zergatik-ez\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nafarroa? Eta zergatik ez&#8230;?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde","description":"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde","og_description":"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2013-08-28T07:56:21+00:00","author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"Xabier Larrabe","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Nafarroa? Eta zergatik ez&#8230;?","datePublished":"2013-08-28T07:56:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/"},"wordCount":737,"commentCount":0,"articleSection":["Nabarmena"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/","name":"Nafarroa? Eta zergatik ez...? - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"datePublished":"2013-08-28T07:56:21+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"description":"Azkenik, Nafarroako Erreinua galdu genuenetik 500 urte geroago independentziaren alde borrokatzen jarraitzen badugu argi eduki beharko genuke euskaragatik dela, euskarak egiten gaituelako nazio, hizkuntzaz, nortasunez\u2026 eta izenez.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nafarroa-eta-zergatik-ez\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nafarroa? Eta zergatik ez&#8230;?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29015\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}