<\/p>\n
Pasa den abenduan egundoko sustoa hartu nuen. Maiz hartzen ditut sustoak Euskal Herri honetan gertatzen diren gauza arraroekin, baina abendukoak dardarez utzi ninduen, uneren batean ni ohartu gabe abduzitua izan ote naizen susmopean erabat, \u00abni non bizi naiz?\u00bb, \u00abnor naiz?\u00bb galdezka neure buruari. Ni Pako Aristi al naiz, idazlea, kazetaria, kultur gizona, literatur tailerretako irakaslea, ala artzain bat naiz ardiak belarra jaten dauden bitartean sekulako ameskeriak sortzen dituena, idazle garrantzitsua dela sinesteraino? Ni Euskal Herrian bizi naiz, edo Soviet Batasun ohiaren orbitako errepublikaren batean?<\/p>\n
Abenduaren egun horretan, 14an, argazki handi bat etorri zen egunkarietan. Guggenheimeko eskaileretan 43 gizon-emakume goren<\/em> ageri ziren, horrela, \u00abgoren\u00bb hitzarekin deskribaturik kazetarien esanetan. Kulturaren Euskal Kontseiluaren aurkezpena zen, eta gizon-emakume goren<\/em> hauek aholkuak emango omen dizkiote \u00ab<\/em>Lopez Kabineteari\u00bb, eta \u00abExekutiboak\u00bb kultur arloan jarraituko dituen ildoak zehaztu. \u00abEuskara asko\u00bb hitz egin omen zen ekitaldian. Holakoak irakurtzen ditudanean pentsatzen dut: Zein gutxi hitz egingo zuten, nabarmendu beharra zeukatela miseria disimulatzeko.<\/p>\n 43 gizon-emakume goren horietatik zazpi baino ez nituen ezagutu argazkian: birekin konfiantza apurtxo bat badut, besteak bistaz. Ni gizon instruitua naiz ba, pentsatu nuen, irakurtzen ditut lau egunkari egunean, hiru liburu hilean, ikusten ditut erakusketa batzuk, entzuten dut hitzaldiren bat, kontzertuetara joaten naiz\u2026 Nire kultur maila altua dela esango nuke, batez bestekotik oso goian dagoena; nola da posible, pentsatu nuen goiz hartan, nik ez ezagutzea kultur ordezkaririk gorenak, puntakoenak, nire erreferenteak behar luketenak? <\/p>\n Konparazionera, hori da oso futbolzalea den bat San Mamesera joatea, Athletic-Bar\u00e7a ikustera, eta zelairatzen diren jokalarietatik bi soilik ezagutzea; besteak tutik ere ez zeintzuk diren. Egunez nahastu naiz, pentsatuko luke, edo buruan tumore bat daukala. Zale hori ez al litzateke joango berehala partida utzi eta larrialdietara?<\/p>\n Ni horrela sentitzen naiz gisako gauzak gertatzen direnean Euskal Herrian, denbora-espazioaren alterazio batean murgildu banintz bezala. Izan ere, euskaldun bezala oso gogorra da sentitzea Euskal Herria ez dela zure herria, kanpo hizkuntza batek jan digula lekua, boterea, garuna, patrika, irudia, ispilua eta erreferenteen mundua, espaziorik gabe geratzen ari garela euskal sortzaileok hedabideetan, botere-guneetan, kanpo promozioetan, gehigarrietan, Gabon agurretan eta bururatzen zaizuen guztietan.<\/p>\n Hemen zabaldu den ideia faltsu bat irentsi dugulako sortzen dira askotan egoera paranoideak: bi hizkuntza daude, bi kultura, baina elkarrekin nahastuta elkarbizi dira, arazorik gabe. Duela gutxi izan da gurean Justin Harman, Irlandak Madrilen duen enbaxadorea, eta esan du gure gizartea ez dagoela zatitua, Irlandan gertatzen zen bezala. Ez dago auzoetan zatituta, ez katoliko-protestante binomioan, baina badago hizkuntzarenean zatitua, oso bortizki gainera, baina horren kontzientzia handirik ez dago jende gehienengan, gainditutzat ematen den zerbait da, eta hori bera okerragoa da: gainditu gabe baitago, eta, aitzitik, arrakala, ebakia, urradura gero eta sakonagoa da bi hizkuntzen artean, eta hizkuntza bakoitzari babesa ematen dioten hedabide eta botere-guneen artean.<\/p>\n Globalizazioarekin munduan gertatu den bezala, non aberatsak gero eta aberatsago egin diren eta txiroak txiroago, Euskal Herrian ere erdal hiztunak gero eta ugariagoak dira, eta euskaldunak gero eta gutxiago, eta erdaldunak oso pozik daude banaketa horrekin, beren aldeko egoera dutelako; ez dute kezkarik eta interesik leize hori ezabatzeko.<\/p>\n Petra Elserrek ederki agertzen zuen auzi hau Argia-<\/em>ko elkarrizketa batean. Bera alemaniarra da, euskara ikasi du eta hemen bizi da: \u00abArraroa egiten zait jendea hemen euskararik gabe bizi ahal izatea. Gainera, hemen, erdaraz ala euskaraz bizi, bi mundu bereizten dira, eta nire erreferentziak euskaldunen munduan daudenez, arrotz sentitzen naiz Euskal Herriko erdaldunen artean, ez dut jakiten non nagoen: ez ditugu egunkari berdinak irakurtzen, ez ditugu telebista saio berdinak ikusten, ez ditugu liburu berdinak irakurtzen, ez gara ekitaldi berdinetara joaten\u00bb.<\/p>\n Gogoan dut 2009ko abenduaren 13a. Bertso Txapelketa nagusia ospatzen ari zen bitartean ETBko kamerino batean nengoen. Nire ondoan ETB2ko tertuliakide batzuk, bat ezik erdaldunak denak. Bertsolariei buruz ari ziren hitz egiten inoiz bertsolariei buruz hitz egiten inori entzun ez diodan modu anker batean. Kritika bat egin nien brometan, umore zipriztinez. \u00ab\u00bfEste qui\u00e9n es<\/em>?\u00bb, galdetu zuen batek taldean, nik entzuteko moduan. Ez zion inork erantzun. Gutxira alde egin nuenean erantzungo zion euskaldunak ziurrenik.<\/p>\n