<\/p>\n
Zintzarrien burrunba-hots ezkutu batek astindu du kaletar begiluzeen oharmena. \u2014Ze ordutan ateratzen dira?\u2014 galdetu du emakume batek Aurtizko elkartearen atarian eskumuturreko erlojuari arduraz begira. \u2014Beno, batzuetan ordu bata ere izaten da hasterako…\u2014 erantzun dio arretaz behin edo beste Iturenen bisitan izan dela agerian utzi duen kanpotar batek.<\/p>\n
\u2014Eurek ere ez dakite eta… sudur puntan jartzen zaienean eginen dute!\u2014 Bota die bat-batean hirugarren batek. Irriak ondotik. Baina, egiazki, arrazoia du. Iturengo inauteria ez da Orienteko erregeen kabalgataren moduko \u201ctradizioa\u201d.<\/p>\n
Joaldunak dira, garbi dago, kanpoko jendea erakarri dutenak funtsean. Literatura oso bat eman dute, argazkilarien kamerak irudiz bete dituzte, euren joan-etorriak prentsak urtero detaile osoz bildu ditu…<\/p>\n
Baina Iturengo eta Zubietako inauteriak ezin dira ardi-larruzko gizonkote ilara baten paseora mugatu. Sanferminetako zezenen goizeroko abialdiaren zaintzaren gisara, jendea esperoan dago ibilaldia puntual hasiko ote den zalantza ia errea agertuz. Eta bitartean, auzokideen artean ari da gertatzen egiazko inauteria, etxean, kale-bazterrean, baratze-zokoan, ostatuan…<\/p>\n
Hara. Ilbeltzeko goiz lainotsu eta hotza, herria isil, zola busti. Sukaldeak jo eta su hamaiketakoak prestatzen. Koskoil parea utzi du urterokoak bide bazterrean, to ziria! Elkartean ardoa mahai gainean honezkero. Gazteak artilea eta joareak hartu ditu. Haurrek besta eguna dute, eta bizikleta zahar xehatuak hartu dituzte maskara eta arropa zabarrekin maldak gora eta behera zalapartaz korritzeko. Gaztexko bat oiloa eskuan zakarkeri plantak eginez, beste hiru motozerraz atari guztiak aztoratzen. Salda, arrautza egosia. Lagunen bilkuraren kolorea. Modestoren irribarreak goiza alaitzen du. Bertako mintzoa, arnasaren kide.<\/p>\n
Berriki (2009an) Kultur Ondare izendatu ditu Nafarroako Gobernuak inauteri hauek, Lantzekoarekin batera. Baina izendapenak atzetik zer ekar lezakeen duda naiz. Har dezagun hurbileko adibide bat. Iru\u00f1eko Euskal Jai pilotaleku enblematikoa 2004an bota zuten, eta, spa<\/em> xarmant bat eraiki arin demonio; orain dela gutxi, ordea, Erkidego bereko Kultura eta Turismo Departamentuak pilotaren ibilbidea<\/em> deritzon turismo plana abian jarriko duela iragarri du. Hori da kontraesana. Edo, hori da zitalkeria.<\/p>\n Gauzak honela, ahalko balu, baten batek, Iru\u00f1eko Civivox modernoetan jarriko lituzke joaldunak ikusgai; garbi-garbi, txukun eta itxuroso, gaztelaniazko azalpen argiez, musika garaikideaz giroturik eta pizza zizka-mizka batzuk banatuz azafata eder batzuen laguntzaz.<\/p>\n Turismoaren makinerian txertatzen erraza den hura erakargarri bihurtzeko joera komertzial eta ekonomiko garbia dago gurean eta hala, tradizioak denboraren joanarekin aldatzen diren arren -bizirik daudenaren seinale-, alienaziorik gerta ez dakion opa diot inauteri honi. Kultura (propio) egiten duena administrazioa baita -zer uste genuen bada! Inozoak gu!-; baimenak, antolakuntzak, programazioa, kodeak, ordutegiak, publizitatea, diru-laguntzak (tranpa!)…<\/p>\n Oharkabean, gainera, portaera jarraibide ofiziala agindu bezala betetzen dugu. Eta bestetik, ikusten dugun hura egungo parametroetan ulertu nahi dugu hala-moduz, denari \u201cgure\u201d edo \u201cgaurko\u201d zentzua eman. Gure prisma kutsatuak erritua bere horretan jasotzea zailtzen digu.<\/p>\n Gaur, honen harira, han eta hemen ezagutzen ari gara antzerako joaldun, zanpantzar eta ttuntturroak. Azaleko elementua tokiz mugitu da Euskal Herri osora, baina ez dute harekin eraman bertako esentzia, erroa. Ezin. Eta hori du xarma bi herri hauetako usadioak.<\/p>\n Hizpide dugun inauteria denbora bizitzeko beste modu bat da; ez garaiak, denbora baizik. Erritmoak sentitzeko beste era bat. Gure bizitza antolatzeko modu ezberdina. Kronos dantzan. Ukronia Iturenen.<\/p>\n <\/p>\n Zintzarrien burrunba-hots ezkutu batek astindu du kaletar begiluzeen oharmena. \u2014Ze ordutan ateratzen dira?\u2014 galdetu du emakume batek Aurtizko elkartearen atarian eskumuturreko erlojuari arduraz begira. \u2014Beno, batzuetan ordu bata ere izaten da hasterako…\u2014 erantzun dio arretaz behin edo beste Iturenen bisitan izan dela agerian utzi duen kanpotar batek. \u2014Eurek ere ez dakite eta… sudur puntan jartzen […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-23994","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\nPublicado por Nabarralde-k argitaratua<\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"