![\"Angel_Rekalde\"](\"https:\/\/nabarralde.eus\/wp-content\/uploads\/2009\/08\/Angel_Rekalde.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Antzuola bere udal-armarriaren sinboloen inguruko eztabaida irekia izaten ari da egun
hauetan. Duela mendeak, Bergaratik banandu zenean, Antzuolak Gipuzkoatik hartu zuen
armarria, eta hartan, historiaren egoerak direla eta, Belateko batailako kanoiak ageri
ziren ikur nabarmen gisa. Gaztelako erreginak, Joana Eroak, 1513an emanak ziren.<\/p>\n
36ko gerra bitartean, Jose Antonio Agirrek kanoi hauek kentzeko erabakia hartu zuen,
1512ko Nafarroaren independentziaren galerari erreferentzia egiten baitzioten, alegia,
euskal porrot bat eta kanpoko menperatze bat. Eta Trantsizioan (1979) Gipuzkoako Batzar
Nagusiek ezabatze hau behin betikoa egin zuten. Gaur Gipuzkoak hiru haginen irudia
erabili du itsaso baten gainean.<\/p>\n
Inertziaz, eta esanahiaren gaineko ezjakintasunaz, seguru asko, Antzuolako armarria
antzinako modu hartan ailegatu da gugana, nafar armadari kendutako kanoien
presentziarekin, gaztelar erreginak eman zion ohorearekin. Jakina, nafar ikuspegitik
pozoitutako ohorea. Sari haren helburua argia da. Gaztelak Gipuzkoa konkistatu bazuen
1200. urtean, eta Nafarroatik bereizi (bere jatorrizko estatutik banandu), 1512ko bi
lurraldeen gaineko inbasioarekin, hizkuntz bereko eta kultura bereko gizataldea elkartu
zen berriz, nahiz eta aginte arrotz beraren (etsaiaren?) menpe izan. Ohorea emate hura
amarrua zen gipuzkoarren Belateko parte-hartzea iseka mailan uzteko. Iraina zen. Eta non
eta Gipuzkoako ikur nagusienean. Laido hori begi-bistan, Gaztelak herrialde senideen
artean zatiketa eta gorrotoa sustatu zezakeen.<\/p>\n
Eztabaida orain Antzuolan ebazten ari da, nahiz eta txikiagoa eta garrantzi praktiko
askorik gabekoa dirudien, hausnarketa sakon batera garamatza. Orain dela egun batzuk,
BERRIAri emandako elkarrizketa batean, Floren Aoiz historialariak esan zuen armarri honek
gure herriaren memoria historikoaren gabezia erakusten duela. Eta egia dio.<\/p>\n
Egiazko adibide batek kontu honen garrantzia ulertzen lagundu diezaguke. 40 urtez ospatu
dugu uztailaren 18a, Francoren Nazio Altxamenduaren data. Frankismoan hazi ginenentzat,
festa nagusia zen, desfileak, diskurtsoak, lanik gabeko eguna eta aparteko ordainsaria.
Baina Franco hil zenean Trantsizio famatua hasi zen, eta uztailaren 18ko jaia desagertu
zen. Ospatzeari utzi genion; onez onean. Zergatik? Erraza da. Onartezina zelako, eta
memoria historikoa bazelako.<\/p>\n
Zergatik hartzen dira kontuan memoria tokiak espainiar antolakuntza sinbolikoan eta ez
euskal gizartearentzat? Erantzuna, lehenbizi, historiaren beraren gaineko ezjakintasuna
da. Baina baita gutxiagotasun-konplexu larri batengatik ere. Honek autoestimazio falta
erakusten du, eratzen gaituenarenganako mespretxua; gureak gutxiago balioko balu bezala,
gizartearen soziabilitaterako gurea pisu gutxiagoko memoria balitz bezala.<\/p>\n
Dena dela, bada bigarren eztabaida bat gogoeta honen azpian dena, eta, Antzuolako kanoien
bitartez guztiok hartzen gaituena. Gai hauek planteatzen direnean kapitulu urrunez ari
garela esan liteke, galduak historian, joandako ura, nostalgia. Alabaina, uztailaren 18ko
jaia desagerraraztea ez zen 1936an izan, 1976an baizik. Ez zen iraganeko agendako gaia,
oraineko debatea baino, gaurkotasun handikoa.<\/p>\n
Nola eraikiko zuten, bada, Trantsizioaren aldamioak -Konstituzioa, alderdien sistema,
integrazioa Europan…- zume horiekin? Nola aurkeztuko zuten Estatu berria -demokratiko
eta moderno izateko asmoarekin- oztopo sinboliko hori nortasun ikur izanik? Nola eskatu
gizarteari legalitatearekiko errespetua estatu kolpea goresten duen festa batekin? Nola
lortu gizarte kohesioa gerra hasi zuen data bat goraipatuz? Nola hartu legezkotzat
erakunde berriak legitimotasun ezaren zutoihal horrekin?…<\/p>\n
Ikusten denez memoria eztabaida oinarrizkoa da, gaurkotasunezkoa. Memoria historikoa
gizarte batek bere buruari egiten dion begirada da. Hala ere, arazoa da guk ez dugula
gure gizarteaz oldozten. Beste batzuek egiten dute gure partez. Eta horrela onartzen
badugu, halakoa izango da gure etorkizuna.<\/p>\n
Antzuola celebra en estos d\u00edas un debate abierto en torno a los s\u00edmbolos de su escudo
municipal. Hace siglos, cuando se independiz\u00f3 de Bergara, Antzuola tom\u00f3 prestado de
Gipuzkoa el escudo en el que, por circunstancias de la historia, aparec\u00edan como motivo
destacado los ca\u00f1ones de la batalla de Belate. La reina de Castilla, Juana la loca, se
los otorg\u00f3 en 1513.<\/p>\n
Durante la guerra del 36, Jos\u00e9 Antonio Agirre ya tom\u00f3 la decisi\u00f3n de suprimir estos
ca\u00f1ones, porque alud\u00edan a la p\u00e9rdida de la independencia de Navarra en 1512, es decir,
una derrota vasca y una dominaci\u00f3n exterior. Y en la \u00e9poca de la Transici\u00f3n (1979) las
Juntas Generales de Gipuzkoa decidieron definitivamente esta supresi\u00f3n. Hoy Gipuzkoa
utiliza como escudo la imagen de tres tejos sobre un fondo de mar.<\/p>\n
Por inercia y, con certeza, por desconocimiento de su significado, el escudo de Antzuola
ha permanecido en su antigua expresi\u00f3n, con la presencia de los ca\u00f1ones arrebatados al
ej\u00e9rcito navarro, el honor que le atribuy\u00f3 la reina castellana. Obviamente, desde la
perspectiva navarra, un honor envenenado. El objetivo de aquel galard\u00f3n est\u00e1 claro. Si
bien Castilla conquist\u00f3 Gipuzkoa en 1200, y la desgaj\u00f3 de Navarra, su Estado original,
con la invasi\u00f3n de 1512 ambos territorios, de lengua com\u00fan, misma cultura, misma
poblaci\u00f3n, volv\u00edan a unificarse, aunque fuera bajo la tutela de una autoridad (\u00bfun
enemigo?) com\u00fan. La concesi\u00f3n del honor era una estratagema para elevar la intervenci\u00f3n
guipuzcoana en Belate a la categor\u00eda de burla. Era una afrenta. Y nada menos que en el
s\u00edmbolo de Gipuzkoa por excelencia. Con ese agravio a la vista, Castilla pod\u00eda fomentar
el odio y la divisi\u00f3n entre poblaciones hermanas.<\/p>\n
El debate que ahora se dirime en Antzuola, aunque parece menor y sin demasiada relevancia
pr\u00e1ctica, s\u00ed conlleva una reflexi\u00f3n profunda. Hace unos d\u00edas, en una entrevista concedida
a Berria, el historiador Floren Aoiz narraba que este escudo revela la falta de memoria
hist\u00f3rica de nuestro pueblo. No le falta raz\u00f3n.<\/p>\n
Un ejemplo real nos puede ayudar a entender la importancia de este asunto. Durante
cuarenta a\u00f1os hemos celebrado el 18 de julio, la fecha del Alzamiento Nacional de Franco.
Para los que crecimos en el franquismo, era una fiesta principal, con desfiles,
discursos, jornada sin trabajo y paga extra. Sin embargo, cuando Franco muri\u00f3 y se inici\u00f3
la famosa Transici\u00f3n, la fiesta del 18 de julio desapareci\u00f3. Se dej\u00f3 de celebrar; por las
buenas. \u00bfPor qu\u00e9? Es sencillo. Porque era impresentable, y hab\u00eda memoria hist\u00f3rica.<\/p>\n
\u00bfPor qu\u00e9 los lugares de memoria se tienen en cuenta a la hora de la organizaci\u00f3n
simb\u00f3lica espa\u00f1ola, y no para la sociedad vasca? La respuesta, en primer lugar, es ese
desconocimiento de la propia historia. Pero tambi\u00e9n por un grave complejo de
inferioridad. Ello demuestra una falta de autoestima, un claro desprecio a lo que nos
constituye; como si lo nuestro valiera menos, como si la nuestra fuese una memoria menos
importante para la sociabilidad.<\/p>\n
Sin embargo, hay un segundo debate que subyace en esta reflexi\u00f3n, y que, a trav\u00e9s de los
ca\u00f1ones de Antzuola, nos alcanza a todos. Se dir\u00eda que cuando se plantean estos temas nos
estamos refiriendo a cap\u00edtulos lejanos, perdidos, de agua pasada y nostalgia. No
obstante, la supresi\u00f3n de la fiesta del 18 de julio no se dio en 1936, sino en 1976. No
era un tema de agenda del pasado pret\u00e9rito, sino un debate del presente, de plena
actualidad.<\/p>\n
\u00bfC\u00f3mo iban a construir el andamiaje de la Transici\u00f3n -Constituci\u00f3n, sistema de partidos,
integraci\u00f3n en Europa…- con esos mimbres? \u00bfC\u00f3mo iban a presentar el nuevo Estado, con
pretensiones de democr\u00e1tico, moderno y dem\u00e1s, con esa r\u00e9mora simb\u00f3lica como se\u00f1a de
identidad? \u00bfC\u00f3mo exigir a la poblaci\u00f3n respeto a la legalidad con una fiesta que exalta
el golpe de Estado? \u00bfC\u00f3mo conseguir cohesi\u00f3n social con la ostentaci\u00f3n de una fecha que
inici\u00f3 la guerra? \u00bfC\u00f3mo legitimar las nuevas instituciones con ese estandarte central de
ilegitimidad?…<\/p>\n
Como se ve, el debate de la memoria es central, de una actualidad absoluta. La memoria
hist\u00f3rica es la mirada que una sociedad dirige a s\u00ed misma. Sin embargo, el problema es
que nosotros no pensamos nuestra propia sociedad. Otros la piensan por nosotros. Y si lo
aceptamos, as\u00ed ser\u00e1 el futuro que nos construir\u00e1n<\/p>\n
Kanoiak armarrian Antzuola bere udal-armarriaren sinboloen inguruko eztabaida irekia izaten ari da egun hauetan. Duela mendeak, Bergaratik banandu zenean, Antzuolak Gipuzkoatik hartu zuen armarria, eta hartan, historiaren egoerak direla eta, Belateko batailako kanoiak ageri ziren ikur nabarmen gisa. Gaztelako erreginak, Joana Eroak, 1513an emanak ziren. 36ko gerra bitartean, Jose Antonio Agirrek kanoi hauek kentzeko erabakia […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20505,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-22408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n