Desde que vi las fotograf\u00edas en la prensa sospech\u00e9 lo m\u00e1s triste, y para comprobarlo me acerqu\u00e9 hasta el castillo de Xabier. Para desgracia de Nabarra era cierto. Sobre los restos del muro defensivo que Cisneros mand\u00f3 derribar junto con pr\u00e1cticamente todos los fuertes y defensas de Nabarra tras la invasi\u00f3n de \u00e9sta por Castilla, ahora se ha construido otro muro, con lo cual desaparece una huella m\u00e1s que delata lo ocurrido en Nabarra y c\u00f3mo ocurri\u00f3.<\/p>\n
En los \u00faltimos tiempos, el entorno del castillo ha sufrido reformas y construcciones, pero hasta hoy nadie hab\u00eda tapado esa huella, y ahora, los que hablan de defender la identidad nabarra han hecho esa atrocidad. Me ha dolido y \u00e9sa es la raz\u00f3n por la que escribo.<\/p>\n
Qu\u00e9 triste empe\u00f1o el de tratar de borrar lo basco en lo nabarro, porque lo basco es lo nabarro y lo nabarro es lo basco.<\/p>\n
Visit\u00e9 Xabier por primera vez con 15 a\u00f1os. Fuimos un grupo de leitzarras andando. Para m\u00ed aquello fue una aventura m\u00e1s que otra cosa, en tiempos en los que los libros de texto obligatorios hablaban de \u00abla feliz incorporaci\u00f3n de Navarra a Castilla\u00bb.<\/p>\n
No hace mucho que entend\u00ed el por qu\u00e9 de las ruinas del muro del castillo de Xabier gracias a las lecturas de libros que hace no muchos a\u00f1os no ten\u00edan cabida en las librer\u00edas.<\/p>\n
Este a\u00f1o 2006 es el quinto centenario del nacimiento de un hijo de los Jaso Azpilkueta, aunque eso en los ambientes que proclaman un a\u00f1o lleno de actividades para conmemorar tal fecha no creo que cuente demasiado, pues su empe\u00f1o va por otros derroteros, que son un calco de lo que se ha hecho tapando las ruinas del muro defensivo. Pero la realidad est\u00e1 ah\u00ed aunque el intento de ocultarla es evidente.<\/p>\n
Aqu\u00ed el pueblo euskaldun empez\u00f3 su caminar antes de que llegasen a estas tierras otras gentes, y nuestro pueblo, la se\u00f1a viva m\u00e1s originaria de Europa, sobrevivi\u00f3 a las invasiones indoeuropeas y el imperio romano. M\u00e1s tarde se organiz\u00f3 como Ducado de Vasconia y Reino de Pamplona, y en 1162 Sancho el Sabio llam\u00f3 Reyno de Nabarra al territorio en el que reinaba, que territorialmente era pr\u00e1cticamente id\u00e9ntico a lo que hoy llamamos Euskal Herria. Luego a Nabarra le arrebataron su parte occidental en 1200 y en 1512 le clavaron la pu\u00f1alada en su coraz\u00f3n.<\/p>\n
Hoy, en este rinc\u00f3n del mapa de Europa no aparecen m\u00e1s que Espa\u00f1a y Francia, pero la realidad de los hechos est\u00e1 ah\u00ed. El pueblo euskaldun existi\u00f3 pol\u00edticamente, y por muchos muros derribados que se intenten tapar, aqu\u00e9llos demuestran que nuestra estructura pol\u00edtica fue destruida por las armas. Desde entonces, como muchos nabarros han dejado escrito, aqu\u00ed perdura la raz\u00f3n de la fuerza.<\/p>\n
La lucha de este pueblo troceado y dividido, su empe\u00f1o por recuperar lo arrebatado marca una l\u00ednea. Las guerras carlistas, la gamazada, la \u00e9poca de entendimiento con el lema Zazpiak Bat, los intentos de Estatuto com\u00fan, la lucha contra la dictadura, las quejas ante los parches mal colocados en los \u00faltimos a\u00f1os llamados de Transici\u00f3n\u2026<\/p>\n
Si alg\u00fan d\u00eda se derriba el \u00faltimo muro levantado en Xabier, los restos del original aparecer\u00e1n.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Prentsan argazkiak ikusi nituenetik susmo tristea hartu nuen eta egiaztatzeko Xabierko gaztelura berera joan nintzen. Nafarroarendako zoritxarrez egia zen. Gaztelak Nafarroa inbaditu ondoren, Cisnerosek Nafarroako gotorleku eta babes gehienak eraisteko agindu zuen, bai eta defentsa-harresiaren hondarrak ere, eta azken hauen gainean orain beste harresi bat eraiki da; honela Nafarroan gertatutakoa (eta nola gertatua) salatzen duen beste aztarna bat desagertzen da. <\/p>\n
Azken garaietan gazteluaren ingurunean berriztatze eta eraikuntza lanak egin dira, baina gaurdaino inork ez zuen aztarna hori ezkutatu, eta orain, nafar nortasuna defendatzeaz mintzo direnek egin dute ankerkeria hori. Min eman dit eta hori da idaztearen arrazoia. <\/p>\n
Zein setakeria tristea nafartasunean euskalduntasuna ezabatu nahia, izan ere, euskalduna nafarra da eta nafarra euskalduna. \t\t\t<\/p>\n
Hamabost urte nituela bisitatu nuen estreinakoz Xabier. Leitzar talde bat joan ginen oinez. Hura niretzat abentura bat izan zen, beste ezer baino gehiago, derrigorrezko testu-liburuek Nafarroak Gaztelarekin zoriontsu bat egin zuela esaten zen garaia zen hura. <\/p>\n
Orain urte guti liburu-dendetan onartzen ez ziren liburuak irakurtzeari esker ulertu dut berriki Xabierko gazteluaren harresiko hondakinen zergatia. <\/p>\n
2006. urte honetan Jasso-Azpilkuetatarren seme baten jaio zeneko bosgarren mendeurrena beteko da, nahiz eta nire ustez honek ez duen gehiegi balioko data honen oroitzapena egiteko ekitaldiez beteriko urtea aldarrikatzen duten giroetan, izan ere, haien ahaleginek bestelako norabidea baitute, defentsa-harresiaren hondakinak estaliz egin denaren gisakoa. Baina errealitatea hor dago, ezkutatzeko ahalegina agerikoa den arren. <\/p>\n
Euskal herriak bazter hauetara beste inor etorri aitzin hasia zuen bere bidea, eta gure herriak, Europako bizi-adierazpide jatorrizkoenak, indoeuroparren inbasioa eta erromatar inperioa gainditu zituen. Beranduago Vasconiako Dukerri eta Iru\u00f1eko Erreinu gisa eratu zen, eta 1162an Antso Azkarrak, errege zen lurraldeari Nafarroako Erresuma deitu zion, gaur egun Euskal Herria deitzen dugunaren oso antzekoa lur eremuari dagokiola. Gero Nafarroari bere mendebaldeko lurrak kendu zizkioten 1200. urtean, eta 1512an bihotzean sartu zioten sastakaia. <\/p>\n
Gaur, Europako maparen txoko honetan Espainia eta Frantzia besterik ez dira ageri, baina gertatutakoen errealitatea hor dago. Euskal herria politikoki existitu da, eta estali nahi dituzten botatako harresien gainetik, haiek garbi erakusten dute gure egitura politikoa armekin suntsitu zutela. Orduz geroztik, nafar askok idatzi duen bezala, hemen dirau indarraren arrazoiak. <\/p>\n
Puskatua eta banatua izan den herri honen borrokak, kendutakoa berreskuratu nahiak, ildo bat markatu du. Karlistaldiak, Gamazada, Zazpiak Bat leloarekin bat egin zeneko garaia, Estatutu bateratua lortzeko ahaleginak, diktaduraren kontrako lehia, Trantsizio deitu ziren azken urteetan gaizki jarritako partxeen aitzinean kexak\u2026 <\/p>\n
Xabierren altxatu den azkeneko harresia inoiz lurrera botatzen bada, jatorrizkoaren hondarrak ageriko dira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[78],"tags":[],"class_list":["post-19257","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-egunekoa"],"yoast_head":"\n