{"id":20477,"date":"2009-08-31T09:53:03","date_gmt":"2009-08-31T07:53:03","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/"},"modified":"2009-08-31T09:53:03","modified_gmt":"2009-08-31T07:53:03","slug":"getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/","title":{"rendered":"Getaria, bi mila urte eta gehiago"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0<\/p>\n<p>  <!--more-->  <br \/>Getaria, euskal kostako portu historikoa, tradiziozko herria da. Mendeak dira itsasoari begira bizi dela eta erromatarrek ekarri zuten kontserba-industriari zor dio bere izena. Erromatar zibilizazioaren arrastoa antzinako Menoscan ageri da erruz, Zarauztik Askizuko muturrera, egindako indusketek hala ematen dute aditzera. <\/p>\n<p>Baina herri jakin bateko ondare aberastasun hori ez da bakarrik atzerriko gizataldeena, kanpotik etorri eta gurekin elkartzen direnena. Ohitura, toki eta lanen garapenak berak auzoen izaera markatu du, eta begien bistan da Askizu -baserritar auzoa- eta alde zaharraren erdigunearen artean ezberdintasun handia dagoela; lehenak, lurra lantzen duen jendea izan du nagusi, eta bigarrenak, saltzaile eta nabigatzaileak, bestelako pentsamolde eta ikuspegiekin. <\/p>\n<p>Getariatik Juan Sebastian Elkano atera zen, portuges baten eskutik munduari bira estreinakoz eman zion itsasgizona; espainiar koroak ez zizkion inoiz emandako zerbitzuak ordaindu. Elkano hil ondotik, familia auzitan ibili zen estatu espainiarrarekin, zorra kita ziezaieten, baina ez da inon bildu lortu zutenik. Ezer berririk ez eguzkipean. Espainiarekin historikoki izan dugun emaitza da. Elkano beste edonon heroi nazionala izanen litzateke (konparazioak gorrotagarriak diren arren, horra hor Nelson, Bolivar, Edmun Hillary&#8230;), eta hemen tokiko zaharkina da, garrantzi historikorik batere gabekoa. <\/p>\n<p>Getarian garai ezberdinetako arrasto ugari aurki daiteke. Katrapona pasabide bitxia batetik, harresi hondarrak bestetik. Adibidez, egungo elizaren jatorrizko egitura X. mendean altxatu zen, euskal lur guztia -lur askea bera-, Iru\u00f1eko Erresumaren baitan zegoen garaian. Bestalde, eraikin berriago bat ageri da, elizari itsatsia, kareharrizko eraikina da (argi ikus daiteke) \u00abInkisizio dorrea\u00bb deitua. Ez zen inkisizioaren kuartel nagusia izanen, baizik eta, antza denez, erresidentzia bat, espainiar inkisizioaren inguruko familiak bertan biziko zirelarik, garai hartan kristau errepresioaren ariketa sainduan aritzen zirenak nonbait. Adituek diote Getaria garaiko lurralde eta politikaren antolakuntzan plaza garrantzitsua izan zela. <\/p>\n<p>Beste euskal herrietan gertatu bezala, Getariako udala gaztelar \u00abCarta Puebla\u00bb eman ziotela zortzi mende joan direla ospatzen ari da. Fundazioaren zortziehun urteen izenburupean mozorrotu dute. Baina izenarekin berarekin badakigu Getaria izan bazela data hori baino hamabi mende lehenagotik, gutxienez. 1200. urtean errege gaztelarrak gerra Nafarroara ekarri zuen, eta bere lurraldearen mendebaldeko zati handia kendu zion. (Ekialdea eraso izan balu, gaur, Baztan eta Erribera espainiar probintziak izanen genituzkeen, besteak beste, eta Nafarroa historikoak Bilbotik Ebroko Mirandara hartuko zukeen, Laredotik Arabako Errioxara). Baina gaurko EAE konkistatu zuen, eta bere konkista sendotzeko, bermatzeko, irabazitako lurra juridikoki antolatu zuen. Garai hartatik dator Foruak eta \u00abCarta Pueblak\u00bb administratiboki ematea lehenagotik existitzen ziren herriei, euskal jatorrizko eta nafar legezkotasunezko herriak hauek: Segura, Tolosa, Agurain, Hondarribia, Donostia, Kanpezu&#8230; Esanguratsua da Getariako indusketetan nafar txanponak agertu direla, konkista etorri arte herri honen dibisa naturala baitzen. <\/p>\n<p>Honela bada, duela 800 urte, gaurko Araba eta Gipuzkoa eratzen duten lurrak euskal erresumari indarrez kendu ondotik, Gaztelako erregeak Getariako harresiak berreraikitzeko agindua eman zuen (lehenagotik bazirela eta gerran suntsitu zituztenaren seinale), eta Forua berretsi zion. <\/p>\n<p>Getariak izan bazuen \u00abCarta Puebla\u00bb bat aitortu zion, baina aurrerantzean, gaztelar agintepean izanen zen. Getaria txakoliaren festa da, euskara, portua, arrantzaleak eta balearen memoria, luxuzko gastronomia, Erdi Aroko kale zaharrak, San Anton mendia -kosta osotik ikusten baita-, atzerrikoentzat aberastasuna eta gloria lortzeko lanean buru-belarri aritu diren nabigatzaileak&#8230; Kostako herri honek euskal zoriontasunaren antzinako formulara garamatza: lana, lana, lana eta tripa festa! Nondik espainiar okupazioaren 800. urtemuga ospatzea! <\/p>\n<h1>Getaria, a\u00f1o 2.000 y +<\/h1>\n<p>Getaria, puerto hist\u00f3rico de la costa vasca, es una poblaci\u00f3n con solera. Orientada al mar desde hace siglos, debe su nombre a la industria de conservas que aportaron los romanos. Esta presencia de la civilizaci\u00f3n romana aparece en abundancia en la antigua Menosca, desde Zarautz hasta el extremo de Askizu, seg\u00fan las distintas excavaciones lo atestiguan.<\/p>\n<p>Pero esa riqueza patrimonial de una localidad concreta no es s\u00f3lo cosa de civilizaciones ajenas, que llegan de fuera y se nos incorporan. La propia evoluci\u00f3n de costumbres, lugares y tareas ha marcado el car\u00e1cter de los barrios, y salta a la vista la diferencia profunda entre Askizu, barrio de herencia baserritarra, de gentes inclinadas a trabajar la tierra, y el n\u00facleo del casco antiguo, habitado por mercaderes y navegantes, con otras mentalidades y perspectivas.<\/p>\n<p>De Getaria sali\u00f3 Juan Sebasti\u00e1n de Elkano, marino que dio la vuelta al mundo por vez primera, de la mano de un portugu\u00e9s, y al que la corona espa\u00f1ola nunca pag\u00f3 por sus servicios. A su muerte su familia pleite\u00f3 con el Estado hispano para que le saldara la deuda, y no consta que lo lograra. Nada nuevo bajo el sol. Es lo que hemos ganado hist\u00f3ricamente con Espa\u00f1a. Elkano, que en cualquier otro lugar ser\u00eda un h\u00e9roe nacional (aunque las comparaciones son odiosas, pensemos en Nelson, Bolivar, Edmun Hillary&#8230;), aqu\u00ed no pasa de ser una antigualla local, sin apenas relevancia hist\u00f3rica.<\/p>\n<p>En Getaria encontramos abundantes vestigios de distintas \u00e9pocas. Desde el singular pasadizo de Katrapona hasta viejos lienzos y restos de murallas. Por ejemplo, la estructura originaria de la iglesia actual se erigi\u00f3 en el siglo X, cuando toda la tierra vasca estaba integrada, independiente, en el reino de Pamplona. En contraste, una construcci\u00f3n m\u00e1s reciente, que se adosa a dicha iglesia, corresponde a un edificio de piedra caliza (claramente discernible), llamado \u00abInkisizio dorrea\u00bb. No es que fuera un cuartel general de la Inquisici\u00f3n, sino que los datos apuntan a que se trataba de una residencia, que lo habitaban las familias inquisitoriales espa\u00f1olas, las que se dedicaban por entonces al santo ejercicio de esta represi\u00f3n cristiana. Seg\u00fan los especialistas, ello significa que Getaria debi\u00f3 de ser una plaza importante de la organizaci\u00f3n territorial y pol\u00edtica de la \u00e9poca.<\/p>\n<p>Como ocurre en otras poblaciones vascas, el ayuntamiento de Getaria est\u00e1 celebrando este a\u00f1o los 8 siglos de la concesi\u00f3n de la carta puebla castellana. Lo disfrazan con el t\u00edtulo de 800 a\u00f1os de la fundaci\u00f3n. Pero ya desde el nombre se sabe que Getaria exist\u00eda por lo menos 12 siglos antes de esa fecha. En el a\u00f1o 1200 el rey castellano llev\u00f3 la guerra a Navarra y le arrebat\u00f3 un gran trozo de su territorio occidental. (Si hubiera atacado por el este hoy conocer\u00edamos las provincias espa\u00f1olas de Baztan, la Rivera y similares, y la Navarra hist\u00f3rica cubrir\u00eda desde Bilbao hasta Miranda de Ebro, y desde Laredo hasta la llamada Rioja alavesa). Pero lo cierto es que conquist\u00f3 la actual CAV, y para afianzar su conquista orden\u00f3 jur\u00eddicamente la tierra ganada. De aquella \u00e9poca viene la concesi\u00f3n administrativa de fueros y cartas pueblas a localidades ya existentes, pero de origen vasc\u00f3n y de legalidad navarra: Segura, Tolosa, Agurain, Hondarribia, Donostia, Kanpezu&#8230; Significativamente, en las excavaciones de Getaria se han encontrado monedas navarras, que era la divisa natural del pa\u00eds hasta la conquista.<\/p>\n<p>As\u00ed pues, hace 800 a\u00f1os, despu\u00e9s de arrebatar por la fuerza al reino vasco los territorios que hoy constituyen Alava y Gipuzkoa, el rey de Castilla mand\u00f3 reconstruir las murallas de Getaria (se\u00f1al de que exist\u00edan, y de que las hab\u00edan destruido en la guerra) y le ratific\u00f3 el Fuero. Le reconoci\u00f3 una carta puebla que Getaria, villa fortificada, ya pose\u00eda, pero en adelante bajo autoridad castellana. Getaria es la fiesta del txakol\u00ed, el euskara, el puerto, los pescadores y la memoria de la ballena, la gastronom\u00eda de lujo, viejas calles medievales, el monte de San Ant\u00f3n y su fisonom\u00eda visible desde toda la costa, tradici\u00f3n de navegantes que se dejaron la piel para la gloria y la riqueza ajena&#8230; Esta poblaci\u00f3n costera remite a la vieja f\u00f3rmula de la felicidad vasca: trabajo, trabajo, trabajo, y buena mesa. \u00a1Qu\u00e9 co\u00f1o hay que celebrar de los 800 a\u00f1os de ocupaci\u00f3n hispana!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-20477","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-08-31T07:53:03+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Angel Rekalde\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Getaria, bi mila urte eta gehiago\",\"datePublished\":\"2009-08-31T07:53:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/\"},\"wordCount\":1268,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/\",\"name\":\"Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-08-31T07:53:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Getaria, bi mila urte eta gehiago\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde","og_description":"\u00a0","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2009-08-31T07:53:03+00:00","author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"Angel Rekalde","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Getaria, bi mila urte eta gehiago","datePublished":"2009-08-31T07:53:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/"},"wordCount":1268,"commentCount":0,"articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/","name":"Getaria, bi mila urte eta gehiago - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"datePublished":"2009-08-31T07:53:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/getaria-bi-mila-urte-eta-gehiago\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Getaria, bi mila urte eta gehiago"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20477"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20477\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}