{"id":24146,"date":"2011-02-28T08:44:13","date_gmt":"2011-02-28T06:44:13","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/"},"modified":"2011-02-28T08:44:13","modified_gmt":"2011-02-28T06:44:13","slug":"arraioa-hori-da-hori-irakurgaia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/","title":{"rendered":"Arraioa, hori da hori irakurgaia!"},"content":{"rendered":"<p> <\/p>\n<p>Arraioa, hori da irakurgaia darabiltzazuna!\u00bb, esan izan didate zenbaitek, Katalunian, Luis Martinez de Garateren S\u00edntesis de la historia de Navarra (Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik. Ez, ez zegoen ezer gaitzesgarririk haien iruzkinetan. Besterik gabe, atentzioa ematen zien, esaterako, nik, euskalduna ez izanda, beste herrialde batekiko jakin-mina izatea. Uste dut beste horrenbeste esango lidaketela Tibeteko edo Senegalgo historiari buruzko liburu bat izango balitz ere. Alegia, harrigarria da norbaitek berea ez duen beste herrialde batekiko jakin-mina sentitzea. Aurreriritzi bat da, urrutikotzat dauzkagun errealitateekiko apatiaren adierazgarri; ez dago horren zalantzarik, baina normala iruditzen zaigu, hain baitago zabaldua. Nolanahi ere, bada hori baino askoz ere larriagoa den zerbait. Estaturik gabeko nazioek oso berezkoa duten ezaugarri bat, edo, Tomas Urzainki historialariak esango lukeenez, egiaz beste estatu batzuek bahituta dauzkaten estatuena. Norbere historiari buruzko ezjakintasunaz ari naiz. Errepara diezaiogun katalan eta euskaldun gehienek ez dakitela beren herrialdeko historiaren berri, pasarte eta data nabarmen pare batez harago. Askoz kontu gehiago dakizkite, jakina, baina kultura alorrekoak dira, nolabait; gainera, oso nekez bereizten dituzte Espainiatik \u2014katalanak edo Hegoaldeko euskaldunak baldin badira\u2014 edo Frantziatik \u2014Iparraldekoak baldin badira\u2014. Urte gehiegi dira, beti mezu ofizial berbera entzuten eta geure burua espiritu nazional espainola eratzera behartuta ikusten.<\/p>\n<p>Hala ere, kontu bat da nahitaez barneratu digutena, eta oso besterik, errealitate historikoa. Ikusi besterik ez dago Euskadin noraino iristen ari den aliantza nazionalista espainola, alderdi sozialistaren eta alderdi popularraren artekoa. Horietaz harro egongo litzateke Franco. Boterera iritsi orduko \u2014aurrez euskal gizarteko sektore bat isilarazita\u2014, herrialdea bandera espainolez josten hasi dira, eta euskalduna den guztia kriminalizatzen, gutxiesten eta folklore bihurtzen, ikastolak bakartuta, irakaskuntza espainolduta, euskal irratietan ezker abertzalearen eta EAJren aurkako sorgin ehizan jardunda, eta herrialdea desnaturaltzeko programa bat garatuta. Ezin espero zen besterik, nazionalista espainol bat izanda lehendakari.<\/p>\n<p>Hala eta guztiz ere, ez dut uste kikilduta sentitzeko motiborik dagoenik. Konturatu besterik ez dago totalitario bat dela hauteskundeak irabazteko herritarren zati bati boza galarazi beharra daukan hori; are, paperezko tigre bat, erkin halako bat, zeinaren botere egunak bakanak baitira. Haren indarrak, azken batean, geure buruaz ez dakigun guztia du bazka bakar. Edo, bestela esanda, geure ezjakintasunak ahultzen gaitu. Zorionez, modu asko daude joera halakoa iraultzeko, eta horietako bat da arestian aipatu dudan liburua, Luis Martinez de Garaterena.<\/p>\n<p><em>S\u00edntesis de la historia de Navarra<\/em> <em>Nabarralde-<\/em>k argitaratu du, eta, behinik behin, balio handi bi ditu. Lehenik, ezjakintasuna borrokatzen du; eta, bigarrenik, buruestimu bihurtzen du ezjakintasunak berezkoa duen segurtasunik eza. Begien bistakoa da Nafarroaren izena bera ez dagokiola bakarrik gaur egun izen hori duen herrialde zatiari, baizik eta euskal herri osoari: \u00abNafar guztiok euskaldunak gara, hizkuntza eta etnia aldetik. Halaber, eskaldun guztiok ere nafarrak gara, politika ikuspegitik\u00bb. Liburuan, Euskal Herriaren historia osatzen duten hainbat datu eta pasarte ageri dira \u2014Erresuma subirano bat, Bilakaera baskongadoa, 1512ko konkista, Mundua harritu zuen kultura bat, Foruen kontrako erasoa eta haien desegitea\u2026\u2014; baina horiez gainera, hainbat gogoeta jakingarri egiten ditu Martinez Garatek, eta horiexen berri eman nahi nioke irakurleari. Hona hemen bat: \u00abEdozein gizartek bere ohiko bizimoduan mugarriak izan diren egintzei eta lekuei buruz duen pertzepzioak osatzen du oroitzapen historikoa eta hura definitzen duten leku oroigarriak. Oroitzapenak injustizia, zapalkuntza, sufrimendu eta oinaze egoerak badakartza gogora, aldarri balioa du hark erasandako pertsonentzat, eta oroitzapenari esker eskuratu ahal izango dute pairatutako laidoengatiko ordaina, bai eta haietatik libratzea. Garaileek, berriz, garaituen oroitzapena ezabatzeko edo desitxuratzeko joera izan ohi dute. Lortuz gero, garaile izango dira bigarrengoz eta, beharbada, behin betiko. Historiaren zeregina da dagokion tokian jartzea oroitzapena; esate baterako eta batik bat, gure kasuan, egintzak kosta ahala kosta manipulatuz oroitzapena desitxuratu nahi izan baitigute garaileek, beren kultura, gizarte eta politika sisteman txertatzeraino\u00bb.<\/p>\n<p>Eta bada beste gogoeta bat ere: \u00abHonetan datza historiaren balioa: jakitea behingoz zer prozesuk ahalbidetu digun eratzea gure gaur egungo gu-a, gure hizkuntza eta ondare eta guzti; gure gizartea definitzen duten gizarte eta politika kultura eta guzti; eta partaide gaituzten eta, makina bat alditan, pairatzen ditugun gatazkak eta guzti. Laburbildurik, lortzea azaltzen eta ulertzen nortzuk garen eta zergatik garen honelakoak, orain eta hemen, eta laguntzea ikusarazten eratu beharra daukagun etorkizuna. Bide bat da argitzeko hain garrantzitsua den zerbait \u2014baina, aldi berean, nori bere Estatuak bermatua dienek hain laidoztatua\u2014: norbere izaera. Ezein gizartek ez du etorkizunik, baldin eta ez badu bere izaerari buruzko pertzepzio argirik\u00bb.<\/p>\n<p>Kontsulta liburu ezinbestekoa, eta euskaldunen nazioa Espainia dela diotenen aurkako antidoto bikaina. Alegia, nazionalismo espainolaren eta haren euskal gorte lausengariaren kontrakoa.<\/p>\n<p><a title=\"Berria\" href=\"http:\/\/www.berria.info\"><em>Berria<\/em><\/a>, 27\/2\/2011<\/p>\n<p>CAT: \u201cRenoi, quines coses que llegeixes!\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<h2>\u00a1Caramba, qu\u00e9 cosas lees!<\/h2>\n<p>\u201c\u00a1Caramba, qu\u00e9 cosas lees!\u201d, me han dicho algunas personas, en Catalu\u00f1a, al verme con el libro \u201cS\u00edntesis de la historia de Navarra\u201d, de Luis Mart\u00ednez Garate. No, no hab\u00eda nada peyorativo en el comentario. Simplemente les llamaba la atenci\u00f3n que alguien como yo, que no soy vasco, me interesara por la historia de otro pa\u00eds. Creo que habr\u00edan dicho lo mismo si el libro hubiese sido una s\u00edntesis de la historia del T\u00edbet o del Senegal. Es decir, que lo que sorprende es que alguien pueda sentir inter\u00e9s por la historia de un pa\u00eds que no es el suyo. Es un prejuicio que denota apat\u00eda hacia las realidades que consideramos lejanas, no hay duda, pero est\u00e1 tan extendido que nos parece normal. De todos modos, hay algo mucho m\u00e1s grave que todo eso. Algo muy propio de las naciones sin Estado, o, como dir\u00eda el historiador Tom\u00e1s Urzainqui, de las naciones que en realidad son estados secuestrados por otros estados. Me refiero al desconocimiento de la propia historia. Fij\u00e9monos que son mayor\u00eda los catalanes y vascos que ignoran la historia de su pa\u00eds, m\u00e1s all\u00e1 de un par de episodios o fechas relevantes. Saben m\u00e1s cosas, naturalmente, pero se trata m\u00e1s bien de cuestiones de car\u00e1cter cultural que, adem\u00e1s, les resulta muy dif\u00edcil desligar de Espa\u00f1a \u2013si son catalanes o vascos del sur\u2013 o de Francia \u2013si son del norte. Son demasiados a\u00f1os de escuchar el mismo mensaje oficial y de vernos sometidos a la formaci\u00f3n del esp\u00edritu nacional espa\u00f1ol.<\/p>\n<p>Sin embargo, una cosa es lo que nos han obligado a interiorizar y otra muy distinta la realidad hist\u00f3rica. No hay m\u00e1s que ver a que extremos est\u00e1 llegando la alianza nacionalista espa\u00f1ola en Euskadi entre el Partido Socialista y el Partido Popular. Franco estar\u00eda orgulloso de ellos. Nada m\u00e1s llegar al poder \u2013amordazando antes a un sector de la sociedad vasca\u2013 han comenzado a llenar el pa\u00eds de banderas espa\u00f1olas y a criminalizar, despreciar o folklorizar todo lo que es euskaldun, aislando las ikastolas, espa\u00f1olizando la ense\u00f1anza, llevando a cabo una caza de brujas en las emisoras vascas contra la izquierda abertzale y el PNV y desarrollando un programa de desnaturalizaci\u00f3n del pa\u00eds. No se pod\u00eda esperar otra cosa, teniendo un nacionalista espa\u00f1ol como lehendakari.<\/p>\n<p>A pesar de ello, no creo que haya motivos para sentirse intimidado. Basta con darse cuenta que alguien que necesita prohibir el voto a una parte de la ciudadan\u00eda para poder ganar unas elecciones no s\u00f3lo es un totalitario, tambi\u00e9n es un tigre de papel, un alfe\u00f1ique cuyo poder tiene los d\u00edas contados. Al fin y al cabo, su fuerza se nutre \u00fanicamente de todo cuanto ignoramos de nosotros mismos. O, dicho de otro modo, es nuestra propia ignorancia lo que nos debilita. Por suerte, hay diversas maneras de invertir esa tendencia, y una de ellas es el libro que he mencionado de Luis Mart\u00ednez Garate.<\/p>\n<p>\u201cS\u00edntesis de la historia de Navarra\u201d, publicado por Nabarralde, tiene, de inmediato, dos grandes valores. En primer lugar, combate la ignorancia; y, en segundo, transforma en autoestima la inseguridad inherente a esa ignorancia. Es obvio que el nombre de Navarra, en este caso, no se refiere tan s\u00f3lo a la parte del pa\u00eds que hoy lleva ese nombre, sino a todo el pueblo vasco: \u201cTodos los navarros somos, ling\u00fc\u00edstica y \u00e9tnicamente, vascos. Tambi\u00e9n todos los vascos somos navarros desde el punto de vista pol\u00edtico\u201d. En el libro, adem\u00e1s de los datos y la narraci\u00f3n de los diversos episodios que configuran la historia de Euskal Herria \u2013\u201cUn reino soberano\u201d, \u201cLa evoluci\u00f3n vascongada\u201d, \u201cLa conquista de 1512\u201d, \u201cUna cultura que asombr\u00f3 al mundo\u201d, \u201cEl ataque a los fueros y su destrucci\u00f3n\u201d&#8230;\u2013, Mart\u00ednez Garate hace reflexiones muy interesantes que me gustar\u00eda aproximar al lector. Esta es una de ellas: \u201cLa percepci\u00f3n que tiene cualquier sociedad sobre los hechos o lugares que marcaron hitos de su vida com\u00fan es lo que constituye la memoria hist\u00f3rica y los lugares de memoria que la definen. Cuando la memoria se refiere a situaciones de injusticia, opresi\u00f3n o sufrimiento y dolor tiene, para los que las soportan, un valor reivindicativo que les permite acceder a la reparaci\u00f3n de los agravios padecidos y a su liberaci\u00f3n. Los vencedores tienden a borrar o desfigurar la memoria de los derrotados. Si lo logran, han triunfado en una segunda, y tal vez definitiva, ocasi\u00f3n. La labor de la historia consiste en poner en su sitio a la memoria, sobre todo en un caso como el nuestro, en el que la manipulaci\u00f3n de los hechos por parte de los vencedores ha buscado por todos los medios la distorsi\u00f3n de nuestra memoria y su integraci\u00f3n en su sistema cultural, social y pol\u00edtico\u201d.<\/p>\n<p>Y esta es otra de las reflexiones: \u201cEl valor de la historia estriba en llegar al conocimiento del proceso que nos ha permitido construir el \u2018nosotros\u2019 actual, con la lengua y patrimonio que poseemos; con la cultura social y pol\u00edtica que define nuestra sociedad y los conflictos en los que participamos y, tantas veces, sufrimos. En resumen, consiste en acceder a una explicaci\u00f3n y comprensi\u00f3n de qui\u00e9nes y por qu\u00e9 somos as\u00ed, aqu\u00ed y ahora, y servir de apoyo para la proyecci\u00f3n del porvenir que necesitamos construir. Es una forma de aclarar algo tan importante, al mismo tiempo que denostado por los que la tienen ya garantizada por su propio Estado, la propia identidad. Ninguna sociedad sin una percepci\u00f3n clara de su identidad tiene futuro\u201d.<\/p>\n<p>Un libro de consulta necesaria y un magn\u00edfico ant\u00eddoto contra quienes afirman que la naci\u00f3n de los vascos es Espa\u00f1a. Es decir, el nacionalismo espa\u00f1ol y su corte vasca de aduladores.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><a title=\"Tienda Nabarralde denda\" href=\"http:\/\/www.nabarralde.info\/denda\/index.php?page=shop.product_details&amp;flypage=flypage.tpl&amp;product_id=143&amp;category_id=6&amp;option=com_virtuemart&amp;Itemid=6&amp;lang=es\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" size-full wp-image-23602\" alt=\"azala_sintesis\" src=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif\" height=\"276\" width=\"200\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>ISBN:<\/strong> 978-84-614-5075-2<br \/><strong>Idioma:<\/strong> Castellano<br \/><strong>A\u00f1o:<\/strong> 2010<br \/>131 P\u00e1ginas<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arraioa, hori da irakurgaia darabiltzazuna!\u00bb, esan izan didate zenbaitek, Katalunian, Luis Martinez de Garateren S\u00edntesis de la historia de Navarra (Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik. Ez, ez zegoen ezer gaitzesgarririk haien iruzkinetan. Besterik gabe, atentzioa ematen zien, esaterako, nik, euskalduna ez izanda, beste herrialde batekiko jakin-mina izatea. Uste dut beste horrenbeste esango lidaketela Tibeteko [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":23602,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-24146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-02-28T06:44:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"434\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/gif\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"V\u00edctor Alexandre\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Arraioa, hori da hori irakurgaia!\",\"datePublished\":\"2011-02-28T06:44:13+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/\"},\"wordCount\":1756,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/11\\\/azala_sintesis.gif\",\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/\",\"name\":\"Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/11\\\/azala_sintesis.gif\",\"datePublished\":\"2011-02-28T06:44:13+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"description\":\"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/11\\\/azala_sintesis.gif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2010\\\/11\\\/azala_sintesis.gif\",\"width\":434,\"height\":600,\"caption\":\"S\u00edntesis de la Historia de Navarra\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Arraioa, hori da hori irakurgaia!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde","description":"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde","og_description":"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2011-02-28T06:44:13+00:00","og_image":[{"width":434,"height":600,"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif","type":"image\/gif"}],"author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"V\u00edctor Alexandre","Tiempo de lectura":"9 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Arraioa, hori da hori irakurgaia!","datePublished":"2011-02-28T06:44:13+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/"},"wordCount":1756,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif","articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/","name":"Arraioa, hori da hori irakurgaia! - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif","datePublished":"2011-02-28T06:44:13+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"description":"(Nafarroako historiaren laburpena) liburuarekin ikusi nautelarik.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#primaryimage","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif","contentUrl":"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2010\/11\/azala_sintesis.gif","width":434,"height":600,"caption":"S\u00edntesis de la Historia de Navarra"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/arraioa-hori-da-hori-irakurgaia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Arraioa, hori da hori irakurgaia!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24146"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24146\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}