{"id":28574,"date":"2013-05-15T08:48:06","date_gmt":"2013-05-15T06:48:06","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/"},"modified":"2013-05-15T08:48:06","modified_gmt":"2013-05-15T06:48:06","slug":"nahi-gabeko-aitzindaritza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/","title":{"rendered":"Nahi gabeko aitzindaritza"},"content":{"rendered":"<p>  <!--more-->  <br \/><strong>Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena<\/strong><\/p>\n<p><em>Michael Barkhamek aurkitu du, Gipuzkoako Aldundiaren O\u00f1atiko artxibategian<\/em><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg\" width=\"370\" \/><\/p>\n<p>Domingo de Lu\u00e7aren testamentua osatzen duten bi orrialdeak. \/ BERRIA \/ BERRIA<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Ternuara bakailaoak arrantzatzeko asmoz iritsi berria zelarik jabetu zen  Domingo de Lu\u00e7a laster hilko zela, Hondarribira itzuli gabe, gorputza  hartua zion gaitzak ez zuelako sendabiderik. Euskal Herrian zituen  ondasunak emazteari uzteko eta Plazen\u00e7iako (gaur egungo Placentia hiria,  Kanadan) hilerrian lurpera zezaten agintzeko, testamentua idatz zezan  agindu zion Juan de Blancaflor eskribauari, beste zazpi lekukoren  aurrean, haien artean Joan Xuarez zegoela, Hondarribiko arrantzalea  haraino eraman zuen <em>Mar\u00eda del Juncal<\/em> izeneko itsasontziaren  jabea. Domingo De Lu\u00e7a Hondarribiko arrantzalearen aginduak jasoz Juan  De Blancaflor Donostiako eskribauak 1563ko maiatzaren 15ean gaztelaniaz  idatzitako testamentu hori da Mexikotik iparreragoko Ameriketan  idatzitako jatorrizko agiririk zaharrena, oraingoz behintzat,  zaharragorik agertzen ez den bitartean, hura aurkitu duenak jakinarazi  duenez, Michael Barkham Huxley historialari eta Cambridgeko  Unibertsitateko doktoreak.<\/p>\n<p>Bakailaoak arrantzatzera joan eta,  gaitz hilgarri baten ondorioz, nahi gabeko aitzindari bihurtu du  historiak, beraz, Domingo De Lu\u00e7a. Haren testamentua Gipuzkoako Foru  Aldundiak O\u00f1atin duen Protokoloen Artxibategian dago gordea, eta han  aurkitu du Barkham Huxleyk, milaka eta milaka orrialde arakatu ostean.  Aurretik, gisa bereko beste bi testamentu ezagutzen ziren, Orioko bi  balea arrantzalerenak, baina haiek urte batzuk geroagokoak dira, 1577koa  bata, 1584koa bestea. Dokumentu horiek Selma Huxley historialari  ingelesak aurkitu zituen, Michael Barkham Huxleyren amak, duela 30 urte,   XVI. eta XVII. mendeetan Euskal Herritik Ternuara joan ziren  arrantzaleen inguruko kontuak ikertzen hasi zenean. Azkeneko 30 urteetan  egin duten lan eskergaren ondorioz, gai horren ikerketan erreferentzia  ezinbestekoak dira gaur egun ama-semeak.<\/p>\n<p>Gaur beteko dira 450  urte testamentu hura sinatu zutenetik, eta urteurren hori baliatu zuen  atzo Barkham Huxleyk Domingo De Lu\u00e7aren testamentua Hondarribiko San  Pedro Arrantzaleen Kofradian aurkezteko, Txomin Sagarzazu Hondarribiko  Udaleko Kultura zinegotzia lagun zuela. Testuaren argitalpen bat egiteko  asmoa ere badu udalak.<\/p>\n<p>Domingo de Lu\u00e7ak \u00abgorputza gaixo eta  arrazoia gaitzik gabe\u00bb zuela agindu zion testamentuaren idazketa Juan De  Blancaflorri, testuan bertan dioenez, jakinik  ezin izango zela  Hondarribira itzuli. Testamentuan, Maria Martin de Aguinaga izendatu  zuen oinordeko, aurki alargunduko zen emaztea, eta Plazen\u00e7ian lurpera  zezaten eskatu zuen, \u00abhemengo hilak lurperatu ohi dituzten lekuan\u00bb.  Horrez gain, hartzeko nahiz ordaintzeko zituen zorren zerrenda bat  aipatu zuen, esanez zor haiek denak ez zituela gogoan, baina zerrenda  utzia zuela Euskal Herrian.<\/p>\n<p><strong>Askoren arteko bat<\/strong><\/p>\n<p>Joan  Xuarezek ekarri zuen testamentua Ternuatik Euskal Herrira, Hondarribiko  alkatearen aurrean aurkezteko, dokumentua sinatu zuten gainerako zazpi  lekukoekin batera.  Horri esker bereganatu zituen alargunak senarra  zenaren ondasunak. Dokumentua sinatu zutenetako batzuen izenak \u2014Joan  Xuarez eta Juan de Blancaflor, adibidez\u2014 beste hainbat artxibotako  dokumentuetan agertzen dira, Barkham Huxleyk dioenez, eta testamentua  egiazkoa dela pentsarazten duen datuetako bat da hori.<\/p>\n<p>\u00abDomingo  de Lu\u00e7a Euskal Herritik Ternuara joan ziren arrantzale ugarietako bat  gehiago izan zen\u00bb, azaldu du Barkham Huxleyk, \u00abbaina historiaren  kasualitateengatik bere testamentua gureganaino iritsi da, eta kostalde  honetako arrantzaleek Ternuako arrantza lanetan izan zuten parte hartze  handiaren lekukotasun bat ere bada dokumentu hori\u00bb.<\/p>\n<p>Kanadako Red  Bay arrantzale herrixkan Euskal Herriko balea arrantzaleei buruz dagoen  museoa da parte hartze horren beste lekukotasun garrantzitsu bat.  Unescok aurki gizateriaren ondare izenda ditzakeen guneen artean dago  egun. Datorren hilean jakinaraziko dute azken galbahea ere pasatu duen  edo ez.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><a title=\"Berria\" href=\"http:\/\/paperekoa.berria.info\/plaza\/2013-05-15\/030\/001\/Arrantzalearen_testamentua.htm\">http:\/\/paperekoa.berria.info\/plaza\/2013-05-15\/030\/001\/Arrantzalearen_testamentua.htm<\/a><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[79],"tags":[],"class_list":["post-28574","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nabarmena"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-05-15T06:48:06+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Juan Luis Zabala Hondarribia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Nahi gabeko aitzindaritza\",\"datePublished\":\"2013-05-15T06:48:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/\"},\"wordCount\":543,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.berria.info\\\/argazkiak_papera\\\/BERRIA\\\/d20130515\\\/p030_f02.jpg\",\"articleSection\":[\"Nabarmena\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/\",\"name\":\"Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.berria.info\\\/argazkiak_papera\\\/BERRIA\\\/d20130515\\\/p030_f02.jpg\",\"datePublished\":\"2013-05-15T06:48:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"description\":\"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.berria.info\\\/argazkiak_papera\\\/BERRIA\\\/d20130515\\\/p030_f02.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.berria.info\\\/argazkiak_papera\\\/BERRIA\\\/d20130515\\\/p030_f02.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/nahi-gabeko-aitzindaritza\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nahi gabeko aitzindaritza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde","description":"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde","og_description":"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2013-05-15T06:48:06+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"Juan Luis Zabala Hondarribia","Tiempo de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Nahi gabeko aitzindaritza","datePublished":"2013-05-15T06:48:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/"},"wordCount":543,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg","articleSection":["Nabarmena"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/","name":"Nahi gabeko aitzindaritza - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg","datePublished":"2013-05-15T06:48:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"description":"Arrantzale hondarribiar baten 1563ko testamentua da Mexikotik iparreragoko Ameriketako jatorrizko idatzirik zaharrena","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#primaryimage","url":"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.berria.info\/argazkiak_papera\/BERRIA\/d20130515\/p030_f02.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/nahi-gabeko-aitzindaritza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nahi gabeko aitzindaritza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28574"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28574\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}