{"id":20165,"date":"2009-08-25T10:54:45","date_gmt":"2009-08-25T08:54:45","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/herri-bat-historian\/"},"modified":"2009-08-25T10:54:45","modified_gmt":"2009-08-25T08:54:45","slug":"herri-bat-historian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/","title":{"rendered":"Herri bat historian"},"content":{"rendered":"<p>Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, demokratikoki, euskal herria ez dela existitzen dekretatu du, eta litekeen burujabetza (esateko modu bat da) bakarra espainiar herriaren baitan dela. Adierazpen honek indarra du euskarri bakarra -estatu totalitario baten derrigortzea- eta hau azalduko duen hausnarketa bat edo beste historiatik berreskuratzea otu zait. <\/p>\n<p>Luis Mtz. Garatek azaldu gisaz, Fernand Brandel frantses historiagileak \u00ablongue dur\u00e9e\u00bb bilakaera historikoen kontzeptua ekarri zuen, alegia, \u00abiraupen handiko\u00bb edo hobeto esanda \u00abhelmen handiko\u00bb bilakaerak. Berehalako egoera batetik haratago doazen prozesuak dira eta mendeetako ikuspuntuaz azaltzen da. Egiturazko dei genitzakeen gertaera edo egoerak dira. Batzuek bilakaera ekonomikoei egiten diete erreferentzia, epe luzeko A eta B ekonomia hedatze eta atzerapen zikloak bezala, Kondratiev-ek planteatu baitzuen eta Immanuel Wallerstein-ek historian aplikatu. Beste batzuek, baldintza historikoen gainetik egitura politiko iraunkorrak dituzte erreferente, harreman geoestrategikoak adibidez, politiko edo kultur modukoak. <\/p>\n<p>Aipatu ditugun epe luzeko bilakaera historiko horietan euskal herria mende askoz sakoneko hainbat konstanteren bitartez agertu izan da: berezko gizarte eta politika antolakuntza-gaitasun handia izan du (estatu propioan gauzatua, lehenbizi Iru\u00f1ekoa eta ondoren Nafarroakoa; baina baita neurri txikiagoko hamaika adierazpidetan ere: foruak, matxinadak, gerrillak\u2026), aski berezia den kultura eta hizkuntza baten garapena, kanpoko zapalkuntzaren presioa ahuldu den momentu latzetan elkar bat egiteko joera; nahikoa egonkorra izan den lur eremu baten iraunkortasuna, etab. <\/p>\n<p>Oro har, subjektu historiko gisa definitzen duen ekintza, antolakuntza eta auto-oharmen errealitatea du. Mendeen bueltan, modu askotan eta adierazpide anitzetan, bere izaera azaleratzen da, momentuaren arabera. <\/p>\n<p>Mendeak gainditzen dituzten datu hauek kontu handiz maneiatu behar direla badakigu, garai bateko eta besteko eskemak ez nahasteko edo anakronismoetan ez erortzeko. Edozein moduz, agerian da orain dela bi mila urte eta egun arte Baskoniak zer esana eman duela, izen eta egoera ezberdinekin baina lurralde jakin batetik, mapako puntu batetik, bide luzeko iraunkortasun historiko batekin heldu dena, euskararen bitartez adierazi du izaera etno-linguistikoa (hizkuntza honek, politikan ukatzen zitzaizkion kultur eta komunitate loturak ahalbidetu ditu). <\/p>\n<p>Euskal herria, helmen handiko bilakaera horietan bizi izan da, indartsu, egoera zail eta nabarmenetan: bisigodo eta frankoekin, bai eta musulman eta gaztelarren kontra, izandako gerretan, bere foruen defentsan (ohitura eta zuzenbide-kodeen hondar-arrastoa), gerra karlistetako \u00ab<em>Armada Vasconavarra<\/em>\u00abn, Sabinoren nazionalismoan\u2026 herri honek bere burua aitortu du eta batzera jo du, okupatzailearen eskua ahul zenean bere esparrua berreskuratzen saiatu da. Azken batean, subjektu kontziente eta aktiboa izan da bere joan-etorri historikoan. Ez da gutxi. <\/p>\n<p>Ez da soilik aita Larramendik XVIII. mendean dagoeneko \u00abPirinioetako Herri Batuen\u00bb eraketa proposatu zuela. Edo Garat anaiek frantses iraultzaren baitan \u00abFenizia Berria\u00bb zerabiltela azpilanean. Edo Xahok bere garaian ideia independentistak iradoki zituela jada. Gure etsaiek ere arazo gisa onartu gaituzte eta ZEN planean (Zona Especial Norte), adibidez, kokatu gaituzte, edo Iparreko Gerran (Karlismo garaian) dokumentatutako bi garai aipatzearren. <\/p>\n<p>Ibilbide luze honetan zerbait azpimarratu behar da: gure herriarentzat ez da sekula izanen aitorpenik espainiar zein frantses marko baten barruan. Subjektu historikoa -mendeetako hats luze horrek garbi erakutsi bezala- subjektu politiko izanen da estatu propioan, askea eta euskalduna, ez bestela. Ez da beste demokrazia posiblerik. Pentsalari batek esan zuen berezko Estatu bat izateko eskubidea giza-eskubideetan lehena dela, izan ere, hartatik eta haren baitan bizi baitira gainerakoak. <\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana; color: #006666; font-size: x-small;\"><strong>Un pueblo en la historia<\/strong><\/span> <\/p>\n<p>Ahora que el Tribunal Constitucional espa\u00f1ol ha decretado que, a efectos de democracia, no existe el pueblo vasco, y que la \u00fanica soberan\u00eda posible reside (es un decir) en el pueblo espa\u00f1ol, se me ocurre rescatar de la historia alguna reflexi\u00f3n que explica que esta afirmaci\u00f3n \u00fanicamente se sustenta en la fuerza. En el poder de dominaci\u00f3n de un Estado totalitario. <\/p>\n<p>Como explica Luis M\u00aa Mtz Garate, el historiador franc\u00e9s Fernand Braudel introdujo el concepto de procesos hist\u00f3ricos de \u00ablongue dur\u00e9e\u00bb, es decir \u00abde larga duraci\u00f3n\u00bb o, mejor, \u00abde largo alcance\u00bb. Son procesos que van m\u00e1s all\u00e1 de lo inmediato, del an\u00e1lisis coyuntural, y se manifiestan en una perspectiva de siglos. Son hechos o situaciones que se podr\u00edan denominar como \u00abestructurales\u00bb. Unos hacen referencia a procesos econ\u00f3micos, como los ciclos \u00abA\u00bb y \u00abB\u00bb de expansi\u00f3n y recesi\u00f3n econ\u00f3mica en el largo plazo, planteados por Kondratiev y aplicados a la historia por Immanuel Wallerstein. Otros aluden a estructuras pol\u00edticas persistentes, por encima de las circunstancias hist\u00f3ricas, como las relaciones geoestrat\u00e9gicas, de tipo pol\u00edtico y cultural. <\/p>\n<p>En esos procesos hist\u00f3ricos de largo alcance citados, el pueblo vasco se ha manifestado durante muchos siglos mediante una serie de constantes de hondo calado: una gran capacidad de autoorganizaci\u00f3n social y pol\u00edtica (concretada en un Estado propio, primero de Pamplona y luego de Navarra; pero tambi\u00e9n en m\u00faltiples expresiones de menor dimensi\u00f3n: Fueros, rebeliones, guerrillas&#8230;), el desarrollo de una cultura y una lengua claramente diferenciadas; una tendencia a la reunificaci\u00f3n en momentos cr\u00edticos en que la presi\u00f3n de la dominaci\u00f3n ajena se ha debilitado; la permanencia en un marco territorial relativamente estable; etc. En conjunto, una realidad de acci\u00f3n, organizaci\u00f3n y autopercepci\u00f3n que lo definen como sujeto hist\u00f3rico. Su car\u00e1cter emerge, por encima de los siglos, de distintos modos y en expresiones diferentes, propias de cada coyuntura. <\/p>\n<p>Sabemos que estos datos que transcienden los siglos hay que manejarlos con cautela, para no trasponer esquemas de unas \u00e9pocas a otras ni caer en anacronismos. Sea como sea, lo evidente es que durante los casi dos mil \u00faltimos a\u00f1os Vasconia ha dado que hablar, con distintos nombres y situaciones, pero desde un marco territorial, desde un punto en el mapa que ha permanecido, con una continuidad hist\u00f3rica de largo recorrido, con una identidad etno-ling\u00fc\u00edstica que se ha expresado sobre todo a trav\u00e9s del euskera, la lengua que ha propiciado unos v\u00ednculos culturales y comunitarios que se le negaban en lo pol\u00edtico. <\/p>\n<p>El pueblo vasco no s\u00f3lo ha existido, potente, en esos procesos de largo alcance, sino que, en circunstancias tan notables y dif\u00edciles como las guerras con visigodos y francos, contra musulmanes y castellanos, en la defensa de sus Fueros, vestigio residual de sus costumbres y c\u00f3digos jur\u00eddicos, en el Ej\u00e9rcito Vasconavarro de las guerras carlistas, en el nacionalismo de Sabino, este pueblo se ha reconocido a s\u00ed mismo y ha tendido a la reunificaci\u00f3n y a la recuperaci\u00f3n de su espacio siempre que se ha debilitado el dominio del ocupante. En suma, ha sido sujeto consciente y activo de su devenir hist\u00f3rico. <\/p>\n<p>No s\u00f3lo es que el padre Larramendi propusiera ya en el siglo XVIII la constituci\u00f3n de las \u00abProvincias Unidas del Pirineo\u00bb. O que los hermanos Garat urdieran la \u00abNueva Fenicia\u00bb en plena revoluci\u00f3n francesa. O que Agust\u00edn Txaho escribiera f\u00f3rmulas independentistas en su momento. Tambi\u00e9n nuestros enemigos nos han reconocido como un \u00abproblema\u00bb y nos han enmarcado en el Plan ZEN (Zona Especial Norte) o en la Guerra del Norte (durante las guerras carlistas), por citar dos referencias de tiempos documentados. <\/p>\n<p>Si algo destaca de este largo recorrido es que nunca habr\u00e1 reconocimiento para nuestro pueblo, en un marco espa\u00f1ol o franc\u00e9s. El sujeto hist\u00f3rico -indiscutible en ese largo aliento de siglos- s\u00f3lo ser\u00e1 sujeto pol\u00edtico en un Estado propio, independiente y euskaldun. No hay otra democracia posible. Como dec\u00eda un pensador, el derecho a un Estado propio es el primero de los derechos humanos, por algo tan simple como que de \u00e9l emanan y en \u00e9l residen todos los segundos. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, demokratikoki, euskal herria ez dela existitzen dekretatu du, eta litekeen burujabetza (esateko modu bat da) bakarra espainiar herriaren baitan dela. Adierazpen honek indarra du euskarri bakarra -estatu totalitario baten derrigortzea- eta hau azalduko duen hausnarketa bat edo beste historiatik berreskuratzea otu zait. Luis Mtz. Garatek azaldu gisaz, Fernand Brandel frantses historiagileak \u00ablongue [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-20165","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Herri bat historian - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Herri bat historian - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, demokratikoki, euskal herria ez dela existitzen dekretatu du, eta litekeen burujabetza (esateko modu bat da) bakarra espainiar herriaren baitan dela. Adierazpen honek indarra du euskarri bakarra -estatu totalitario baten derrigortzea- eta hau azalduko duen hausnarketa bat edo beste historiatik berreskuratzea otu zait. Luis Mtz. Garatek azaldu gisaz, Fernand Brandel frantses historiagileak \u00ablongue [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-08-25T08:54:45+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Angel Rekalde\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Herri bat historian\",\"datePublished\":\"2009-08-25T08:54:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/\"},\"wordCount\":1238,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/\",\"name\":\"Herri bat historian - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-08-25T08:54:45+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/herri-bat-historian\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Herri bat historian\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Herri bat historian - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Herri bat historian - Nabarralde","og_description":"Espainiako Auzitegi Konstituzionalak, demokratikoki, euskal herria ez dela existitzen dekretatu du, eta litekeen burujabetza (esateko modu bat da) bakarra espainiar herriaren baitan dela. Adierazpen honek indarra du euskarri bakarra -estatu totalitario baten derrigortzea- eta hau azalduko duen hausnarketa bat edo beste historiatik berreskuratzea otu zait. Luis Mtz. Garatek azaldu gisaz, Fernand Brandel frantses historiagileak \u00ablongue [&hellip;]","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2009-08-25T08:54:45+00:00","author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":"Angel Rekalde","Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Herri bat historian","datePublished":"2009-08-25T08:54:45+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/"},"wordCount":1238,"commentCount":0,"articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/","name":"Herri bat historian - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"datePublished":"2009-08-25T08:54:45+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/herri-bat-historian\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Herri bat historian"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20165"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20165\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}