{"id":19767,"date":"2009-08-17T10:34:01","date_gmt":"2009-08-17T08:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/"},"modified":"2009-08-17T10:34:01","modified_gmt":"2009-08-17T08:34:01","slug":"txiki-francoren-azken-krimena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/txiki-francoren-azken-krimena\/","title":{"rendered":"Txiki, Francoren azken krimena?"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0<\/p>\n<p>  <!--more-->  <br \/>Goizaldera, 1975eko irailaren 27an, epaiketa guztiz sumario baten sententzia betearaziz, erregimen frankistak bost pertsona fusilarazi zituen. Oparotasun ekonomikoari esker, Europako erdialdean bizi ziren immigranteengandik heldutako dibisek eta munduaren egoerak ekarria baitzen, dezente aldatu zen Estatu espainoleko bizi kalitatea, eta Francoren erregimena laster batean ahultzen ari zen. Ahultze horrek, ordea, ez zuen arinagotu haren basakeria. Aitzitik, areagotu egin zuen. Diktadorea hil eta gero nekez iraungo zuen jakitun, hilez hiltzea erabaki zuen erregimenak; eta haren azken biktimetako bat izan zen Juan Paredes Manot Txiki. <\/p>\n<p>Joan den irailaren 27an, Bartzelonako Alian\u00e7a del Poble Nou antzokian, ekitaldi bat egin zuten, fusilatze haren oroitzapenari bizirik iraunarazteko. Omenaldi ezin hunkigarriagoa izan zen, Giza Eskubideak Babesteko Asoziazio Katalanak antolaturikoa, eta Txikiren ama eta neba-arrebak bertan zirela egindakoa. Hizlari aritu ziren: besteak beste, Joan Tarda Esquerra Republicanako diputatua, Doris Benegas Izquierda Castellanakoa, Magda Oranich, Gorka Kn\u00f6r eta ni neu. Ekitaldian esku hartu zuten, halaber, Josep Terok, Feliu Venturak eta Euskaria Abesbatzak. Hizpide izan zuten, orobat, Angel Otaegiren fusilatzea, hura ere egun berean eta ordu berean hilarazi baitzuten; Otaegiren hilketa are zorigaiztokoagoa izan zen, Burgosko kartzelan hil baitzuten, hantxe bakar-bakarrik zegoela eta inongo lekukorik gabe. <\/p>\n<p>Baina Bartzelonako ekitaldia omenaldi bat baino zerbait gehiago izan zen, herrien autodeterminazioaz hitz egin baitzuten han, eta Espainiako Gobernuak berriki onarturiko Oroimen Historikoaren Lege proiektua salatzeko balio izan baitzien. Hogeita hamabi urte igaro dira Franco hil zenez geroztik, eta haren krimenek Espainiako alderdi nazionalista nagusi bien babespean daude oraindik ere: Alderdi Popularrak uko egiten dio krimen haiek kondenatzeari, eta Alderdi Sozialistak babestu egiten ditu oraindik diktadorearen epaiketa guztiz sumarioak, legezkotzat jotzen ditu erabat. \u00abBeren egintzetatik antzemango diezue\u00bb, esan zuen norbaitek duela bi mila urte. <\/p>\n<p>Artean hogeita bat urte besterik ez zituela fusilatu zuen Txiki guardia zibil boluntarioen pelotoi batek Cerdanyolako basoaren soilgune batean, Bartzelonatik gertu dagoen herri batean. Alferrikakoak izan ziren Europa osoan egin zituzten mobilizazioak, eta Francok fusilatze aurreko orduetan izan zituen barkamen eskariak, Paulo VI.ak egindakoa besteak beste: \u00abFranco lotan dago, eta agindua emana du ez inork gogaitarazteko\u00bb, izan omen zen Vatikanoari emandako erantzuna. Goizeko zortzi eta erdietan, berdez jantzi ziren Guardia Zibileko sei kide, hiruadarreko txapelokerra buruan, beren krimena aginpidez mozorrotzearren, eta, bina balaz, pixkana-pixkana tiro egin zioten, exekuzioak zemaien plazeraz gozatu ahal izateko eta biktimari hilzoriko herioa luzarazteko. Eusko gudariak kantatuz hil zen Txiki, zeinak ordu batzuk lehenago Che Guevararen poema bat idatzi baitzuen: \u00abNo me busqu\u00e9is bajo tierra, soy viento de libertad\u00bb (Ez nazazue bila lurpean, ni naiz askatasun haizea). Hilketaren lekuko izan ziren haren anaia Mikel, eta Marc Palmes abokatu defentsaria eta Magda Oranich. <\/p>\n<p>Alabaina, ez zen gobernu espainolaren asmoa Txiki fusilatze pelotoi baten aurrean hiltzea, garrote bidez baizik. Hori eragozteko, Palmesek eta Oranichek eskatu zuten, epaian atzera egiterik izan ezean, Txikiri utz ziezaiotela behinik behin nahi zuen moduan hiltzen: eusko gudari baten moduan. Alegia, fusilaturik. Baina gobernu espainolak makurgaitz iraun zuen. Ezinago makurgaitz, harik eta inguruabarrek makurrarazi zuten arte. Ezin izan zitekeen bestela, Estatu osoan guztira ez baitziren izango bost baino gehiago garrotean trebaturiko borreroak, eta, horregatik, ezinezkoa zen aldi berean bost exekuzio izatea. Hortaz, bada, Francoren egoskorkeria gaiztoa izan zen garroteaz baliatu ordez fusilatzeaz baliatzera behartu zituena, aldi berean bost pertsona hiltzea neurri eredugarritzat baitzeukan hark; eta, azken batean, Txikiri berearekin irteteko aukera eman ziona, eta azken garaipentxo bat lortzekoa: sorleku izan ez zuen herrialdearen askatasunengatik hiltzea. Izan ere, Extremadurako espainol bat zen Txiki, bere bizia eman zuena Euskal Herriaren alde; horixe izan zen haren handitasuna, eta horretan datza benetako unibertsaltasuna. <\/p>\n<h1>&#8216;Txiki&#8217;, \u00bfel \u00faltimo crimen de Franco?<\/h1>\n<p>Al amanecer del 27 de septiembre de 1975, ejecutando la sentencia de un juicio sumar\u00edsimo, el r\u00e9gimen franquista llev\u00f3 a cabo el fusilamiento de cinco personas. La prosperidad econ\u00f3mica, propiciada tanto por las divisas que llegaban de los inmigrantes que viv\u00edan en el centro de Europa como por una coyuntura mundial favorable, hab\u00eda mejorado notablemente el nivel de vida en el Estado espa\u00f1ol y el r\u00e9gimen de Franco se debilitaba por momentos. Esta debilidad, sin embargo, no le imped\u00eda conservar buena parte de su ferocidad. M\u00e1s bien lo contrario. Consciente de que con la muerte del dictador le ser\u00eda imposible mantenerse, el r\u00e9gimen decidi\u00f3 morir matando; y una de sus \u00faltimas v\u00edctimas fue Juan Paredes Manot \u00abTxiki\u00bb.<\/p>\n<p>El pasado 27 de septiembre, en el teatro de la Alian\u00e7a del Poble Nou de Barcelona, se celebr\u00f3 un acto para mantener viva la memoria de aquel fusilamiento. Fue un homenaje muy emotivo, organizado por la Asociaci\u00f3n Catalana para la Defensa de los Derechos Humanos, que tuvo lugar en presencia de la madre y de los hermanos de Txiki y que cont\u00f3 con parlamentos de Joan Tard\u00e0, diputado de Esquerra Republicana, Doris Benegas, de Izquierda Castellana, Magda Oranich, Gorka Kn\u00f6rr, y un servidor as\u00ed como las actuaciones de Josep Tero, Feliu Ventura y Euskaria Aberbatza. Tambi\u00e9n se aludi\u00f3 al fusilamiento de \u00c1ngel Otaegui, el mismo d\u00eda y a la misma hora, cuya muerte fue todav\u00eda m\u00e1s triste que la de Txiki, porqu\u00e9 le mataron en la c\u00e1rcel de Burgos, completamente s\u00f3lo y sin ning\u00fan testigo.<\/p>\n<p>Pero el acto de Barcelona fue m\u00e1s que un homenaje, ya que se habl\u00f3 del derecho a la autodeterminaci\u00f3n de los pueblos y se denunci\u00f3 el vergonzoso proyecto de Ley de la Memoria Hist\u00f3rica aprobado recientemente por el gobierno espa\u00f1ol. Han transcurrido treinta y dos a\u00f1os despu\u00e9s de la muerte de Franco y sus cr\u00edmenes siguen bajo la protecci\u00f3n de los dos grandes partidos nacionalistas espa\u00f1oles: el Partido Popular se niega a condenarlos y el Partido Socialista continua protegiendo los juicios sumar\u00edsimos del dictador y consider\u00e1ndolos completamente legales. Por sus actos les conocer\u00e9is, dijo alguien hace dos mil a\u00f1os.<\/p>\n<p>Txiki, con s\u00f3lo veinti\u00fan a\u00f1os, fue fusilado por un pelot\u00f3n de guardias civiles voluntarios en un claro del bosque de Cerdanyola, una poblaci\u00f3n cercana a Barcelona. De nada sirvieron las movilizaciones en toda Europa ni las numerosas peticiones de clemencia que Franco recibi\u00f3 en las horas precedentes, entre ellas la del Papa Pablo VI. \u00abFranco est\u00e1 durmiendo y ha ordenado que no se le moleste\u00bb, fue la respuesta que recibi\u00f3 el Vaticano. A las ocho y media de la ma\u00f1ana, seis miembros del Servicio de Informaci\u00f3n de la Guardia Civil se vistieron de verde con un tricornio en la cabeza para disfrazar de autoridad su crimen y, con dos balas cada uno, fueron disparando poco a poco para saborear el placer que les produc\u00eda la ejecuci\u00f3n y poder prolongar la agon\u00eda de la v\u00edctima. Txiki, que unas horas antes hab\u00eda escrito \u00abno me busqu\u00e9is bajo tierra, soy viento de libertad\u00bb, un poema del Che Guevara, muri\u00f3 cantando el Eusko Gudariak. Fueron testigos su hermano Mikel y los abogados defensores Marc Palm\u00e9s y Magda Oranich.<\/p>\n<p>Sin embargo, no era frente a un pelot\u00f3n de fusilamiento como el gobierno espa\u00f1ol ten\u00eda previsto matar a Txiki, sino por medio del garrote vil. Para impedirlo, Palm\u00e9s y Oranich solicitaron que, en caso de irreversibilidad de la sentencia, por lo menos se concediese a Txiki la posibilidad de morir como \u00e9l deseaba: como un soldado vasco. Es decir, fusilado. Pero el gobierno espa\u00f1ol se mostr\u00f3 inflexible. Inflexible hasta que las circunstancias le obligaron a ceder. No pod\u00eda ser de otro modo, ya que no hab\u00eda en todo el Estado cinco verdugos especializados en garrote vil, lo cual imposibilitaba la celebraci\u00f3n de cinco ejecuciones simult\u00e1neas. Fue, por lo tanto, la siniestra testarudez de Franco, de matar cinco personas a la vez como medida ejemplar, lo que oblig\u00f3 a cambiar el garrote vil por el fusilamiento y lo que, en definitiva, permiti\u00f3 a Txiki salirse con la suya y obtener una peque\u00f1a victoria final: morir por las libertades de un pa\u00eds en el que no hab\u00eda nacido. Y es que Txiki era un espa\u00f1ol de Extremadura que dio la vida por Euskal Herria, esa fue su grandeza y en ella reside la verdadera universalidad.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-19767","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2009-08-17T08:34:01+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Nabarralde\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\" V\u00edctor Alexandre\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Nabarralde\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"headline\":\"Txiki, Francoren azken krimena?\",\"datePublished\":\"2009-08-17T08:34:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/\"},\"wordCount\":1356,\"commentCount\":0,\"articleSection\":[\"Egunekoa\"],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/\",\"name\":\"Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2009-08-17T08:34:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/txiki-francoren-azken-krimena\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Txiki, Francoren azken krimena?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/\",\"name\":\"Nabarralde\",\"description\":\"Kultur Ekimenak eta Sustapenak\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56\",\"name\":\"Nabarralde\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Nabarralde\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/nabarralde.eus\\\/es\\\/author\\\/nagusia\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde","og_description":"\u00a0","og_url":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/","og_site_name":"Nabarralde","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/nabarraldefundazioa","article_published_time":"2009-08-17T08:34:01+00:00","author":"Nabarralde","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Nabarralde","twitter_site":"@Nabarralde","twitter_misc":{"Escrito por":" V\u00edctor Alexandre","Tiempo de lectura":"7 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/"},"author":{"name":"Nabarralde","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"headline":"Txiki, Francoren azken krimena?","datePublished":"2009-08-17T08:34:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/"},"wordCount":1356,"commentCount":0,"articleSection":["Egunekoa"],"inLanguage":"es"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/","name":"Txiki, Francoren azken krimena? - Nabarralde","isPartOf":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website"},"datePublished":"2009-08-17T08:34:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/txiki-francoren-azken-krimena\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Txiki, Francoren azken krimena?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#website","url":"https:\/\/nabarralde.eus\/","name":"Nabarralde","description":"Kultur Ekimenak eta Sustapenak","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/nabarralde.eus\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/nabarralde.eus\/#\/schema\/person\/597064be2999f8f5251a2dd9bd90ac56","name":"Nabarralde","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/eb923fe5afac9095da877b906a6d3b9e9a55a2361912ca85b1232801e983cef8?s=96&d=mm&r=g","caption":"Nabarralde"},"url":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/author\/nagusia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19767","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19767\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nabarralde.eus\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}