Eskola jazarpena da Juan Cruzek eta Jose Corbachok, Tapas izeneko lanaren egileek, aukeratu duten arazoa, ezin interesgarriagoa, beren bigarren filma egiteko: Cobardes. Ikasle, guraso eta irakasle askok bat-bat egingo dute filmarekin, gaiari buruzko foro eta eztabaidagune ugaritan jorratzeraino. Azken batean, uste baino pertsona gehiagori erasaten dion drama da. Alde horretatik, Cruzek eta Corbachok arrazoi dute honetan: \u00abIstorioan pentsatzen hasi ginelarik, sumatu genuen bizi garen gizarte honen isipilu halako bat direla ikastetxeak eta institutuak, eta ingurune horietan behin eta berriz gertatzen direla beste zenbait arlotan ere gertatzen diren zenbait kontu. Jazarria den haur batek senti dezakeen beldurra, esate baterako, pertsona heldu batek senti dezakeena bezalakoa da, besteak beste, lan finkorik ezari, segurtasunik ezari edota bere bizitzan gertatuko denari buruzko ziurtasunik ezari aurre egin behar diolarik. Eta filmeko protagonistak dioen bezala, ‘beldurrak bazaude, ez dio axola alarmak jotzen duen, inork ez baitu entzuten'\u00bb. <\/p>\n
Egia. Alabaina, jatorri politikoa ere izan dezake eskola jazarpen batek. Ez dakit nolakoa den egoera Euskal Herrian, baina Katalunian 2004an gertatu zen horrelako bullying kasurik ospetsuena, Eric Bertranek 14 urte zituelarik jasan zuena -aipaturiko filmeko protagonistak ere, Gabyk (Eduardo Gare), adin berbera du-; Girona ondoan dagoen Vidrere -bost mila bizilagun inguruko- herriko Salvador Spriu institutuan gertatu zen, eta ikaskide batzuek eta irakasle askok egindako jazarpena izan zen. Gizateriaren aurkako krimen izugarri bat egin izana leporatu zioten mutilari: Dia supermerkatuen katekoei mezu elektroniko bat helarazi izana, haien produktuen etiketetan katalanezko argibideak ere ager zitezen eskatzeko. Sei egunen buruan, etxea inguratu zioten Brigada Antiterroristako hogeita hamar kidek -Madrildik berariaz etorritakoek-, eta Espainiako Auzitegi Nazionalera joanarazi zuten deklaratzera; behin han, Blanca Rodriguez adingabeentzako fiskalak terroristatzat jo zuen eta Espainiako zenbait balioren inguruko irakaspenak eman zizkion -Konstituzioaz, bandera eta selekzio nazionalaz-, eta bere burua espainoltzat aldarrikatzera behartu zuen mutila, zortzi urteko kartzela zigorra ezarriko ziolako mehatxupean: \u00abEsan ezak espainola haizela; giltzapetu egingo haut, bestela. Giltzapetu baietz!\u00bb. Egun haiek gogora ekarririk, honela mintzo da Eric: \u00abOso gaizki pasatu nuen Madrilen, baina institutuan ere gorriak ikusi nituen. Izan ere, nire lagunetarik, bi neskak bakarrik hitz egiten zidaten azkenerako. Gainerako guztiek ez ikusiarena egiten zidaten erabat. Agurra ukatu zidaten, eta ez nintzen existitzen inorentzat. Edo, bai, existitzen nintzen norbaitentzat: ni irainduta, barregarri utzita, edo ni harrikatuta atsegin hartzen zutenentzat. Institutua utzi eta handik bospasei hilabetera arte ez nintzen gai izan jazarpenaz jendaurrean hitz egiteko. Min psikologiko hark zeharo ezabatu zuen nire betiereko irribarrea. Uler nezakeen Espainiak ez onartzea nire katalan nortasuna, baina ezin sartu zitzaidan buruan -eta ez zait sekula sartuko- neure herrialdean bertan zuritu egin behar izatea neure katalan nortasuna\u00bb. <\/p>\n
Ericek zergatik ezin izan zuen luzaroan hartaz hitz egin eta gertatzen ari zitzaionaz ezer kontatu, berriz, ezin batago dator jazarpen moral edo psikologikoren bat jasaten duten biktimen psikologiarekin. Ezin sinetsi dute gertatzen zaiena, eta beren burua apalesteko joera izan ohi dute. Adiskideengandik -maila berekoengandik- eta irakasleengandik -maila handiagokoengandik- jasandako mespretxuak beldurrak airean dauzka, eta beren buruaz lotsaraztera daramatza, sufrimendua ezkutatzera, edo hura amaitzera beren buruaz beste eginik. Beraz, eta Marie-France Hirigoyenek dioen bezala: \u00abErailtzeko beste modu bat da jazarpen moral edo psikologikoa. Heriotza psikiko erabatekoa dakar berekin: deuseztatu egiten du biktima, eta nortasuna galarazten dio. Suizidiora eramateraino\u00bb. <\/p>\n
Koldarrek, koldarrak direlako, hain zuzen ere, taldean jarduten dute beti. Beren kabuz ez baitira inor, inortxo ere ez. Ikasleei dagokienez, kopuru gailentasunean oinarritzen dute beren indarra, Guillek (Eduardo Espinilla) -filmeko mutil jazarleak- egiten duen bezalaxe, bere \u00abbizkartzainak\u00bb inguruan dituelarik bakarrik baitabil laineza hartuta. Irakasleei dagokienez, berriz, beren egoera pribilegiatuaz baliatzen dira biktima psikologikoki suntsitzeko. Horren guztiaren atzean, ordea, beste jazarle handi bat dago ezkutuan, denik eta perbertsoena, indartsuena izaki: gizartea, eta gizartearen ordezkari diren doilor talde hori, anonimotasunean babesturik irainka, gezurretan eta inori omena kentzen baitabiltza Interneko eztabaidaguneetan. Horrela, beren etxeetako lau hormen atzean ezkutaturik, baino ez dira ausartzen lau esaldi loturagabe eta akats ortografikoz nahiz hutsegite sintaktikoz beterikoak zirrimarratzen. Darabilten idazkera baita duten pentsamenduaren ispilu. Izan ere, beren pozoia sare osoan zehar barreiatu nahi dute, berez ezgaiak izaki, ez baitute aurkitu beren burua gauzatzeko beste modurik. <\/p>\n
Cobardes gilmari dagokionez, ohartarazi behar dugu kontu bat dela filmaren gaia eta besterik dela zuzendariek gai hori jorratzeko ageri dituzten mugak. Badira: besteak beste, eszena batzuk, film amateur batetik eratorriak diruditenak; elkarrizketa itxuraz naturalak, ikusleari irakaspenak eman nahi dizkiotenak; eta badira egoera zenbait, oinetakoak janzteko adarrez sarturikoak, egileen \u00abmezua\u00bb lerratze aldera. Aktore helduak, berriz, nora ezean eta segurtasun apurrik gabe dabiltza pantailan, batera eta bestera, eta haien jarreretako asko umekeria hutsak dira ia. Azkenik, aipatzekoa da, Generalitateak eta TV3k diruz lagundutako filma izateko, ahalegin guztiak egiten dituela ikusleak ez dezan pentsatu, inoiz eta inolaz ere, Katalunian filmaturikoa denik. Ez da katalan hiztunik ageri, eta laukiratze guztiak ere halakoxeak dira, ez baitute inondik inora ageri Katalunia herria identifikatzeko moduko errotulurik. Horixe baitzen kontua, existitzen ez den Katalunia bat agertzea, baina Cruzentzat eta Corbachorentzat ideala dena: bandera espainolez, polizia nazionalez eta guardia zibilez jositakoa. Jakinekoa da, izan ere, Hospitalet del Llobregatek Toledo irudi badu, unibertsalagoa dirudiela. Hala eta guztiz ere, Cruzek eta Corbachok tentu handiagoz ibili beharko lukete, kukuak oker jo ez diezaien. Oraintxe bertan, katalan arrazistatzat jo ditzake norbaitek, filmeko gaizto guztiek espainolez hitz egiten dutelako. <\/p>\n
\u00abCobardes\u00bb y cobardes<\/strong> <\/p>\n El problema del acoso escolar que han escogido Juan Cruz y Jos\u00e9 Corbacho, los autores de \u00abTapas\u00bb, para hacer su segunda pel\u00edcula es interesant\u00edsimo y muchos alumnos, padres y profesores se sentir\u00e1n identificados hasta el punto de que se proyectar\u00e1 a menudo en foros y debates sobre el tema. Al fin y al cabo, se trata de un drama que afecta a muchas m\u00e1s personas de las que parece. En este sentido, tienen raz\u00f3n Cruz y Corbacho cuando dicen: \u00abAl empezar a pensar en la historia intuimos que los colegios e institutos son como un reflejo de la sociedad en la que vivimos y que en ese entorno se reproducen aspectos que tambi\u00e9n tienen lugar en otros \u00e1mbitos. El miedo que puede sentir un ni\u00f1o o una ni\u00f1a acosados es el mismo miedo que puede sentir un adulto ante problemas como la inestabilidad laboral, la inseguridad o la incertidumbre sobre lo que ocurrir\u00e1 con su vida. Y como dice el protagonista de la pel\u00edcula: cuando tienes miedo, da igual que suene la alarma, porque nadie la oye.\u00bb <\/p>\n Cierto. Pero tambi\u00e9n puede ser de car\u00e1cter pol\u00edtico la ra\u00edz de un acoso escolar. Desconozco la situaci\u00f3n en Euskal Herria, pero el caso m\u00e1s famoso de este tipo de bullying en Catalunya es el que sufri\u00f3 \u00c8ric Bertran en el 2004, cuando ten\u00eda 14 a\u00f1os -exactamente la misma edad que Gaby (Eduardo Gar\u00e9), el protagonista del filme-, en el instituto Salvador Espriu, de Vidreres, una poblaci\u00f3n de unos cinco mil habitantes, cercana a Girona, por parte de sus compa\u00f1eros y un amplio sector del profesorado. Lo acusaban de haber cometido un crimen terrible contra la humanidad: enviar un correo electr\u00f3nico a la cadena de Supermercados Dia pidi\u00e9ndole que incluyese la lengua catalana en el etiquetaje de sus productos. Seis d\u00edas despu\u00e9s, treinta miembros de la Brigada Antiterrorista, llegados expresamente de Madrid, rodearon su casa y le hicieron ir a declarar a la Audiencia Nacional espa\u00f1ola donde la fiscal de menores Blanca Rodr\u00edguez, que le acusaba de terrorista, le aleccion\u00f3 sobre los ‘valores’ de la Constituci\u00f3n, la bandera y la selecci\u00f3n nacional espa\u00f1olas y le coaccion\u00f3, bajo la amenaza de una condena de ochos a\u00f1os, a proclamarse espa\u00f1ol: \u00ab\u00a1Di que eres espa\u00f1ol o te encierro! \u00a1A que te encierro!\u00bb. Recordando aquellos d\u00edas, \u00c8ric dice: \u00abNo s\u00f3lo lo pas\u00e9 muy mal en Madrid, en el instituto tambi\u00e9n sufr\u00ed. De hecho, s\u00f3lo dos amigas continuaron trat\u00e1ndome como antes. El resto me ignor\u00f3 completamente. No me saludaban y no exist\u00eda para nadie. Bien, s\u00ed que exist\u00eda para alguien: para los que disfrutaban insult\u00e1ndome, ridiculiz\u00e1ndome o lanz\u00e1ndome piedras. Hasta que no pasaron cinco o seis meses, tras haber abandonado el instituto, no fui capaz de empezar a explicar p\u00fablicamente aquel acoso. Y es que el dolor psicol\u00f3gico termin\u00f3 con aquella sonrisa m\u00eda de siempre. Pod\u00eda entender que Espa\u00f1a rechazase mi catalanidad, claro, pero no me entraba en la cabeza -ni me entrar\u00e1 nunca- que tuviese que justificar esa catalanidad en mi propio pa\u00eds\u00bb. <\/p>\n La raz\u00f3n por la cual \u00c8ric tard\u00f3 tanto tiempo en poder hablar y contar lo que le pasaba concuerda perfectamente con la sintomatolog\u00eda de las v\u00edctimas de acoso moral o psicol\u00f3gico. No pueden creer lo que les est\u00e1 ocurriendo y tienden a la autoinferiorizaci\u00f3n. El desprecio de los compa\u00f1eros (sus iguales) y el de los profesores (sus superiores) las aterroriza y las conduce a avergonzarse de s\u00ed mismas y a ocultar su sufrimiento o a terminar con \u00e9l poniendo fin a su vida. De ah\u00ed que, como dice Marie-France Hirigoyen, \u00abel acoso moral o psicol\u00f3gico sea otra manera de asesinar. Provoca una aut\u00e9ntica muerte ps\u00edquica: aniquila la v\u00edctima y hace que pierda su identidad. Incluso lleva al suicidio\u00bb. <\/p>\n Los cobardes, precisamente porque son cobardes, siempre act\u00faan en grupo. Solos no son nadie, absolutamente nadie. Si se trata de alumnos, fundamentan su fuerza en la superioridad num\u00e9rica; exactamente como lo hace Guille (Eduardo Espinilla), el ni\u00f1o acosador de la pel\u00edcula, que s\u00f3lo fanfarronea cuando tiene cerca a sus ‘gorilas’. Y si se trata de profesores, aprovechan su privilegiada posici\u00f3n para destruir psicol\u00f3gicamente a la v\u00edctima. Detr\u00e1s de todo eso, sin embargo, se oculta otro gran acosador, el m\u00e1s perverso de todos porque es \u00e9l m\u00e1s fuerte: la sociedad, la sociedad representada por ese colectivo de cobardes que difaman, mienten y descalifican a trav\u00e9s de los foros de Internet amparados en el anonimato. S\u00f3lo as\u00ed, protegidos por las cuatro paredes de su casa, se atreven a garabatear cuatro frases inconexas y llenas de faltas de ortograf\u00eda y errores de sintaxis. Y es que su escritura es el reflejo de su pensamiento. De hecho, est\u00e1n deseosos de esparcir su veneno por la red porque, impotentes por naturaleza, no han encontrado otra manera de realizarse en esta vida. <\/p>\n En el caso de la pel\u00edcula, conviene advertir que una cosa es el tema y otra las limitaciones personales de los directores para abordarlo. Hay escenas que parecen sacadas de un filme amateur, di\u00e1logos pretendidamente naturales que aleccionan al espectador y situaciones colocadas con calzador para insertar el ‘mensaje’ de los autores. Los interpretes adultos, por otra parte, deambulan err\u00e1ticos e inseguros por la pantalla y algunas de sus reacciones son casi infantiles. Finalmente queda la subvenci\u00f3n de la Generalitat y de TV3 a un filme que, en todo momento, hace lo imposible para que el espectador no sospeche que est\u00e1 rodado en Catalunya. No s\u00f3lo no aparecen catalanohablantes, sino que todos los encuadres est\u00e1n hechos de manera que no se vea ning\u00fan r\u00f3tulo que permita identificarlo con ese pa\u00eds. De eso se trataba, de mostrar una Catalunya que no existe, pero que es la ideal de Cruz y Corbacho, llena de banderas espa\u00f1olas, polic\u00edas ‘nacionales’ y guardias civiles. Ya se sabe, si Hospitalet del Llobregat parece Toledo es m\u00e1s universal. A pesar de ello, Cruz y Corbacho deber\u00edan ir con m\u00e1s cuidado para evitar que el tiro les salga por la culata. Ahora mismo alguien les podr\u00eda acusar de racistas catalanes, ya que todos los malos de la pel\u00edcula hablan en espa\u00f1ol.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eskola jazarpena da Juan Cruzek eta Jose Corbachok, Tapas izeneko lanaren egileek, aukeratu duten arazoa, ezin interesgarriagoa, beren bigarren filma egiteko: Cobardes. Ikasle, guraso eta irakasle askok bat-bat egingo dute filmarekin, gaiari buruzko foro eta eztabaidagune ugaritan jorratzeraino. Azken batean, uste baino pertsona gehiagori erasaten dion drama da. Alde horretatik, Cruzek eta Corbachok arrazoi dute […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-20052","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n