Nahiz eta 1.936.ean, espainol faxistak Errepublikaren aurka altxatu eta 40 urteko diktadura ezarri ziguten eta nahiz eta XX. Mendean Autonomia Estatutu ezberdinekin engainatu nahi izan gaituzten… <\/p>\n
Nahiz eta XIX. Mendean bi Gerla Karlisten ondoren, independentziaren aztarna ziren foruak desagerrarazi zituzten … <\/p>\n
Nahiz eta XVII. mendean ordura arte askea zen Behe Nafarroa, Frantziako erregeak bereganatu zuen … <\/p>\n
Nahiz eta XVI. mendean, 1.512an, burujabe zen Nafarroa Garaia Espainiak konkistatu zuen, Euskal Herriak bizirik dirau oraindik ere. <\/p>\n
Eta nahiz eta 1.200etik aurrera, Nafarroako Erresumaren Mendebalde ziren Bizkaia, Araba eta Gipuzkoa, Gaztelak indarrez konkistatu zituen, jatorrizko euskal komunitatea bi zatitan banatuaz eta Nafarroa Garaiarekin muga ziren lurraldeetan, Kanpetzu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa eta Hondarribi bezalako herri harresidunak sortu eta eraiki zituzten, Euskal Herria bazen lehendik ere. <\/p>\n
XIII. mendean, 1.256.ean, herri berri hauek eraikitzerakoan Gaztelak zuen helburu bakarra, itsasora bidea irekitzea zen, berak ugari zeukan artilea Europara eraman ahal izateko, baina horretarako konkistatu egin behar aurrez. Beraz, merkataritza bidea ziurra gerta zedin, garaiko hartako autobia eta Nafarroarekiko muga indartu eta inposatu zituen konkistatzaileak, Gaztelako mugatik hasi eta Gasteiz, Kanpetzu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa, Hernani eta Pasaia-Hondarribiraino harresidun herriak eraikiaz. Hona hemen, Nafarroa bi puska eginez, Euskal Herriak jasan duen eraso historiko bortitzenetarikoa. <\/p>\n
Gasteiz, Kanpetzu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa…<\/strong> <\/p>\n Gaztelaren konkista aurretik, 1200ean, eta \u00abhiri gutun\u00bb bidez lehen aipatutako herriak sortu aurretik, baziren bertan auzune, herrixka eta herriak beraien izenarekin eta eskualde naturaletan antolatzen zirenak. Bi, hiru edo lau mende aurretik ere azaltzen dira leku izenak eta antolamendu ezberdinen erreferentziak. Herri berriak, lehengo asentamendua aprobetxatuaz egin ziren gehienetan edo aurrekoaren aldamenean. Jatorrizko izenak ere ezagutzen ditugu kasu batzuetan (Agurain, Ordizia…) eta beste batzuk aldiz galdu dira (Tolosa, Segura…) nahiz eta hipotesi nahiko posibleak badauden lehen izenak zeintzuk ziren jakiteko.. <\/p>\n Konkista aurreko jatorrizko herri eta biztanleek, bazituzten beraiek beraientzat egindako legeak, ohiturak lege bihurtuta (lege konsuetudinarioa), foru zaharra bezala ere ezagutua. <\/p>\n \u00abHiri Gutun\u00bb bidez sortu berriak ziren herriek, lege berriak zituzten, kanpoko erregeak emandakoak, bere merkatal eta defentsa interesen baitan eginak eta foru berria bezala ere ezagutuak. Bertakoek aurreko mendeetatik bertakoen ikuspegi eta mesedetan egindako legeak (foru zaharra), oso kontrajarriak ziren kanpoko erregeak \u00abhiri gutun\u00bb bidez ezarritako legearekin (foru berriarekin). Beraz,liskar eta gatazkak ohikoak izango ziren. Gainera, ez dezagun ahaztu, \u00abhiri gutun\u00bb hori emandakoa zenez, moldatu edo kendu ere egin zezakeela ematen zuenak. <\/p>\n Gizartea nahiko hierarkizatua edo mailakatua zen, Euskal Herria ez zelako garai hartako Europan salbuespen bat. Erregeaz aparte, jauntxo lurjabeak zeuden, laborari libreak eta morrontza ere bai. \u00abHiri gutun\u00bb bidez herri berriak sortzean, kanpotik etorritako merkatariak ziren agintari hor eta bertakoak horien mirabe eta morroi. <\/p>\n Nafarroako Erresuma<\/strong> <\/p>\n Gaur egunetik begiratuta, erresuma hitza ezkorra eta atzerakoia iruditzen bazaigu ere, kontutan izan behar dugu, garai hartako antolamendu politiko nagusia errege bidez egiten zela, nahiz eta errege eta herritar xumeenganako distantzia ikaragarria izan. Hala ere, lurralde bat erresuma izan edo bestelako edozein forma hartuta ere, garrantzitsuena oinarrian dagoen herria edo kolektibitate naturala da, bere hizkuntza, kultura, historia, ekonomia, lege eta lurraldearekin. Ertaroan, Nafarroako Erresumak ematen zion forma euskal unitate berezko horri. Gaztelaren konkistaren larritasuna, Nafarroa-Euskal Herria, bi zatitan banantzea eta ondorengo urteetan elkarren aurka jarraraztea izan zen. <\/p>\n Garaiko jauntxo lurjabeak, bandotan antolatuta zeuden, talde bakoitzean jauntxo multzo bat zegoelarik. Guretzat ezagunenak Oinaztarrak eta Ganboatarrak dira. Bertakoak izanik ere, eta orduan ere, kanpoko erregearen interesen alde jokatzen zuten batzuk (Oinaztarrak adibidez); baina lurjabe dirudunak zirenez, komenientziaren arabera jokatzen zuten guztiek. <\/p>\n Komenigarria da argitzea Gaztelak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa (Nafarroaren Mendebaldea) bereganatze hori, ea \u00abvoluntaria entrega\u00bb edo konkista hutsa eta kolonizazioa izan zen; historia, irabazleek eta beraien erara idatzi baitute gehiegitan. <\/p>\n Gure kasuan ere, hori bera gertatzen da; gaztelarrek, espainolek eta zentralistek idatzi dute ia beti gure historia edo bestela haien konplize diren bertakoek, bertsio ofizial hori egiatzat hartuaz. Inondik ere ez da egia \u00abvoluntaria entrega\u00bb gertatu zenik eta hemen gertatu zena konkista eta kolonizazio hutsa izan zen. Gaztelako erregearen interesak, konkista soila dira, itsasorako bide seguru bat behar du merkataritzarako eta hori lortzeko, militarki eraso zituen lehenengo bertako gaztelu ugari bereganatuaz, eta herri berri harresidunak sortu (Gasteiz, Kanpezu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa, Hondarribi eta beste batzuk), merkatalgune eta leku seguru bilakatuaz. Herri berri horiek ekonomi gune berri izango dira, kanpotik etorritako merkatariak nagusi \u00abhiri gutun\u00bb legeak babestuta, bertakoak morroi. Ondorio nagusiak, euskal kolektibitate naturala erdira etorrita eta zatitua, kultur asimilazioa, hizkuntza ordezkapena, administrazio eredu arrotza, genozidio kulturala. Kolonizazio eredu bortitzena aplikatzen du Gaztela konkistatzaileak. Ikusi besterik ez dago, zein ondorio lazgarriak ekarri dion konkista hark, gaur egungo Euskal Herriari, Nafarroari. <\/p>\n Kontu zaharrak?<\/strong> <\/p>\n Zenbaitentzat kontu zaharrak izan litezke hauek, baina gaurkoa hobeki ulertzeko atzokoa ezagutu behar da lehenbizi eta ondoren etorkizuna aurreikusi. Izan ere, \u00abnondik datorren ez dakienak ez daki non dagoen, gutxiago nora doan\u00bb. <\/p>\n Batzuentzat Euskal Herriaren historia XIX. mendean hasten da, beste batzuentzat XVI. mendean eta badirudi \u00ab750\u00bb urteurrena ospatzen ari direnentzat XIII. mendean (1.256) hasi zela. Euskal aztarnak Kristo aurreko 40.000 urtetan koka litezke, hizkuntza bera duela 10.000 urte inguru edo eta lehen euskal unitate politikoa VIII. mendean, Iru\u00f1eko Erresuma bezala lehenik eta Nafarroako Erresuma izenarekin geroago. <\/p>\n \u00ab750\u00bb urteurrena ospatu? Arbuiatu? Edo…?<\/strong> <\/p>\n Gaurkora etorriaz, zer egin behar da orduan \u00ab750\u00bb urteurrena delako honekin? Ospatu? Arbuiatu? Edo… ? Bakoitzak ikusiko du zer egin. Normalean konkistatzaileek ospatu egiten dituzte beraien garaipenak; gure kasuan Gaztela edo Espainia izan zen konkistatzaile eta beraien lurraldea indartu eta handitu zuena, gurea hilzorian utziaz. <\/p>\n Euskaldun eta abertzale ikuspegitik aldiz, arbuiatu egin beharko litzateke, geure herria kanpotarren menpe erori eta heriotza bidean jarri zutenekoa ospatzea sinestezina izango litzatekeelako. \u00abGeure arima hiltzen uzteko bezain odol galduak al gara\u00bb? <\/p>\n Bide batez egin beharko genukeena da, Euskal Herria nondik eta nola datorren ezagutu, ezagutzen ez denik ez delako maitatzen eta gure gaurko arazoen jatorri eta muina noiztik eta zergatik datorkigun barneratu. <\/p>\n Ba al dugu orduan zerbait ospatzekorik? Bai ! Euskal Herria oraindik bizi dela eta biziko dela !! Hori da guk ospatzeko daukaguna. Hainbeste eraso, maltzurkeria, konkista, saldukeria, asimilazio eta genozidio saiakeraren gainetik, bizi da oraindik Euskal Herria. Hori bai harrigarria eta ospatzekoa. Zergatik ote? Gure herriak sustrai oso sakonak eta ugariak dituelako eta desagerraraziko duen erasotzailerik ez delako oraindik sortu. <\/p>\n * Anparo Lasheras (Gasteiz); Jon Bazterra (Kanpetzu); Nuria Gartzia de Andoin (Agurain); Xabier Albizu (Segura); Erramun Amundarain (Ordizia); Antton Izagirre (Tolosa); Enrike Lekuona (Hondarribia). <\/p>\n 750 ANIVERSARIO. \u00bfCELEBRAR NUESTRA DERROTA?<\/strong><\/span> <\/p>\n La poblaci\u00f3n vasca ha sufrido penalidades y vicisitudes sin cuento a manos de los estados vecinos, que la han invadido y conquistado. En el siglo XX los militares espa\u00f1oles nos sometieron a 60 a\u00f1os de dictadura castrense (Franco, Primo de Rivera\u2026), y nos han intentado enredar con diversos Estatutos auton\u00f3micos. Antes, en el siglo XIX la derrota en dos guerras carlistas les sirvi\u00f3 de excusa para arrebatarnos los \u00faltimos vestigios de independencia. Ya en el siglo XVII el rey de Francia se adue\u00f1\u00f3 del territorio de Nafarroa Behera, libre hasta entonces. En 1512, Castilla conquist\u00f3 la Alta Nafarroa, cuando era reino soberano\u2026 Y pese a todo Euskal Herria todav\u00eda vive y resiste. <\/p>\n Fundaci\u00f3n de villas<\/strong> <\/p>\n En 1200 Castilla ocup\u00f3 por la fuerza Bizkaia, Araba y Gipuzkoa, territorios occidentales del reino de Navarra, partiendo en dos la originaria comunidad vasca. Y tambi\u00e9n entonces Euskal Herria exist\u00eda previamente y sigui\u00f3 existiendo. <\/p>\n En 1256 Castilla cre\u00f3 en la nueva frontera villas fortificadas como Kanpetzu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa y Hondarribia. Fund\u00f3 estas villas con el objetivo de abrirse una v\u00eda al mar para exportar a Europa la lana que produc\u00eda. As\u00ed, para asegurarse el comercio y garantizar sus intereses levant\u00f3 esas poblaciones amuralladas, desde el Ebro hasta Hondarribia, a la vez que fortalec\u00eda la frontera frente a lo que quedaba de reino independiente. Aquel fue uno de los ataques m\u00e1s crueles que ha sufrido Euskal Herria, que parti\u00f3 en dos el estado de Navarra. <\/p>\n Agurain, Ordizia…<\/strong> <\/p>\n Antes de la conquista castellana de 1200 y de la fundaci\u00f3n de las citadas villas exist\u00edan n\u00facleos de poblaci\u00f3n, de mayor o menor tama\u00f1o, con distintos nombres, asentados en esos mismos entornos naturales. Varios siglos antes ya aparecen top\u00f3nimos y referencias de distintos enclaves. Los nuevos emplazamientos se levantaron aprovechando aquellos asentamientos anteriores o en sitios cercanos. Se conocen algunos de los nombres originales (Agurain, Ordizia…), y otros se han perdido, aunque existen diversas hip\u00f3tesis al respecto. <\/p>\n Los habitantes y poblaciones previos a la conquista se organizaban mediante fueros, leyes derivadas de la costumbre (ley consuetudinaria), tambi\u00e9n conocidas como Fuero General. <\/p>\n En cambio, las villas fundadas mediante la concesi\u00f3n de la Carta-Puebla de Castilla se gobernaban por otras leyes, el Fuero Nuevo, normas decretadas por reyes extranjeros en defensa de sus propios intereses militares y comerciales. Eran muy diferentes a las leyes del fuero antiguo, establecidas en favor de los intereses y la comprensi\u00f3n de la poblaci\u00f3n nativa a lo largo de varios siglos. Por este motivo fueron abundantes los conflictos y las batallas. De paso no hay que olvidar que quien se arrogaba autoridad para conceder esas Cartas-Puebla tambi\u00e9n la ten\u00eda para quitar o modificarlas. <\/p>\n En aquella \u00e9poca la sociedad estaba muy jerarquizada y estamentada; Euskal Herria no era una excepci\u00f3n en la Europa de entonces. Adem\u00e1s de los reyes estaban los se\u00f1ores terratenientes, los labradores libres y los siervos. Al fundar las villas con aquellos fueros el rey castellano favorec\u00eda la preeminencia de los mercaderes extranjeros sobre los naturales, condenados a la servidumbre y la pobreza. <\/p>\n Reino de Navarra<\/strong> <\/p>\n En la actualidad, el concepto de reino suena negativo y retr\u00f3grado. Pero hay que tener presente que la organizaci\u00f3n pol\u00edtica de aquella \u00e9poca giraba en torno a la monarqu\u00eda, aunque la distancia entre el monarca y las personas del pueblo era enorme. En cualquier caso, para entender el modo de vida de aquellas colectividades hay que apuntar a la poblaci\u00f3n que forma su soporte, su lengua, su cultura, historia, su trabajo, sus leyes y \u00e1mbito de asentamiento. En la Edad Media el reino de Navarra daba cuerpo pol\u00edtico a la poblaci\u00f3n vasca. Una de las calamidades de la conquista castellana fue la ruptura de esa colectividad, Nafarroa-Euskal Herria, y el posterior distanciamiento entre las dos partes. <\/p>\n En aquella \u00e9poca los se\u00f1ores se organizaban en bandos, cada uno de los cuales reun\u00eda a varias familias de linaje. Los m\u00e1s conocidos de este pa\u00eds fueron los o\u00f1acinos y gambo\u00ednos (equivalentes a beamonteses y agramonteses). A pesar de ser originarios del pa\u00eds, a menudo operaban en provecho de reyes extranjeros (por ejemplo los o\u00f1acinos); pero, seg\u00fan soplara el viento de uno u otro lado, todos jugaban a conveniencia. <\/p>\n Es necesario aclarar si la conquista castellana de Araba, Bizkaia y Gipuzkoa (la Navarra occidental) fue \u00abvoluntaria entrega\u00bb, como a veces se sostiene, o simple y llana ocupaci\u00f3n, porque bien sabemos que la historia la escriben los vencedores a la medida de sus intereses. <\/p>\n En nuestro caso es lo que sucede. Quienes han escrito nuestra historia siempre han sido los castellanos o espa\u00f1oles, o en cualquier caso sus c\u00f3mplices entre nosotros, dando por buena esa versi\u00f3n. La tesis de la \u00abvoluntaria entrega\u00bb no se sostiene en absoluto, y lo que ocurri\u00f3 fue simple colonizaci\u00f3n. Los intereses que movieron aquella ocupaci\u00f3n castellana fueron los de asegurar una salida al mar con miras comerciales, y para lograrla se dio la invasi\u00f3n militar, con el asalto a numerosos castillos, para luego asegurar el territorio a base de villas guerreras (Gasteiz, Kanpezu, Agurain, Segura, Ordizia, Tolosa, Hondarribia y otras). Aquellas nuevas poblaciones se convirtieron en centros mercantiles que favorecieron la llegada de comerciantes y artesanos francos, en detrimento de los naturales del pa\u00eds. Las consecuencias que se derivaron fueron la divisi\u00f3n de la comunidad vasca, la asimilaci\u00f3n cultural, la sustituci\u00f3n ling\u00fc\u00edstica, simb\u00f3lica (los propios nombres de los lugares), una legislaci\u00f3n y una administraci\u00f3n extra\u00f1as; en resumen el genocidio cultural. Castilla aplic\u00f3 el modelo de colonizaci\u00f3n m\u00e1s cruel. No hay m\u00e1s que observar qu\u00e9 secuelas acarre\u00f3 aquella ocupaci\u00f3n a nuestra tierra vasca, Navarra. <\/p>\n \u00bfHistoria pasada?<\/strong> <\/p>\n Aunque algunos entiendan estos datos como viejas historias, son imprescindibles para entender el presente y prever el futuro. En efecto, quien ignora de d\u00f3nde viene no sabe d\u00f3nde est\u00e1. Y mucho menos a d\u00f3nde va. <\/p>\n Esta muy extendida la idea de que la historia de EH comienza en el siglo XIX. M\u00e1s all\u00e1 a\u00fan hay quien cree que no va m\u00e1s all\u00e1 del siglo XVI. Para quienes celebran el 750 aniversario de aquellas fundaciones nuestro pueblo aparece en 1256. Sin embargo, los primeros vestigios vascos se remontan a 40.000 a\u00f1os antes de n.e. La lengua se data por lo menos en 10.000 a\u00f1os atr\u00e1s, y la primera unidad pol\u00edtica vasca aparece en el siglo VIII, ya en la ciudad de Pamplona, arrasada por Carlomagno (y la posterior batalla de Orreaga), para dar forma primero al reino de Pamplona y luego conformarse en el de Navarra. <\/p>\n Volviendo al presente, \u00bfqu\u00e9 se puede hacer ante este \u00ab750\u00bb aniversario? \u00bfCelebrarlo? \u00bfRechazarlo? Pensamos que hay que valorarlo con detenimiento. De entrada, los conquistadores celebran sus victorias; en este caso Castilla (Espa\u00f1a) fue el vencedor que aument\u00f3 sus territorios a nuestras expensas, dej\u00e1ndonos al borde de la desaparici\u00f3n. <\/p>\n Desde una perspectiva nacional vasca deber\u00edamos rechazar esa conmemoraci\u00f3n, porque ser\u00eda celebrar nuestra ca\u00edda y derrota a manos enemigas. \u00abGeure arima hiltzen uzteko bezain odol galduak al gara\u00bb? <\/p>\n De paso es necesario revisar toda esta enmara\u00f1ada historia, tan manipulada y retorcida, para conocer qui\u00e9nes somos y c\u00f3mo nos constituimos en sujeto hist\u00f3rico, de reconocimiento internacional. Lo que no se conoce no se estima, ni se defiende, y debemos asumir nuestra realidad para construir nuestro futuro. <\/p>\n En efecto, EH existe todav\u00eda, y existir\u00e1. Eso es lo que debemos celebrar. Despu\u00e9s de tanto ataque, tanta violencia, de tanta voluntad de asimilaci\u00f3n, de traiciones e intentos de genocidio, todav\u00eda existe nuestro pueblo. Esto es motivo de orgullo y celebraci\u00f3n. \u00bfPor qu\u00e9? Porque nuestro pueblo tiene profundas y abundantes ra\u00edces y todav\u00eda no ha nacido quien nos deshaga. <\/p>\n Euskal Herria-Nafarroa Ekimena: Anparo Lasheras (Gasteiz); Jon Bazterra (Kanpetzu); Nuria Gartzia de Andoin (Agurain); Xabier Albizu (Segura); Erramun Amundarain (Ordizia); Antton Izagirre (Tolosa); Enrike Lekuona (Hondarribia). <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Nahiz eta 1.936.ean, espainol faxistak Errepublikaren aurka altxatu eta 40 urteko diktadura ezarri ziguten eta nahiz eta XX. Mendean Autonomia Estatutu ezberdinekin engainatu nahi izan gaituzten… Nahiz eta XIX. Mendean bi Gerla Karlisten ondoren, independentziaren aztarna ziren foruak desagerrarazi zituzten … Nahiz eta XVII. mendean ordura arte askea zen Behe Nafarroa, Frantziako erregeak bereganatu zuen […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-19372","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n