<\/p>\n
Chattanooga, Estatu Batuak, 2009ko abendua. Tasunka Witko hiritarra ongintzako osasun etxe batera joan da larrialdietan. Gau lasaia da, eta jende gutxi dago. \u00abZortekoa, ni!\u00bb, pentsatu du Witkok, \u00abberehala artatuko naute\u00bb. Itxarote gela batera iraganarazi dute; emakume doktore batek gaixo guztiei banan-banan deitu die, berari izan ezik, eta konturatu delarik emakume doktoreak ez ikusiarena egin diola eta bera baino geroago etorritako pertsona guztiak bera baino lehen igaro direla, emakume doktorearengana jo, eta agurtu egin du. Hark ez dio erantzun, nazka aurpegiaz baino ez dio begiratu. Orduan, \u00abZer dela-eta ez nauzu artatu?\u00bb, galdetu dio, eta honako elkarrizketa hau izan dute: <\/p>\n
Doktorea: Okerreko atera jo duzu. (Kaleko atea erakusten diola:) Ate hura da zurea. <\/p>\n
Witko (nahastuta): Baina… <\/p>\n
Doktorea: Hemen iparramerikarrak artatzen ditugu, ez indioak. <\/p>\n
Witko: Baina ni iparramerikarra naiz, Estatu Batuetan jaiotakoa. <\/p>\n
Doktorea: Esan dizut hemen ez dugula indiorik artatzen. <\/p>\n
Witko: Eta zer axola dio indioa banaiz? <\/p>\n
Doktorea: Asper-asper eginda naukate indioek. <\/p>\n
Witko: Eskubide osoa dut osasun etxe honetan artatua izateko. <\/p>\n
Doktorea: Ni ez nago behartuta zu artatzera. <\/p>\n
Witko: Nola ezetz? Horixe baietz! <\/p>\n
Doktorea: Ezetz esan dizut! <\/p>\n
Witko: Hiritar iparramerikarra naiz, eta osasun etxe hau administrazio iparramerikar bat da. <\/p>\n
Doktorea: Indioa zara, eta, beraz, ez dituzu nik ditudan eskubide berberak. <\/p>\n
Witko: Ez ditudala zuk dituzun eskubide berberak? <\/p>\n
Doktorea: Ikusten dut entzumen ona duzula. <\/p>\n
Witko: Ikusten dut ez dakizula konstituzioak eskubidea ematen didala herrialde honetan zu bezalaxe artatua izateko. <\/p>\n
Doktorea: Konstituzioak ez dio halako ezer. <\/p>\n
Witko: Hamalaugarren zuzenketak dio: \u00abEstatu Batuetan sortua den edo Estatu Batuetako naziotasuna hartu duen pertsona oro da Estatu Batuetako hiritarra\u00bb. <\/p>\n
Doktorea: Bada, hauxe dio nire zuzenketak: \u00abIndioek ez dute iparramerikarren eskubiderik\u00bb. <\/p>\n
Witko: Jakin ezazu zure arbasoak lurralde honetara heltzerako nireak hemen zeudela mendeetan. <\/p>\n
Doktorea: A, bai? Eta nor zara zu? Zezen Eseria? Zaldi Eroa? Jeronimo? <\/p>\n
Witko: Indiook eman genion izena lurralde honi. Hitz indioa da Chattanooga. <\/p>\n
Doktorea: Bada, ni, austriarra naiz. <\/p>\n
Witko: Austriarra? <\/p>\n
Doktorea: Bai, austriarra. Duela lau urte bizi naiz hemen. <\/p>\n
Witko: Uler nazazu, arren. <\/p>\n
Doktorea: Ez. Araudiak ez dio inon indioak artatu behar ditudanik. <\/p>\n
Witko: Ongi da, banoa. Baina zure kontrako salaketa jarriko dut, osasun laguntzarik ez ematea egotziko dizut, indioa naizelako bakar-bakarrik. <\/p>\n
Doktorea: Zoaz nahi duzun tokira, eta, bide batez, itzul zaitez Nebraskako zure erreserbara. Senitartean sentituko zara han. <\/p>\n
Tasunka Witko jaunak administrazioan jarri zuen salaketa, eta honako erantzun hau jaso zuen: \u00abEmakume doktore horrek badu ahalmena erabakitzeko nor artatu behar duen eta nor ez. Ez dago behartuta inor artatzera, egoki ez baderitzo\u00bb. <\/p>\n
Amorragarria, ezta? Ziur asko, hauxe galdetuko dio bere buruari irakurleak: \u00abXXI. mende betean gaudela, nola liteke AEBetako osasun etxe batean gizon bat diskriminatua eta umiliatua izatea, haren sorburua dela eta?\u00bb. Hala agertu ohi da beti arrazakeria. Nahikoa du botere egoera bat, bere aurreiritzi eta gorroto guztiak isurtzeko. Sumingarriena, ordea, administrazioaren erantzuna da, ez baitio diziplina espedienterik egin emakume doktoreari, eta, horrez gainera, haren alde atera baita eta onartu egin baitu Witko jauna diskriminatzea. <\/p>\n
Bada, orain, behin amorratu garelarik eta iparramerikarren arrazakeriaren gaineko topiko mordoa adierazi dugularik, esan dezadan kontatu ditudan egintza horiek ez zirela gertatu Chattanoogan, Tennesseen, AEBetan, baizik eta Benicarlon, Baix Maestraten, Valentziako herrialdean, eta kontakizuneko protagonista ez zela izan Tasunka Witko izeneko indio bat, baizik eta Marc Antoni Adell izeneko valentziar bat. Egoera, ordea, berdin-berdina izan zen, aldaera bakar batekin: lehen kasuan, fenotipoa zen estigma, eta bigarrenean hizkuntza. Gainerakoan, berdin-berdina zen dena, baina indio<\/em> eta hizkuntza<\/em> elkarrekin aldatuta: \u00abEdo gaztelaniaz hitz egiten didazu edo hor daukazu atea!\u00bb \u00abAsper-asper eginda naukate katalanez hitz egiten didatenek!\u00bb. Alegia, herri batekiko arrazakeria eta gorrotoa, gatazka sorburu. Arrazakeria eta gorroto halakoak, bide batez, iragazgaitzak gure protagonistaren hitzekiko: \u00abEskubide osoa dut katalanez hitz egiteko Valentziako Generalitatearen toki batean\u00bb. \u00abIkusten dut ez dakizula konstituzioaren eta estatuaren arabera hizkuntza ofizial batean ari natzaizula hizketan, eta ez dut onartuko zure ezjakintasuna dela-eta gaizki trata nazazun\u00bb. \u00abBanoa, baina zure kontrako salaketa jartzera, osasun laguntzarik ez ematea egotziko dizut, katalanez hitz egin dizudalako\u00bb. <\/p>\n Herri katalanarekiko gorrotoak, hizkuntza izaki osagai bereizgarri, are eta itxura nazkagarriagoa eta arriskutsuagoa ageri ohi du, baldin eta gobernuak berak babestutakoa bada. Ikus dezagun zer erantzun eman zion Valentziako Generalitateko Osasun Kontseilaritzak Benicarloko osasun etxean diskriminatu eta umiliatu zuten hiritarrari: \u00abMediku asko etortzen dira lanera gure Erkidegora, beste herrialde batzuetatik, hizpide dugun kasuan bezala. Gaztelania hizkuntza ofiziala da Espainia osoan, eta emakume doktore hori ez zegoen inolaz ere behartuta valentzieraz ulertzera\u00bb. Eta, azkenik: \u00abNorbait artatua den hizkuntzaren gainetik dago osasun laguntza\u00bb. Argudio hori, hara non hizkuntza katalanari bakarrik dagokion, Valentziako herrialdean medikuntzan aritu nahi duen munduko edozein mediku behartuta baitago espainieraz jakitera, eta ezin baitu argudiatu honelakorik: \u00abNorbait artatua den hizkuntzaren gainetik dago osasun laguntza\u00bb. Bestela esanda, mediku batek hizkuntza bat jakitea bigarren mailako kontu bihurtzen da hizkuntza katalanari dagokionez, baina ezinbestekoa da espainierari dagokionez. Behin horretaraz gero, litekeena da pertsona askok uste izatea irizpide horrek Valentziako herrialderako bakarrik balio duela, han PPk gobernatzen duelako. Kataluniako Osasun Aholkularitzak, Alderdi Sozialistak gobernaturikoa baita, eta Andorrako Gobernuko Osasun Ministerioak irizpide berbera darabilte. Bat eta bera.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Chattanooga, Tennessee, Estados Unidos, diciembre de 2009<\/p>\n \u00a0<\/p>\n El ciudadano Tasunka Witko va al servicio de urgencias de un centro sanitario de beneficencia. Es una noche tranquila y hay poca gente. \u201cQu\u00e9 suerte\u201d, piensa Witko, \u201cas\u00ed me atender\u00e1n enseguida\u201d. Le hacen pasar a una sala de espera donde una doctora va llamando a todos los pacientes menos a \u00e9l, y cuando se da cuenta que la doctora le ignora y que pasan delante todas las personas que han llegado m\u00e1s tarde se acerca y la saluda diciendo: \u201cBuenas noches\u201d. Ella no contesta y se limita a mirarlo con asco. Entonces, cuando \u00e9l pregunta \u201c\u00bfC\u00f3mo es que no me atiende?\u201d, tiene lugar el siguiente di\u00e1logo:<\/p>\n Doctora: Te has equivocado de puerta. (Indic\u00e1ndole la puerta de la calle:) <\/em>Tu puerta es aquella.<\/p>\n Witko (desconcertado): Pero…<\/p>\n Doctora: Aqu\u00ed atendemos norteamericanos, no indios.<\/p>\n Witko: Pero yo soy norteamericano, he nacido en los Estados Unidos.<\/p>\n Doctora: He dicho que aqu\u00ed no atendemos indios.<\/p>\n Witko: \u00bfY qu\u00e9 importancia tiene que sea indio?<\/p>\n Doctora: Estoy harta de los indios.<\/p>\n Witko: Tengo todo el derecho a ser atendido en este centro.<\/p>\n Doctora: Yo no tengo ninguna obligaci\u00f3n de atenderte.<\/p>\n Witko: \u00bfC\u00f3mo que no? Ya lo creo que s\u00ed.<\/p>\n Doctora: \u00a1He dicho que no!<\/p>\n Witko: Soy ciudadano norteamericano y este es un centro de la administraci\u00f3n norteamericana.<\/p>\n Doctora: Eres un indio y, por lo tanto, no tienes los mismos derechos que yo.<\/p>\n Witko: \u00bfQue yo no tengo los mismos derechos que usted?<\/p>\n Doctora: Veo que tienes buen o\u00eddo.<\/p>\n Witko: Veo que desconoce mi derecho constitucional a ser atendido en este pa\u00eds exactamente igual que usted.<\/p>\n Doctora: Witko: Lo dice Doctora: Pues mi enmienda es \u00e9sta: \u201cLos indios no tienen derechos norteamericanos\u201d.<\/p>\n Witko: Sepa que cuando sus antepasados vinieron a esta tierra, los m\u00edos ya hac\u00eda siglos que estaban.<\/p>\n Doctora: \u00bfAh, s\u00ed? \u00bfY t\u00fa qui\u00e9n eres? \u00bfToro Sentado? \u00bfCaballo Loco? \u00bfJer\u00f3nimo?<\/p>\n Witko: Fuimos los indios quienes dimos nombre a esta ciudad. Chattanooga es una palabra india.<\/p>\n Doctora: Pues yo soy austriaca.<\/p>\n Witko: \u00bfAustriaca?<\/p>\n Doctora: S\u00ed, austriaca. Hace cuatro a\u00f1os que vivo aqu\u00ed.<\/p>\n Witko: Haga el favor de atenderme.<\/p>\n Doctora: No. La normativa no dice en ninguna parte que deba atender indios.<\/p>\n Witko: Muy bien, me voy. Pero voy a formular una denuncia contra usted, por haberme negado la asistencia m\u00e9dica por el s\u00f3lo hecho de ser indio.<\/p>\n Doctora: Ves a donde te plazca, y, de paso, aprovecha para volver a tu reserva de Nebraska. All\u00ed te sentir\u00e1s en familia.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n El se\u00f1or Tasunka Witko formul\u00f3 la denuncia en la administraci\u00f3n y esta es la respuesta que recibi\u00f3: \u201cLa doctora est\u00e1 facultada para decidir quien debe ser atendido y quien no. No tiene ninguna obligaci\u00f3n de atender si no lo juzga oportuno\u201d.<\/p>\n Indignante, \u00bfverdad? Seguro que el lector se preguntar\u00e1: \u201c\u00bfC\u00f3mo es posible que en pleno siglo XXI, un hombre haya sido discriminado y humillado en un centro asistencial de los Estados Unidos a causa de su origen?\u201d El racismo siempre se manifiesta as\u00ed. Le basta con una situaci\u00f3n de poder para verter todos sus prejuicios y todo su odio. Lo m\u00e1s exasperante, sin embargo, es la respuesta oficial de la administraci\u00f3n, que no s\u00f3lo no abre un expediente disciplinario a la doctora sino que la protege y aprueba la discriminaci\u00f3n sufrida por el se\u00f1or Witko.<\/p>\n Pues bien, ahora que ya nos hemos indignado y que hemos vertido un mont\u00f3n de t\u00f3picos sobre el racismo de los norteamericanos, debo decir que los hechos que acabo de narrar no se produjeron en Chattanooga, Tennessee, Estados Unidos, sino en Benicarl\u00f3, Baix Maestrat, Pa\u00eds Valenciano, y que el protagonista no fue un indio llamado Tasunka Witko, sino un valenciano que se llama Marc Antoni Adell. La situaci\u00f3n, no obstante, fue exactamente la misma con una \u00fanica variante: mientras que en el primer caso el estigma era el fenotipo, en el segundo era la lengua. El resto todo igual, pero cambiando \u201cindio\u201d por \u201clengua\u201d: \u201c\u00a1O me habla en castellano o ah\u00ed est\u00e1 la puerta!\u201d, \u201c\u00a1Estoy harta de que me hablen en catal\u00e1n!\u201d. Es decir, el racismo y el odio a un pueblo como fuente del conflicto. Un racismo y un odio, por cierto, impermeables a las palabras de nuestro protagonista: \u201cTengo todo el derecho a expresarme en catal\u00e1n en un local de El odio al pueblo catal\u00e1n, con la lengua como elemento distintivo \u2013equivalente a la pigmentaci\u00f3n en los indios o en los negros\u2013, entra en su fase m\u00e1s repulsiva y peligrosa cuando disfruta del amparo de un gobierno. Veamos cual fue la respuesta que la conselleria de Sanidad de \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Chattanooga, Estatu Batuak, 2009ko abendua. Tasunka Witko hiritarra ongintzako osasun etxe batera joan da larrialdietan. Gau lasaia da, eta jende gutxi dago. \u00abZortekoa, ni!\u00bb, pentsatu du Witkok, \u00abberehala artatuko naute\u00bb. Itxarote gela batera iraganarazi dute; emakume doktore batek gaixo guztiei banan-banan deitu die, berari izan ezik, eta konturatu delarik emakume doktoreak ez ikusiarena egin diola […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-22187","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\nEl caso de la doctora racista<\/strong><\/h1>\n
Berria<\/a>, 12\/2\/2010<\/h3>\n